Ο ιδρυτής του ΠΑΣΟΚ γεννήθηκε στις 5 Φεβρουαρίου 1919, στη Χίο. Παντρεμένος με την Δήμητρα Λιάνη . Απέκτησε τέσσερα παιδιά από τον γάμο του με την Μαργαρίτα Τσαντ. Είναι γιος του αείμνηστου Γεωργίου Παπανδρέου.
Το 1941 μετά την αποφυλάκιση του από την Ασφάλεια όπου κρατήθηκε και βασανίστηκε κατά το διάστημα της δικτατορίας του Μεταξά, τριτοετής τότε της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, αναχωρεί για τις Η.Π.Α. και ακολουθεί πανεπιστημιακή σταδιοδρομία.
Ακολούθησε μία εκπληκτική καριέρα σε κορυφαία Πανεπιστήμια της Μινεσότας, της Καλιφόρνια (Μπέρκλεϊ) και έφτασε να γίνει Κοσμήτωρ της Οικονομικής Σχολής του ίδιου Πανεπιστημίου.
Το 1959 επιστρέφει για ένα χρόνο στην Ελλάδα, στο πλαίσιο ερευνητικής αναπτυξιακής οικονομικής αποστολής.
Τον επόμενο χρόνο 1961, διορίζεται Πρόεδρος του Δ.Σ.και Γενικός Επιστημονικός Διευθυντής του Κέντρου Οικονομικών Ερευνών και ταυτόχρονα σύμβουλος της Τράπεζας της Ελλάδας (1961-62).
Η πολιτική του σταδιοδρομία αρχίζει το 1962, με την εκλογή του ως Βουλευτή Αχαϊας του Κόμματος της Ενωσης Κέντρου, της οποίας ηγείτο ο Γεώργιος Παπανδρέου στις εκλογές της 16.2.1964.
Μετά την νίκη της Ένωσης Κέντρου, διορίζεται αρχικά υπουργός Προεδρίας της Κυβέρνησης και τον ίδιο χρόνο αναπληρωτής Υπουργός Συντονισμού (1964-65).
Όταν κηρύσσεται η δικτατορία των συνταγματαρχών, τον Απρίλιο του 1967, συλλαμβάνεται και τον επόμενο χρόνο αποφυλακίζεται και πηγαίνει στο εξωτερικό, πρώτα στη Σουδία και μετά στον Καναδά.Το 1968-69 είναι καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης και από το 1969 μέχρι το 1974 καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Γιορκ στο Τορόντο.
Το 1968 ιδρύει το Πανελλήνιο Απελευθερωτικό Κίνημα (ΠΑΚ),του οποίου γίνεται αρχηγός και το οποίο αναπτύσσει σημαντική δράση μέχρι την πτώση του δικτατορικού καθεστώτος, τον Ιούλιο του 1974. Μόλις αποκαθίσταται η Δημοκρατία στην Ελλάδα, επιστρέφει από την εξορία και ιδρύει, το Σεπτέμβριο του ίδιου έτους, το Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα, το, ΠΑ.ΣΟ.Κ., του οποίου γίνεται πρόεδρος.

