Hταν οι δύσκολες μέρες της γερμανικής κατοχής, ακόμη και αν ήταν οι τελευταίες. Οι σκλαβωμένοι Έλληνες εκτός από τον κατακτητή είχαν να αντιμετωπίσουν και τη φτώχεια. Έκαναν όμως και όνειρα για το μέλλον. Και ήθελαν να είναι καλύτερο.

Σήμερα παρουσιάζομε ένα ιδιωτικό συμφωνητικό για την κατασκευή ενός σπιτιού στο χωριό Ψυχρό Λασιθίου, συνταγμένο και υπογραμμένο λίγο πριν την αποχώρηση των Γερμανών. Η δημοσίευση του στη στήλη γίνεται επειδή υπάρχουν δύο ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, που μας βάζουν στο κλίμα της εποχής. Ο εργολάβος που θα κατασκεύαζε το σπίτι δεν θα πληρωνόταν με χρήματα, αλλά με αγροτική παραγωγή του ιδιοκτήτη. Τα χρήματα τότε ήταν και λίγα και υποτιμημένα.

Και το δεύτερο χαρακτηριστικό που μας οδήγησε να δημοσιεύσομε το συμφωνητικό αφορά στα στοιχεία του κρητικού χωριάτικου σπιτιού της εποχής, τα οποία περιγράφονται αναλυτικά στο συμφωνητικό. Ο σοφράς, η σκάφη για το ζύμωμα του ψωμιού, οι κασέλες για την προίκα!

Το σπίτι είχε κτιστεί για λογαριασμό του Ιωάννη Ανδρουλάκη και το ενδιαφέρον έγγραφο ανήκει στη συλλογή των παιδιών του Ειρήνης, Κώστα και Μανώλη.

Εκτός από το συμφωνητικό, παρουσιάζομε δύο φωτογραφίες που επίσης ανήκουν στα παιδιά του Ι. Ανδρουλάκη. Η μία είναι μια γενική εικόνα του Ψυχρού των αρχών του 20ου αιώνα και η δεύτερη η οικογενειακή φωτογραφία του πατέρα τους. Ο ίδιος διακρίνεται στο μέσον, ανάμεσα στις δύο αδελφές του, ενώ οι δύο ηλικιωμένοι είναι οι γονείς τους. Η φωτογραφία πρέπει να έχει τραβηχτεί τη δεκαετία του 1920 στο χωριό τους, το Ψυχρό.



Το συμφωνητικό για ένα κρητικό σπίτι



Το συμφωνητικό για την κατασκευή του σπιτιού έχει ημερομηνία 4 Φεβρουαρίου 1944. Δημοσιεύομε στη συνέχεια όλο το έγγραφο, διατηρώντας την αρχική γραφή (σύνταξη, ορθογραφία, στίξη κλπ).



ΔΙΠΛΟΥΝ ΣΥΜΦΩΝΥΤΙΚΟΝ



Οι κάτωθι συμβαλόμενοι Γεώργιος Εμμανουήλ Παπαδάκης εμπειροτέχνης και Ιωάννης Εμμαν. Ανδρουλάκης γεωργός κάτοικος αμφότεροι Ψυχρού Λασηθίου συνεφώνυσαν και συνεβάλλοντο σήμερον την τετάρτην του μήνος Φεβρουαρίου του χιλιοστού εννεακοσιοστού τεσσαρακοστού τετάρτου έτους τα εξής:

Ητοι ο μεν πρώτος των συμβαλλομένων Γ.Ε. Παπαδάκης ως εμπειροτέχνης αναλαμβάνει την υμιτελή οικίαν του δευτέρου Ι.Ε. Ανδρουλάκη προς αποπεράτωσιν υπό τας εξής συνθήκας και όρους: 1) αναλαμβάνει την στέγην ενός δωματείου μήκους 3.55 μετρ. Χ3.15 με καστανιές σχιστές εις δύο και με ένα σιδηροδοκόν εις το μέσον και με καλάμι και επάληψιν ασβέστου πλην της άμου και του χώματος και την μεταφοράν των καλαμών ατινα επιβαρίνουσιν τον δεύτερον των συμβαλλομένων. Επίσης δεύτερον δωμάτιο 4.50 Χ3.40 με τους αυτούς άνωθεν όρους. 2) Μίαν θήραν σκέτην καρφωτήν ύψους 2.60 Χ1.20 3) Ετέρα θήρα επίσης παρομοία με τα αυτά υλικά, ύψους 2.60Χ1.10 4) Ετερα τρεις μεσόθηραι σκέτες καρφωτές και με φεγγίτας εις τον μέσον ύψους 2 μέτρα Χ1 μ. 5) Τρία παράθυρα με τζαμιλίκια χωρίς εξώφυλλα αλλά με κυγγλιδώματα σιδηρά εξωτερικώς σχέδιον του παραθύρου ευρισκομένου εις την αυλήν του εμπειροτέχνου και εις το μαγαζί του 6) Δύο κασέλες γαι προίκα, ένα τετράγωνον τραπέζι 1.00Χ1.00 Μ. επίσης έναν μικρόν φαγητού 0.80 Χ0.60 μ. επίσης μια σκάφη του ζημωτού και ένα σοφράν επίσης έναν καναμπέν ακίνητον 3.15Χ0.60μ. επίσης μίαν πιατοθήκην και ένα ράφι Πάντα τα ως άνω αναφερόμενα οφείλει ο εμπειροτέχνης αν παραδώση εις τον έτερον των συμβαλλομένων με όλα τους εξαρτήματα ήτοι εις τας εξωθήρας κλυδαριές μάσκουλα κ.λ.π. πλήν ελαιοχρωματισμών, στης εσώθυρες μόνον ζεμπερέδες στα παράθυρα επίσης σουρμέδες μεντεσέδες κ.λ.π. πλήν εξωφύλων υαλοπινάκων και ελαιοχρωματισμών. Πάντα τα ως άνω οφείλει ο εμπειροτέχνης να παραδώση κατά τας εξής εποχάς. α)Τας μεν οροφάς και λοιπάς εργασίας των δωματίων θέλει παραδώση μέχρι Μαΐου τας δε λοιπάς έπιπλα κ.λ.π. από Μαΐου μέχρι Ιουλίου. Πάσας τας ως άνω εργασίας συνεφώνησαν σήμερον οι ως άνω συμβαλόμμενοι αντίτων εξής ειδών ως πληρωμήν 1) Προκαταβολικώς Διακοσίας οκάδας πατατών και τέσσερα ζευγαρικά εις πρώτην ζήτησιν επίσης από την νέαν εσοδείαν και ευθύς μετά την συγκομιδήν του εισοδήματος οκάδας σμιγού εκατόν πεντήκοντα (150) επίσης φασόλες οκάδας τριάντα (30) επίσης ρεβύθια οκάδας τριάντα (30) επίσης πατάτες οκάδας τετρακοσίας εννενήκοντα (490) τας οποίας οφείλει και υποχρεούται κατά την ώραν της συγκομιδής να προσκαλέση και τας παραδώση άνευ άλλης διαδικασίας είτε αυτός είτε ο εγγυητής αυτού Εμμανουήλ Ν. Ανδρουλάκης όστις παρίσταται κατά την σύνταξιν του ως άνω συμφωνυτικού και δηλώνει ότι άνευ ουδεμίας οχλήσεως θέλει καταβάλη ούτος τα ως άνω είδη και δίδει το δικαίωμα του εμπειροτέχνου εν εναντία περιπτώσει μη συμμορφούμενος ο δεύτερος να εισπράξη ταύτα παρά του εγγυητού διʼ αστυνομικής κατασχέσεως.

Εφʼ ο συνετάχθη το παρόν δια την ασφάλειαν αμφοτέρων και επί παρουσία των μαρτύρων Εμμανουήλ Γ. Τζαγκαράκη γεωργού και Νικολάου Κ. Χαλκιαδάκη Δημ/λου κατοίκων Ψυχρού Λασηθίου.

Οι Συμμβαλλόμενοι

Οι Μάρτυρες

Ο εγγυητής