Ωστόσο το 12% των χρηστών πλαστικού χρήματος δηλώνει πως, όταν έρθει ο λογαριασμός, «αγχώνεται» και νοιώθει υπερβολική πίεση, αφού δυσκολεύεται να πληρώσει ακόμα και την ελάχιστη μηνιαία δόση –ούτε λόγος φυσικά δε γίνεται για την ολική εξόφληση των χρεών του.
Αυτό είναι σήμερα το ψυχολογικό προφίλ του μέσου Ελληνα που χρησιμοποιεί πιστωτική κάρτα, σύμφωνα με μια πρωτότυπη αλλά άκρως αποκαλυπτική έρευνα του τμήματος Στατιστικής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, με επιστημονικό υπεύθυνο τον πρόεδρο του Τμήματος, καθ. Επαμεινώνδα Πανά.
Η έρευνα για το οικονομικό άγχος των Ελλήνων λόγω χρέους των πιστωτικών καρτών πραγματοποιήθηκε με τη χρήση δομημένου ερωτηματολογίου στην περιοχή της Αττικής στα μέσα Οκτωβρίου και σε τυχαίο δείγμα 980 ενηλίκων (τυπικό σφάλμα 2,93 σε διάστημα εμπιστοσύνης 95%).
«Κόβουν χρήμα» με κάρτες
Όπως αναφέρεται στην έρευνα, οι καταναλωτές, με μεγάλη πιθανότητα, αγοράζουν και δαπανούν πολύ περισσότερα όταν πληρώνουν με την πιστωτική τους κάρτα, παρά όταν πληρώνουν τοις μετρητοίς. Αυτό εξηγείται, γιατί οι πιστωτικές κάρτες προσφέρουν την ψευδαίσθηση ότι αγοράζοντας, δεν αισθάνεσαι κάποιο οικονομικό πρόβλημα, όπως νιώθεις όταν πληρώνεις τοις μετρητοίς.
Όμως, τονίζεται «αυτή η ευθυμία και η ευφορία που αισθάνεται κάποιος στιγμιαία με τις αγορές μέσω πιστωτικών καρτών μετατρέπεται σε άγχος, όταν αρχίσουν να έρχονται οι λογαριασμοί πληρωμών των πιστωτικών καρτών».
Από ψυχολογικής άποψης δηλαδή, η πιστωτική κάρτα παρέχει κατʼ αρχάς στους ανθρώπους το συναίσθημα ότι αντιμετωπίζουν και λύνουν τα οικονομικά τους προβλήματα. Στη συνέχεια, το χρέος των πιστωτικών καρτών δημιουργεί στους ανθρώπους που δεν έχουν την ικανότητα της οικονομικής διαχείρισής τους «σοβαρά ψυχολογικά προβλήματα», στερώντας από τον κάτοχο κάρτας ακόμα και το βασικό αίσθημα της ασφάλειας.
Στην ελληνική αγορά κυκλοφορούν 11 εκατομμύρια πιστωτικές κάρτες, σύμφωνα με εκτιμήσεις της Visa και οι οφειλές στις τράπεζες ξεπερνούν τα
10 δισ. ευρώ ενώ οι καθυστερήσεις ξεπερνούν το 6%των συνολικών οφειλών.
Η αδυναμία αποπληρωμής των πιστωτικών καρτών έχει αυξηθεί λόγω της οικονομικής ύφεσης, αλλά και της ακρίβειας και της αύξησης της ανεργίας. Πολλά ελληνικά νοικοκυριά ζουν με δανεικά από τις πιστωτικές τους κάρτες.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις των πιστωτικών ιδρυμάτων, οι αναλήψεις μετρητών από τις κάρτες ξεπερνούν τα 200 εκατ. ευρώ το μήνα! Και αυτό παρά το γεγονός
ότι η ανάληψη μετρητών μέσω πιστωτικών καρτών έχει υψηλό επιτόκιο (συνήθως άνω του 20%), ενώ ταυτόχρονα η πράξη αυτή επιβαρύνεται με υψηλή προμήθεια (που έχει κριθεί και από τα δικαστήρια παράνομη).
«Ντόμινο»
Όπως τονίζεται στην σχετική μελέτη, «το κύμα των καθυστερήσεων πληρωμής των πιστωτικών καρτών είναι πιθανόν να αποτελέσει την επόμενη φάση της χρηματοοικονομικής κρίσης που ουσιαστικά θα πλήξει πρώτα το νοικοκυριό».
Όλο και περισσότεροι Ελληνες ζουν πλέον με τον εφιάλτη του χρέους. Σύμφωνα με εκτιμήσεις των πιστωτικών ιδρυμάτων υπολογίζεται ότι οι καθυστερούμενες οφειλές στην πληρωμή των δόσεων πιστωτικών καρτών θα φθάσουν το 12% ή, με άλλα λόγια, «12 στους 100 έλληνες κατόχους πιστωτικών καρτών δε θα μπορούν να πληρώσουν την ελάχιστη καταβολή».
Διαπιστώνεται ακόμα ότι τα χρέη δημιουργούν μεγαλύτερο άγχος στις γυναίκες σε σύγκριση με τους άνδρες (28,8%). Το αποτέλεσμα αυτό είναι συνεπές με την διεθνή επιστημονική έρευνα που θεωρεί ότι το άγχος επηρεάζει περισσότερο τις γυναίκες από τους άνδρες και αυτό πιθανώς να οφείλεται σε ορμονολογικούς και βιολογικούς παράγοντες.
Ωστόσο το άγχος κορυφώνεται στην ηλικιακή κατηγορία των 45 – 59 ετών (37,4%), δηλαδή 4 στους 10 αυτής της ηλικιακής ομάδας, αισθάνονται υψηλό επίπεδο του άγχους, ενώ στη συνέχεια μειώνεται το άγχος όταν κάποιος πλησιάζει στη σύνταξη – κατηγορία 60 ετών και άνω.
Μεταξύ εκείνων που δηλώνουν ότι η οικονομική τους κατάσταση είναι δύσκολη, 6 στους 10 εκφράζουν ότι τα χρέη τους προκαλούν πολύ άγχος, ενώ μεταξύ εκείνων που δηλώνουν ότι η οικονομική τους κατάσταση είναι μη ανεκτή, ένας στους δύο δηλώνει ότι τα χρέη του, του δημιουργούν άγχος.
Φόβοι για το αύριο διακατέχουν τους περισσότερους κατόχους κάρτας, αφού μόνο τρεις στους δέκα άνδρες θεωρούν ότι δε θα αποτελεί σοβαρό πρόβλημα τα χρέη τους στα επόμενα πέντε χρόνια, ενώ στις γυναίκες αυτό ισχύει για μόλις τις δύο στις δέκα.
