Μια μεγάλη μορφή των επαναστατικών αγώνων της Κρήτης, από το 1821 μέχρι και τη μεγάλη επανάσταση του 1866-69, παρουσιάζομε σήμερα. Πρόκειται για τον καπετάν Σήφη Δερμιτζάκη, από τη Μαρωνιά Σητείας, που έδρασε στην Ανατολική Κρήτη, και κυρίως στις περιοχές του νομού Λασιθίου, ενώ υπήρξε και αρχηγός της επαρχίας Σητείας.

Τόσο η φωτογραφία όσο και οι πληροφορίες προέρχονται από το γνωστό φαρμακοποιό και ερευνητή της τοπικής ιστορίας κ. Γιάννη Γρ. Χλουβεράκη, ο οποίος μας γράφει σε σχέση με τον Κρητικό επαναστάτη, που ήταν θείος του παππού του Γεωργίου Δερμιτζάκη: «Ο Καπετάν Σήφης Δερμιτζάκης από τη Μαρωνιά Σητείας γεννήθηκε το 1801.

Κατά την επανάσταση του 1821 κατάφερε να διασωθεί από τις σφαγές που έκαμε ο Αφεντακακης στους Τουρτούλους. Μετά την παράδοση του Σεραγίου της Ετιάς συνεννοήθηκε με άλλους νέους συνεπαρχιώτες και ως αρχηγός μικρού σώματος επαναστατών πολιορκούν τα φρούρια Ιεραπέτρας και Σπιναλόγγας (Ιούλιος 1822).

Το 1823 μετά την ορμητική εισβολή του Αλβανού στρατάρχου Χασάν Πασά «τα εκ Σητείας επαναστατικά σώματα διωκόμενα κατά πόδας ηναγκάσθησαν να διαπεραιωθούν εις Πελοπόννησον και Στερεάν Ελλάδα, όπου ταχθέντα υπό τους εκεί αρχηγούς επολέμησαν γενναίως, φονευθέντες πολλοί». Ο Καπετάν Σήφης αναγνωρίστηκε Κ α π ε τ ά ν ι ο ς.

Το 1826 – με την αναζωογόνηση της επαναστάσεως και την κατάληψη της Γραμβούσας – έρχεται στην Κρήτη, με άλλους αρχηγούς και μέχρι το τέλος έλαβε μέρος σε όλες τις μάχες της Ανατολικής Κρήτης. Ο Καπετάν Σήφης υπήρξε και πληρεξούσιος της Σητείας στη Συνέλευση των Κρητών στις Μαργαρίτες Μυλοποτάμου, για τη διαμαρτυρία κατά των άδικων αποφάσεων των μεγάλων Δυνάμεων επί του Κρητικού ζητήματος

Μετά το τέλος της επανάστασης μεταβαίνει οικογενειακώς στο Ναύπλιο και σύμφωνα με την προκήρυξη του Κυβερνήτη κατατάσσεται ως βαθμοφόρος στη Βασιλική Φάλαγγα. Εκεί έλαβε και το Αριστείον του Αγώνος.

Αργότερα πωλεί την περιουσία που του χορηγήθηκε από το Δημόσιο και εγκαθίσταται με τη γυναίκα του και τις δυο του κόρες στην Αμοργό, όπου υπηρετούσε ο γιος του Γιαννάκης, ως υγειονόμος.

Το 1866 – 1869 όταν ξέσπασε η Μεγάλη Επανάσταση, παρά την ηλικία του, κατεβαίνει στην Κρήτη και ανακηρύσσεται αρχηγός της επαρχίας Σητείας, μαζί με τον Εμμ. Ξομπλάρο.

Το μεγαλείο της ψυχής του άντρα αναδεικνύει η νικηφόρος επίθεση κατά των Τούρκων της Τουρλωτής – τον Φεβρουάριο του 1868 – αντί απαντήσεως στις δελεαστικές προτάσεις του Καϊμακάμη Σητείας να καταθέσει τα όπλα.

Στην Κρήτη παραμένει μέχρι το τέλος της επανάστασης, οπότε ξαναγυρίζει στην Αμοργό, χωρίς να παραδώσει τα όπλα και να υποταχθεί – όπως αρκετοί άλλοι, μετά την επικήρυξή τους.

Μετά την αμνηστία του Σουλτάνου επιστρέφει οριστικά με την οικογένειά του στην Κρήτη. Ηλικιωμένος, ζει με τις αναμνήσεις και διηγούμενος τα μικρά και τα μεγάλα κατορθώματα των αγώνων, συνήθιζε στα μεγάλα του κέφια να τραγουδεί το δίστιχο:

Πάλι σεφέρι θα γενεί, πάλι θα πάω θέλω,

ή σκλάβους παίρνω κι έρχομαι ή σκλάβος απομένω.

Πέθανε το 1876 και ετάφη στο νεκροταφείο Μαρωνιάς. Με πρωτοβουλία του τοπικού Συμβουλίου Μαρωνιάς, ανεγείρεται στο προαύλιο της Παναγίας η ρ ώ ο ν προς τιμήν του Οπλαρχηγού Σήφη Δερμιτζάκη».