
“Πραγματικά υγιής σχέση μπορεί να υπάρξει μόνο ανάμεσα σε υγιή άτομα, που διαθέτουν ψυχική ισορροπία και επίγνωση ότι δεν τα ξέρουν, ούτε μπορούν
να τα καταφέρουν όλα, επειδή βρίσκονται τα ίδια σε μια πορεία ολοκλήρωσης”
Πώς είναι σήμερα οι σχέσεις των ανθρώπων και πού στηρίζονται; Τι λάθη κάνουμε και ποια είναι τα μυστικά για να πετύχουμε σωστές και υγιείς σχέσεις;
Οπως λέει στην “Π” η κλινική ψυχολόγος -ψυχοθεραπεύτρια Τερέζα Βαλαβάνη, οι σχέσεις δεν επιτρέπεται να είναι ένας αφυκτικός κλοιός, ούτε ένα ξέφραγο αμπέλι.
Η ίδια σημειώνει ότι χωρίς τον σεβασμό στην διαφορετικότητα του άλλου, χωρίς αυτογνωσία και ψυχική ισορροπία, σκηνοθετούμε εμείς οι ίδιοι και εν αγνοία μας την αποτυχία στις διαπροσωπικές μας σχέσεις επιλέγοντας κατʼαρχήν λάθος ανθρώπους στην φιλία και τον έρωτα.
Με αφορμή την
“Σχολή Σχέσεων” που έχει δημιουργήσει η Τ. Βαλαβάνη μιλά στην “Π” για το πώς μπορούμε να βελτιώσουμε τις σχέσεις μας με τους άλλους.
Ερωτ: Πώς είναι οι σχέσεις των ανθρώπων σήμερα και πού στηρίζονται;
Απ: . Στα πλαίσια της κρίσης του συστήματος αξιών που χαρακτηρίζει την εποχή μας και οι ανθρώπινες σχέσεις κλυδωνίζονται και πλήττονται σε όλες τις βασικές τους εκφάνσεις. Οι άνθρωποι παραμένουν “κουμπωμένοι", έχοντας απομυθοποιήσει και αποστασιοποιηθεί από τις επί αιώνες αδιαμφισβήτητες αξίες: το τρίπτυχο πατρίδα, θρησκεία και οικογένεια, βάλλεται από παντού.
Ερωτικές σχέσεις, γάμος, φιλίες, συνεργασίες, σχέση με τη φύση, με τα υλικά αγαθά, με τον πολιτισμό, την κοινωνία, το κράτος, τον θεό, όλες οι βασικές ανθρώπινες σχέσεις στις μέρες μας έχουν πάψει να στεγάζονται υπό την σκέπη του πατροπαράδοτου, του αναμφισβήτητου, του αυτονόητου. Παρασυρμένες από τα εμφανή εκφυλιστικά φαινόμενα ενός τέλους εποχής, αμφισβητούνται,παραπέουν, καταρρέουν και ζητούν να επαναπροσδιοριστούν εκ νέου. Οι σχέσεις των ανθρώπων χαρακτηρίζονται σήμερα από ανταγωνισμό, συμφέρον, υποκρισία, επιφυλακτικότητα ή καχυποψία, τάση να παραμείνει κανείς στην επίφαση και να μην προχωρήσει σε βάθος, αποξένωση, φόβο να εκφραστούν γνήσια συναισθήματα αγάπης, που θα δεσμεύσουν, θα καταστήσουν τον φορέα τους ευάλωτο ή και εύκολο θύμα των περιστάσεων.
Στις συνειδήσεις επικρατούν επιφανειακά πρότυπα, που υπαγορεύονται από τις δημοφιλείς εκπομπές της τηλεόρασης, τις σαπουνόπερες και τις διαφημίσεις.
Το να είσαι παντοτινά νέος, τυποποιημένα όμορφος, οικονομικά και κοινωνικά εύρωστος και ανταγωνιστικός δημιουργεί μια εκ νέου αντίληψη μιας επίλεκτης αρείας φυλής. Οι σχέσεις δομούνται με γνώμονα το "έχειν" και το "θεαθήναι"και 'οχι το "είναι", το "ποιόν" του ατόμου.
Ο άνθρωπος στέκει μόνος του πλέον μέσα στη σύγχρονη κοινωνική βαβέλ, χωρίς τα παρήγορα στηρίγματα ενός ώμου, ενός σογιού, μιας κάποιας πίστης, ιδεολογίας, ελπίδας, ορφανός, ξεριζωμένος, πλάνητας.
Ερωτ: Σε ποιου είδους σχέση υπάρχουν τα περισσότερα προβλήματα;
Απ: Οι ερωτικές σχέσεις έχουν γίνει, παρά τη σεξουαλική απελελευθέρωση, δυσκολότερες από ποτέ. Όλο και περισσότεροι άνθρωποι καταλήγουν σε μια μοναχική ζωή μετά από ερωτικές πανωλεθρίες ή ένα διαλυμένο γάμο. Για την επιλογή ή την εγκατάλειψη ενός συντρόφου οι διαδικασίες είναι συχνά πιο συνοπτικές από το χρόνο που επενδύεται για την αγορά ενός ενδύματος. Εδώ ο ποιητής κυριολεκτεί: "για ένα πουκάμισο αδειανό, για μια Ελένη". Ο άλλος αποπροσωποιείται, από persona, πρόσωπο γίνεται res, αντικείμενο. Παύει να είναι μοναδικός, γίνεται ανταλλάξιμος. Η ψυχή φθείρεται, αγριεύει μέσα από την περιπλάνηση από τόσα πρόσωπα, τόσα σώματα, τόσες καρδιες. Δεν έχει να δώσει, γίνεται στείρα, ανταγωνιστική. Ο άλλος δεν είναι ο έμπιστος, αλλά ένας αντίπαλος, που θα πρέπει να παραδωθεί. Οι σχέσεις, οι γάμοι, μετατρέπονται σε αρρένες, οι σύντροφοι σε μονομάχους. Οι μεγάλοι χαμένοι τα παιδιά, μεγαλώνουν σε σπίτια ξέχειλα από καταναλωτικά αγαθά και άδεια από παρουσίες, από το συναίσθημα της ασφάλειας, που δίνει μόνο η γονεική αγάπη.
Παρηγοριά τους μια οθόνη, κουτί της Πανδώρας, που θα εκφράσει την οργή τους με εικόνες παντοδυναμίας και εκδίκησης. Έτσι επωάζονται μελλοντικοί ενήλικες, χαμένοι σε κόσμους ψευαισθήσεων και παραισθήσεων, αποξενωμένοι από τις ανάγκες της καρδιάς τους κι ένα φυσικό τρόπο ζωής, ξένοι στον ίδιο τους τον εαυτό.
Ερωτ: Τι λάθη κάνουμε στις σχέσεις μας;
Απ: Επειδή δεν διαθέτουμε αυτογνωσία κι ο εαυτός μας είναι ο μεγάλος άγνωστος επιλέγουμε συνήθως ακατάλληλα πρόσωπα για να φιλευτούμε, να ερωτευτούμε, να συνεργαστουμε. Πρόσωπα που είναι προδικασμένη η αποτυχία, πρόσωπα για να πληγώσουμε, για να μας πληγώσουν. Ασυνείδητα επιδιώκουμε να εκφράσουμε απωθημένα, να εκτονωθούμε και να επιβεβαιώσουμε τις καχυποψίες μας. Ενώ σκηνοθετούμε την αποτυχία, ταυτόχρονα αναρωτιόμαστε για την κακοδαιμονία μας. Η ανθρώπινη καταστροφικότητα δίνει ρεσιτάλ στις μέρες μας στο πεδίο των ανθρωπίνων σχέσεων. Κι αυτό ενώ είμαστε διαβασμένοι. Ποτε πριν δεν διαθέταμε τόσες γνώσεις για το πως λειτουργεί η ανθρώπινη ψυχολογία.
Όμως ποτέ πριν δεν είμαστε τόσο απομακρυσμένοι από το ένστικτο και την διαίσθηση μας. Αν τα ακούγαμε, αυτά θα μας προστάτευαν από λάθος επιλογές και συμπεριφορές. Όποιος γνωρίζει κι αγαπάει τον εαυτό του, τον προστατεύει από κακοτοπιές και άσκοπες αιματοχυσίες, ενώ ταυτόχρονα σέβεται και συμπονά δικούς και ξένους.
Ερωτ: Ποια είναι τα συστατικά μιας καλής και υγιούς σχέσης και πώς μπορεί να μάθει κάποιος να βελτιώνει τις διαπροσωπικές του σχέσεις;
Απ: Πραγματικά υγιής σχέση μπορεί να υπάρξει μόνο ανάμεσα σε υγιή άτομα, που διαθέτουν ψυχική ισορροπία και επίγνωση ότι δεν τα ξέρουν, ούτε μπορούν να τα καταφέρουν όλα, επειδή βρίσκονται τα ίδια σε μια πορεία ολοκλήρωσης.
Αυτοί οι άνθρωποι είναι ελάχιστοι και θα πρέπει να τους ψάξει κανείς με το φανάρι του Διογένη.
Όμως για τον μέσο άνθρωπο με τις νευρώσεις και τα κόμπλεξ του θα συνιστούσα οπωσδήποτε να επενδύσει χρόνο, ώστε να συνειδητοποιήσει τι χρειάζεται και μετά να αποζητήσει να το βρεί κατά προσέγγιση. Είναι λάθος και καταδίκη για οποιαδήποτε σχέση να θέλουμε να πλάσουμε τον άλλο κατ' εικόνα και ομοίωση. Ο άλλος είναι και παραμένει άλλος, όσο κοντά κα αν μας φέρει η ζωή. Σωστή επιλογή, σεβασμός για τη διαφορετικότητα και ουσιαστική επένδυση στη σχέση μπορούν να εξασφαλίσουν λειτουργικότητα και μακροβιότητα. Η κάθε σχέση είναι ένα πεδίο αλληλοεπιδράσεων. Ότι σπέρνουμε θερίζουμε. Αλλά αυτός ο κήπος απαιτεί δύο κηπουρούς ανασκουμπωμένους, να ποτίζουν, να λιπαίνουν, να κλαδεύουν, να σκαλίζουν, να μεταφυτεύουν, να προλαμβάνουν και να καταπολεμούν ζιζάνια και ασθένειες. Δυο ακούραστους κηπουρούς, έτσι ώστε ο κήπος τους, που είναι ένας ζωντανός οργανισμός, να παραμείνει μια όαση χαράς και να μη μετατραπεί σε χέρσα γή. Μια καλή σχέση απαιτεί διαρκή προσπάθεια, αγάπη, ενδιαφέρον, φαντασία, επικοινωνία και προσοχή. Εμπιστοσύνη, αλλά και περιφρούρηση, προστασία. Δεν επιτρέπεται να είναι ένας ασφυκτικός κλοιός, ούτε ένα ξεφραγο αμπέλι. Ο κάθε συμμέτοχος θα πρέπει σαν άτομο να εξελίσσεται, αλλά ταυτόχρονα να έχει αναπτυγμένη την συνείδηση του "εμείς". Και να μπαινοβγαίνει από το "εγώ" στο "εμείς" άνετα και φυσικά.
Για να θέλει να βελτιώσει κάποιος τις διαπροσωπικές του σχέσεις θα πρέπει πρώτα να αποδεχτεί ότι είναι ατελείς και επιδέχονται βελτίωσης. Η περιχαράκωση στον εγωισμό δεν βοηθάει στην επίγνωση και στις αλλαγές.

