Της Κατερίνας Μυλωνά

“Ακόμα μέχρι σήμερα τα ποιήματα που γράφουν οι Έλληνες δεν μπορούν να συγκριθούν με κανενός αλλουνού λαού, δεν το λέω από εθνικιστική άποψη, αλλά από γνώση”

Βραδιές Με Τον Θίασο Των Ποιητών και τον ποιητή, συγγραφέα και δημοσιογράφο, Γιώργο Χρονά, διοργανώνονται στο Παγοποιείον από την ερχόμενη Δευτέρα 16 ως την Κυριακή 22 Νοεμβρίου.

«Η τέχνη δεν είναι παρά για να κάνει καλύτερο το βίωμα, τη ζωή», λέει στην «Π» ο Γ. Χρονάς, ο οποίος έρχεται στην Κρήτη, από όπου καταγόταν η δασκάλα του, χάρη στην οποία ανακάλυψε την τέχνη.

«Ακόμα μέχρι σήμερα τα ποιήματα που γράφουν οι Έλληνες δεν μπορούν να συγκριθούν με κανενός αλλουνού λαού, δεν το λέω από εθνικιστική άποψη αλλά από γνώση», τονίζει.

Η συνέντευξη που παραχώρησε στην «Π» έχει ως εξής:

Κατʼ αρχάς, πείτε μας δυο λόγια για την εκδήλωση που θα παρουσιάσετε στο Παγοποιείο.

«Έρχομαι στο Ηράκλειο μετά από πρόταση της Χρυσάννας Καρέλη, η οποία είχε σοβαρότητα και ενδιαφέρον. Θα παρουσιαστεί μια σειρά ποιητών.»

Από την εμπειρία σας διαπιστώνετε πως υπάρχει ελπίδα για το αύριο της ποίησης, νέοι άνθρωποι σας πλησιάζουν;

«Η ποίηση δεν πρέπει να ξεχωρίζεται από την άλλη τέχνη, δεν είναι κάτι αποφράς ή δύσκολο, θα δείτε πώς θα μιλήσουμε για την ποίηση. Δε νομίζω, είναι θέμα δασκάλου πάντα το να μάθει κάτι, να αγαπάει κάτι. Αυτό το πράγμα είναι πρωτοφανές, μέσα στην επανάσταση είναι φυσικό και η ποίηση να την πληρώσει. Όχι ότι όλα τα ποιήματα είναι ωραία ούτε όλες οι ποιητικές συλλογές που κυκλοφορούν, όπως και τα μυθιστορήματα και τα διηγήματα που κυκλοφορούν. Έχει το ίδιο πρόβλημα που έχουν και τα άλλα έργα τέχνης, όπως υπάρχουν στα βιβλιοπωλεία και τα μαθαίνει το κοινό. Πιστεύω δε πως αν δε γινόταν με ένα συναρπαστικό τρόπο η διδασκαλία της ποίησης στους νέους στα γυμνάσια, κάτι θα μάθαιναν. Αν και δεν πρέπει να μιλάμε άσχημα για τους καθηγητές μας. Εγώ προσωπικά ό, τι έχω γίνει, έχω γίνει από μία φιλόλογο που ήταν από την Κρήτη, την Παπαδάκη, που δε ζει πια, η οποία διάβαζε Παπαδιαμάντη και έκλαιγε, μας μιλούσε για το Ρινόκερο του Ιονέσκο που είχε δει στο θέατρο, και άλλα πράγματα που μας έσπασαν την απομόνωση και απομάκρυνση, μας έβγαλαν έξω από τον εαυτό μας, μας έσπασαν το τζάμι, και είδαμε μια αλλιώτικη ζωή και πράγματα, εμένα τουλάχιστον. Οφείλω πάρα πολλά σε αυτή την καθηγήτρια, η οποία ήταν από την Κρήτη.»

Όσοι βρίσκονται εκτός χώρου, έχουν την εντύπωση πως οι διανοούμενοι αποτελούν μια κλίκα, ισχύει κάτι τέτοιο;

«Αυτό ήταν το λάθος το μεγάλο. Εγώ πιστεύω στον καλλιτέχνη που μοιάζει με την αναγέννηση, προς όλους αγάπη και ενδιαφέρον, από κει και πέρα, όποιος θέλει μπορεί να παραμείνει. Η τέχνη δεν είναι παρά για να κάνει καλύτερο το βίωμα, τη ζωή, όπως δεν μπορούμε συνέχεια να ασχολούμαστε με τα ταξίδια ή τις κάρτες τραπέζης, ή τα καταναλωτικά δάνεια, υπάρχουν άνθρωποι που ασχολούνται μόνο με αυτά, δεν μπορώ να τους αλλάξω τη μοίρα εγώ. Αλλά υπάρχει και κάτι άλλο. Κατ αρχήν η τέχνη είναι ένα καταφύγιο όταν συμβεί κάτι στην προσωπική μας υγεία ή των δικών μας, κάτι που συμβαίνει πια τόσο εύκολα, είμαστε όλοι μέσα στην καταστροφή, στις πόλεις και τα χωριά που ζούμε. Υπάρχουν οι λεγόμενοι αστάθμητοι παράγοντες που κανείς δεν τους ξέρει, δεν είναι μόνο η μοίρα, είναι και κάποια άλλα πράγματα. Άλλο αν μερικοί αστάθμητοι παράγοντες που μας προκαλούν καταστροφή ονομάζονται μοίρα, μοιραίο να συμβεί δηλαδή. Μην ξεχνάτε ότι η ποίηση γεννήθηκε σε αυτή τη χώρα με τους μεγάλους τραγικούς, τον Όμηρο, πριν από τον Όμηρο, μετά … έλεγαν τη δεκαετία του ΄60 ότι η Ελλάδα έχει τους μεγαλύτερους ποιητές του κόσμου, εγώ θα έλεγα ότι ακόμα μέχρι σήμερα τα ποιήματα που γράφουν οι Έλληνες δεν μπορούν να συγκριθούν με κανενός αλλουνού λαού, δεν το λέω από εθνικιστική άποψη αλλά από γνώση. Για αυτά τα ποιήματα που αξίζουν, γιατί υπάρχει και πολλή σαβούρα. Σε ποια τέχνη δεν υπάρχει σαβούρα; Στη μουσική είναι όλοι σαν το Χατζιδάκι και το Θεοδωράκη, όχι. Στην πεζογραφία είναι σαν τον Παπαδιαμάντη και το Ντοστογιέφσκι, τον Μάρκες; Όχι. Αυτό που μετράει στην τέχνη είναι πόσο ταλέντο έχει ο καθένας. Όλα τα βιβλία που κυκλοφορούν δεν είναι για να τα διαβάσουμε, άλλο αν κυκλοφορούν και διαφημίζονται ή είναι και best seller πολλές φορές. Αυτά τα πράγματα που παρουσιάζω και στο περιοδικό Οδός Πανός από το 1981 που υπάρχει και μπαίνουμε στο 29ο έτος όπου ο Χριστιανόπουλος, εγώ και η Καραμπέτη και Θάνος Σαμαράς διαβάζουμε Καβάφη και τρεις συνθέτες ο Μιχάλης Ταρουδάκης, ο Λόλεκ και η Μαρία Λιούγκου και ο Καμπίρης μελοποιούν τέσσερα ποιήματα του Καβάφη, θα κυκλοφορήσει ως 15 Δεκεμβρίου. Θα δημοσιευτεί και η τελευταία φωτογραφία του Καβάφη που φοράει κασκόλ και έχει ήδη καρκίνο στο λαιμό. Στην Ελευθεροτυπία καθιερώσαμε το ποίημα της εβδομάδας υπό τον τίτλο «το διαβατήριο της Παρασκευής» που μεταφράζεται από τα ελληνικά σε ξένη γλώσσα ή το αντίστροφο και νέα παιδιά που γράφουν έχουμε κριτικές ποιήσεως τόσες πολλές που να αλλάξει στον Τύπο ο τρόπος που παρουσιάζεται η ποίηση».