Της Εύας Στειακάκη *

Στους περισσότερους από εμάς είναι λίγο ως πολύ γνωστή η ιστορία που συνδέεται με την προέλευση της λέξης συκοφάντης. Τόσο πολύτιμο ήταν το τρυφερό συκαλάκι στην αρχαία Αθήνα, ώστε ο Σόλωνας είχε απαγορεύσει την εξαγωγή του.

Επέβαλε και πρόστιμο, ώστε να έχουν το προνόμιο της απόλαυσης μόνο οι Αθηναίοι. Όποιος καλοθελητής έδινε πληροφορίες για παράνομη εξαγωγή του περιζήτητου καρπού ονομαζόταν συκοφάντης. Βαρύς χαρακτηρισμός, αλλά εμείς που αγαπάμε τα σύκα δεν μας εμποδίζει να απολαμβάνουμε τη δροσερή και γλυκιά του γεύση.

Η πραγματική φύση του σύκου δεν είναι αυτό που φαίνεται.Η βοτανολογία δεν το κατατάσσει στην κατηγορία των φρούτων αλλά των λουλουδιών. Καμουφλάρεται και στην πραγματικότητα είναι ένα ανεστραμμένο άνθος. Τα μικροσκοπικά σποράκια που έχει στο εσωτερικό του είναι λουλουδάκια που δίνουν αυτή την ασυνίθιστη υφή στην ψύχα του σύκου. Από τα αρχαιότερα φυτά στον πλανήτη, είναι το πρώτο δέντρο που αναφέρεται στη Βίβλο. Τα σύκα και η συκιά πρωταγωνιστούν σε μύθους και θρύλους στους πολιτισμούς της αρχαίας Ελλάδας, της Αιγύπτου, της Ρώμης, μέχρι και της Ινδίας, της Ανατολικής Ασίας ακόμα και της Βόρειας Αφρικής. Αποτελούσε βασικό συστατικό της διατροφής για τους αρχαίους πολιτισμούς των λαών της Μεσογείου. Οι Ελληνες το θεωρούσαν σύμβολο της γονιμότητας και δώρο από τους θεούς, ενώ για τους Αιγύπτιους ήταν το φυτό της ζωής. Ο Αθήναιος αναφέρει στους Δειπνοσοφιστές πάνω από 20 ποικιλίες σύκου. Ο Όμηρος στην Οδύσεια περιγράφει στην επίσκεψη του Οδυσσέα στον κήπο του Αλκίνοου, ότι είδε “...εκεί απιδιές, ροδιές, μηλιές με τα λαμπρά τα μήλα, συκιές γλυκόκαρπες....”. Ευρήματα υπάρχουν και για την ύπαρξη αποξηραμένων σύκων στη Μινωική Κρήτη. Ακόμα και η Κλεοπάτρα ξεγελάστηκε με τη νοστιμιά των σύκων. Σε ένα καλάθι με σύκα έκρυψαν το δηλητηριώδες φίδι που της έκοψε το νήμα της ζωής. Σε πρόσφατο άρθρο στην εφημερίδα New York Times αναφέρεται ότι σε ερείπια προιστορικού οικισμού κοντά στην Ιεριχώ ανακάλυψαν οι επιστήμονες απομεινάρια σύκων που χρονολογούνται πριν απο 11400 χρόνια. Αν αυτό επιβεβαιωθεί, καταλαβαίνετε πόσα χρόνια γλυκιάς απόλαυσης έχει προσφέρει το ταπεινό συκαλάκι σε χιλιάδες κατοίκους αυτού του πλανήτη. Η υψηλή φυσική περιεκτικότητα του σε ζάχαρη ήταν πολύτιμη και έδωσε τη δυνατότητα να χρησιμοποιηθεί και σαν υποκατάστατό της σε εποχές που ήταν αγαθό σπάνιο και ακριβό.



Οι χάρες του πολλές, πολλές και οι ποικιλίες. Άλλωτε πορφυρά (ώς και μαύρα), πράσινα, με άσπρη ή κόκκινη σάρκα, προτιμούν το ζεστό καλοκαίρι της Μεσογείου για να ωριμάσουν. Ποιός δεν έχει μπει στο πειρασμό να κόψει σύκα από τη συκιά του γείτονα, ή από το δρόμο σε μια εκδρομή προς τη θάλλασα. Δεν ξέρω πολλούς που να μην έχουν συνδέσει μαζί του τις καλοκαιρινές διακοπές τους. Τρυφερό, σαρκώδες, μελένιο και δροσιστικό, το να γευτείς ένα φρεσκοκομμένο ώριμο σύκο είναι μια συναισθησιακή εμπειρία. Όραση, όσφρηση, γεύση και αφή βρίσκονται σε διέργεση. Κανείς δεν μπορεί να αντισταθεί σʼ αυτή την απόλαυση, ακόμα και τα πουλάκια έλκει με τη νοστιμιά του, μεζές πρώτης τάξεως για τα πλάσματα του ουρανού. Ωριμάζει πάνω στο δέντρο και η στιγμή της συγκομιδής του είναι σημείο κρίσιμο. Νωρίς το πρωϊ η ιδανικότερη ώρα και για συλλογή αλλά και για κατανάλωση. Η αψεγάδιαστη επιδερμίδα, η μαλακή σάρκα, είναι ένδειξη ότι είναι τόσο ώριμα όσο χρειάζεται για να δώσουν όλο το μέλι, το άρωμα και τη σαρκώδη ψίχα τους. Καταναλώστέ τα το συντομότερο δυνατόν. Είναι εξαιρετικά ευαίσθητο φρούτο και διατηρείται μόνο 2-3 μέρες στο ψυγείο. Για να διατηρηθούν καλύτερα τα σύκα βάλτε τα σε μια στρώση και αν μπορείτε να ακουμπούν πάνω σε φύλλα από το δέντρο. Η ντελικάτη σάρκα του, που δεν το βοηθά να διατηρηθεί φρέσκο για μεγάλο διάστημα και η νοστιμιά του θα έλεγα εγώ, οδήγησαν στην ανάγκη να βρεθούν τρόποι να καταναλώνεται όλες τις εποχές του χρόνου και έτσι να αποξηραίνεται. Περιέχει ασβέστιο, σίδηρο, φώσφορο, κάλιο, μικρές ποσότητες βιταμίνης C και της ομάδας Β. Έχει πολλές φυτικές ίνες, είναι fat-free, cholesterol-free, sodium free, όπως θα διαφήμιζε και η σύγχρονη βιομηχανία τροφίμων, δηλ. χωρίς λίπος, χοληστερόλη και αλάτι. Η σοφία της φύσης για άλλη μια φορά ξεπέρασε τα ειδικά εργαστήρια τροφίμων, που προσπαθούν να δημιουργήσουν τρόφιμα που να μας απαλάσσουν από όλα αυτά τα κακά. Όχι μόνο το προίκισε με τόσα κάλη, αλλά μας το δίνει σε αφθονία και σε μικρές γλυκιές μπουκιές.

* φάν/fan: ο οπαδός, ο θαυμαστής στην Αγγλική γλώσσα