Του Γιάννη Ζωράκη

Την πρόθεση του για κατεδάφιση του κτίσματος Χαλκιαδάκη και ανέγερσης ενός νέου Μεγάρου στην συμβολή των οδών Δημοκρατίας και Χαριλάου Τρικούπη, κάνει απόλυτα σαφή μέσα από συνέντευξη του στην “Π” ο πρόεδρος του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού κ. Ανδρέας Μαρτίνης.

Ο κ. Μαρτίνης υποστηρίζει πως δεν τίθεται κανένα θέμα διατήρησης του κτίσματος, ξεκαθαρίζοντας πως μια ανακατασκευή θα είχε μεγάλο κόστος με πολύ μικρότερα οφέλη.

Αναφερόμενος στη γνωμοδότηση της Επιτροπής Αρχιτεκτονικού Ελέγχου, ο πρόεδρος του Ερυθρού Σταυρού εκτιμά πως θα γνωμοδοτήσει υπέρ της κατεδάφισης, αφού “οι προϋποθέσεις για να εγκριθεί η άδεια κατεδάφισης υπάρχουν”.

Σε σχέση με τις ενέργειες του δήμου Ηρακλείου, ο κ. Μαρτίνης τονίζει πως υπήρχε η υποχρέωση από πλευράς δημοτικής Αρχής να παραπέμψει το ζήτημα στην Επιτροπή Αρχιτεκτονικού Ελέγχου, ξεκαθαρίζοντας πως η συγκεκριμένη ενέργεια δεν ήταν πολιτική, αλλά επιβεβλημένη από το ισχύον νομικό πλαίσιο.

Σε κάθε περίπτωση, ο πρόεδρος του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού, εκτιμά πως οι ενέργειες κατεδάφισης του κτίσματος θα προχωρήσουν κανονικά, τονίζοντας πως το κτίσμα στην τωρινή του κατάσταση “προσβάλλει βάναυσα” την αισθητική του χώρου.

Στο πλαίσιο της συνέντευξης του, ο κ. Μαρτίνης δίνει απαντήσεις για όλα τα θέματα, μεταξύ των οποίων, η απόφαση του υπουργείου Πολιτισμού για το κτίσμα που βγήκε προεκλογικά, οι κατηγορίες για “λεηλασία” του κτιρίου, αλλά και η αρχική πρόθεση της δημοτικής Αρχής να εντάξει το κτίσμα στα κτίρια προς διατήρηση της Παλιάς Πόλης.

Ερ.: Κύριε Μαρτίνη, αποκτήσατε ως Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός, το κτήριο που βρίσκεται στη συμβολή των οδών Δημοκρατίας και Χαριλάου Τρικούπη, το 2006. Ποιος είναι ο λόγος που έρχεστε στο Ηράκλειο 3 χρόνια μετά να ενημερώσετε για αυτό;

Απ.: “Από το 2006 μέχρι τώρα έπρεπε να γίνουν οι διαδικασίες αποδοχής της κληρονομιάς, αλλά και να αποφασίσει γενικότερα για το μέλλον αυτού του κτηρίου, το κεντρικό διοικητικό συμβούλιο. Μέσα σʼ αυτό το χρονικό διάστημα παράλληλα, επειδή δεν είμαι σε θέση να ενημερώνομαι για το τι λέγεται σε όλα τα Μέσα, συνειδητοποίησα ότι υπάρχει μεγάλη παραπληροφόρηση για την οποία ενδεχομένως φταίει και ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός και η οποία δεν έχει καμία σχέση με την πραγματικότητα”.

Ερ.: Αναφέρεστε προφανώς στα σενάρια που ήθελαν τον Ερυθρό Σταυρό να πουλά το κτήριο, ή να το δίνει για αντιπαροχή.

Απ.: “Ακριβώς. Όμως κοιτάξτε. Είναι άλλο να θέλουμε να πουλήσουμε το κτήριο κι άλλο να το δώσουμε αντιπαροχή. Το θέμα της αντιπαροχής είχε ακροθιγώς συζητηθεί διότι δεν ήταν βέβαιο αν θα είχαμε τα χρήματα να το κτίσουμε από την αρχή μόνοι μας. Αλλά αυτό το σενάριο αποσύρθηκε επίσης πάρα πολύ γρήγορα, διότι ομαλοποιήθηκαν οι σχέσεις Ερυθρού Σταυρού και Πολιτείας και υπάρχουν οι προϋποθέσεις πλέον ώστε να το κτίσουμε μόνοι μας”.

Ερ.: Σύμφωνα με το σχέδιο που παρουσιάσατε σε συνέντευξη Τύπου, οι προθέσεις σας είναι το κτίσμα να κατεδαφιστεί και να ανεγερθεί ένα νέο μέγαρο. Χρειάζεται πραγματικά ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός στο Ηράκλειο ένα μέγαρο 750 τετραγωνικών μέτρων;

Απ.: “Φαντάζομαι πως γνωρίζετε καλά την κατάσταση αυτού του κτιρίου. Σʼ αυτή την κατάσταση που περιήλθε το κτήριο, δεν το οδηγήσαμε εμείς. Εμείς το παραλάβαμε. Θα γνωρίζετε επίσης πως η ανακατασκευή ενός παλιού κτιρίου, κοστίζει παραπάνω απʼ όσο κοστίζει μια καινούρια οικοδομή. Θα ήταν τελείως άφρων κίνηση εκ μέρους μου να χαλάσουμε τα ίδια λεφτά για να παραμείνει σʼ αυτό το μικρό εμβαδόν η προοπτική του Ερυθρού Σταυρού.

Δεύτερον, μπορεί οι αμιγώς υπηρεσίες, με το στενό πλαίσιο να μην χρειάζονται 750 τετραγωνικά. Χρειάζεται όμως όσο το δυνατόν περισσότερο χώρο ο Ερυθρός Σταυρός εδώ για τις δραστηριότητες του. Και αν το κρίνει η τοπική κοινωνία και ο τοπικός πρόεδρος, -ο κ. Φραγκουλάκης που είναι απόκτημα για την Κρήτη- , ο Ερυθρός Σταυρός μπορεί να κερδίσει και πόρους χωρίς να προσβάλει την αισθητική του Ηρακλείου. Πρόκειται δηλαδή για ένα σχέδιο που μπορεί ενδεχομένως να βοηθήσει τον Ερυθρό Σταυρό να κερδίσει, πρόσθετους πόρους για την επιβίωση του και την επέκταση των δραστηριοτήτων του”.

Η απόφαση

Ερ.: Φαντάζομαι θα γνωρίζετε πως ο δήμος Ηρακλείου είχε προτείνει το κτίσμα ως μνημείο που έπρεπε να ενταχθεί στα σχέδια ανάπλασης παλιάς πόλης. Ίδιες προθέσεις είχε και το υπουργείο Περιβάλλοντος, όπως φαίνεται από σχετική επιστολή σας με αριθμό πρωτοκόλλου 982/16-6-04 προς το ΥΠΕΧΩΔΕ, όπου ζητάτε το κτήριο να μην κριθεί διατηρητέο. Ποιος είναι ο λόγος που κινήσατε διαδικασίες για τον αποχαρακτηρισμό του από διατηρητέο; Λάβατε υπόψη για την απόφαση να κατεδαφίσετε το κτήριο τη σχετική εισήγηση του δήμου;

Απ.: Η απάντηση έχει δύο σκέλη. Την απόφαση για κατεδάφιση δεν την παίρνει ο Ερυθρός Σταυρός. Την λαμβάνουν τα αρμόδια όργανα και στην προκειμένη περίπτωση το Υπουργείο Περιβάλλοντος και το Υπουργείο Πολιτισμού. Και βεβαίως ο δήμος κάνει την δουλειά του, αλλά οι αποφάσεις βγαίνουν με κάποια κριτήρια θεσμοθετημένων οργάνων.

Από κει και πέρα το δεύτερο σκέλος της ερώτησης σας είναι πάρα πολύ απλό. Το καθήκον της διοίκησης του Ερυθρού Σταυρού, που θα έπρεπε να είναι και επιθυμία της τοπικής κοινωνίας, είναι το ακίνητο να αξιοποιηθεί με τον καλύτερο δυνατό τρόπο για τον Ερυθρό Σταυρό Ηρακλείου, επαναλαμβάνω χωρίς να προσβάλει κατά τίποτα την αισθητική του χώρου. Όπως είναι τώρα το κτήριο, την προσβάλλει και μάλιστα βάναυσα. Η διασφάλιση γιʼ αυτό είναι και η οριστική απόφαση των αρμοδίων οργάνων, που μας επιβάλλει, τα σχέδια, τουλάχιστον τα εξωτερικά, να υποβληθούν στην αρμόδια αρχή του υπουργείου Περιβάλλοντος και να εγκριθούν. Το αίτημα για κατεδάφιση είναι το Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού. Η απόφαση είναι των αρμοδίων οργάνων”.

Ερ.: Σε συνέντευξη Τύπου που παραχωρήσατε είπατε πως “αν η κοινωνία του Ηρακλείου αποφασίσει πως δεν θέλει να συμμετάσχει στο Ερυθροσταυρικό κίνημα, καλούμε και παρακαλούμε τον δήμο ή όποιον άλλο ενδιαφέρεται να απαλλοτριώσει το κτίσμα”. Υποθέτω πως η κοινωνία του Ηρακλείου θέλει και τις υπηρεσίες του Ερυθρού Σταυρού, αλλά και τη διατήρηση του παραδοσιακού χαρακτήρα της πόλης, εφόσον αυτή έχει εγκριθεί από τα αρμόδια όργανα. Δεν μπορεί να υπάρξει συνδυασμός αυτών των δύο «θέλω» στην περίπτωση του κτίσματος Χαλκιαδάκη;

Απ.: “Πρέπει να διευκρινίσουμε κατʼ αρχάς ποιανού είναι η κληρονομιά. Όπως θα πρέπει να ξεκαθαρίσω επίσης, πως αν ο αείμνηστος Χαλκιαδάκης ήθελε να διαθέσει αυτό το κτήριο στο δήμο, σε κάποιον άλλο φορέα, στον Σύλλογο Αρχιτεκτόνων ή στην Εκκλησία, θα το άφηνε εκεί. Εφόσον όμως το άφησε στον Ερυθρό Σταυρό είναι κληρονομιά του Ερυθρού Σταυρού. Οι αρμόδιες υπηρεσίες και τα αρμόδια όργανα έκριναν πως δεν είναι πολιτιστική κληρονομιά αυτό το κτήριο, τουλάχιστον έτσι όπως έχει καταντήσει.

Εάν λοιπόν ορισμένοι θεωρούν το συγκεκριμένο κτίσμα τόσο υψηλού αρχιτεκτονικού κάλλους ή τόσο σημαντικό μνημείο για την πόλη, μία πόλη με τους φορείς της, όπως το Ηράκλειο, μπορεί ανά πάσα στιγμή να το απαλλοτριώσει. Και είμαστε διατεθειμένοι να το δεχτούμε”.

Ερ.: Μου δίνετε το έναυσμα να επαναλάβω για μία ακόμα φορά μια τοποθέτηση της τοπικής κοινωνίας και αρμόδιων φορέων, οι οποίοι υποστηρίζουν πως το συγκεκριμένο κτίσμα ήταν κόσμημα, είχε σπουδαία αρχιτεκτονική αξία και ηθελημένα ορισμένοι πραγματοποίησαν επεμβάσεις για να υποβαθμιστεί το κτίσμα. Ποια είναι η απάντηση σας στις συγκεκριμένες τοποθετήσεις;

Απ.: “Φοβάμαι πως θα γίνω μονότονος. Το Τεχνικό Επιμελητήριο και οι Αρχιτέκτονες, ούτε νομοθετούν ούτε αποφασίζουν. Και γιʼ αυτό δεν φταίει ο Ερυθρός Σταυρός, ο οποίος επίσης δεν νομοθετεί. Οι άνθρωποι έχουν τις απόψεις τους, που δεν πέρασαν θετικά από τα αρμόδια όργανα.

Δεύτερον ακούω ότι το κτήριο κακοποιήθηκε. Ούτε αυτοδικία μπορούμε να κάνουμε, ούτε μπορώ να παραβρίσκομαι στα 117 τμήματα του Ερυθρού Σταυρού, οποιαδήποτε ώρα ο οποιοσδήποτε βάνδαλος θέλει να κάνει κάτι.

Δεν ξέρω τι υπαινίσσονται όσοι υποστηρίζουν αυτά τα πράγματα. Αντί να υπαινίσσονται όμως πως αυτές οι ενέργειες έγιναν από τον Ερυθρό Σταυρό, που αυταπόδεικτα ο Ερυθρός Σταυρός δεν μπορούσε να κάνει, θα έπρεπε να προστατεύσουν ως μέρος της κοινωνίας ένα κτίσμα, εφόσον το θεωρούν τόσο σημαντικό”.