Της Κατερίνας Μυλωνά

Συναυλία αύριο στʼΑνώγεια

Ενας από τους άξιους συνεχιστές των Πρωτομαστόρων της κρητικής μουσικής, του Νίκου Ξυλούρη και των Κρητών καλλιτεχνών που έκαναν τη μουσική του νησιού να αγαπηθεί από ολόκληρη την Ελλάδα, ο Μανώλης Λιδάκης, εμφανίζεται αύριο στα Ανώγεια. Η συναυλία θα δοθεί στις 9 το βράδυ στο θέατρο «Νίκος Ξυλούρης», στο πλαίσιο των καλοκαιριών εκδηλώσεων του δήμου Ανωγείων.

Πλαισιωμένος από ένα κουαρτέτο εξαιρετικών μουσικών, ο καλλιτέχνης θα παρουσιάσει ένα δίωρο πρόγραμμα που θα συμπεριλαμβάνει τις μεγαλύτερες επιτυχίες του από το παρελθόν αλλά και τραγούδια από τον καινούργιο του δίσκο «Μην γκρεμίζεις το όνειρο».

Σε συνέντευξη που παραχώρησε στην «Π», ο Μ. Λιδάκης μιλά για το Νίκο Ξυλούρη, τα Ανώγεια αλλά και τα πρώτα του βήματα στο χώρο του τραγουδιού και τις σημαντικότερες στιγμές που έχει να θυμάται από την πολύχρονη παρουσία του στην ελληνική μουσική σκηνή.

Κατʼ αρχάς, μιλήστε μας για την αυριανή σας συναυλία.

«Δέχθηκα την πρόταση από το δήμαρχο να παίξω στη γενέτειρα του Νίκου Ξυλούρη. Θα παρουσιάσω τραγούδια από όλη μου τη δισκογραφία συν την τελευταία δισκογραφική μου δουλειά που έχει τίτλο «μη μου γκρεμίζεις το όνειρο». Επειδή τα Ανώγεια είναι ένας ιδιαίτερος τόπος αισθάνομαι ότι όλη η ατμόσφαιρα θα είναι κάπως ηλεκτρισμένη λόγω καταγωγής και του αξέχαστου, Νικόλα, του μεγάλου δασκάλου, ο οποίος δίδαξε όχι μόνο με τη μουσική του αλλά και το ήθος του και τη συμπεριφορά του γενικότερα όλους ίδιος».

Νιώθετε σα να συνεχίζετε ένα έργο που έχει ξεκινήσει, που και ο ίδιος αποτέλεσε σταθμό;

«Όχι, δε νομίζω ότι εγώ είμαι άξιος συνεχιστής της ιστορίας του Νίκου Ξυλούρη. Απλά είναι ένας από τους δασκάλους μου γιατί είχα λίγους αλλά καλούς δασκάλους. Συμβαίνει το εξής περίεργο, ο Νίκος Ξυλούρης ξεκίνησε με τα κρητικά τραγούδια και κατόπιν στράφηκε στο τραγούδι της πόλης και της Ελλάδας γενικότερα με συνεργασίες με μεγάλους συνθέτες στην Αθήνα ενώ εγώ ξεκίνησα στην Αθήνα τραγουδώντας με μεγάλους συνθέτες και στη συνέχεια έκανα κάποιες εργασίες μεμονωμένες στο κρητικό τραγούδι και ένα ολοκληρωμένο δίσκο, «Το Κόκκινο Ακρογιάλι». Αλλά σε καμιά περίπτωση δεν αισθάνομαι ότι είμαι ο αντικαταστάτης του, είμαι πολύ μικρός για να σηκώσω το μπόι μου απέναντί του. Παρόλα αυτά γεγονός είναι ένα, ότι και ο Νίκος και εγώ, εκείνος περισσότερο φυσικά, εκπροσωπούμε την Κρήτη σε ολόκληρη την Ελλάδα, ίσως να είναι το μοναδικό κοινό σημείο που έχουμε».

Έχετε συνδέσει τα Ανώγεια με το Νίκο Ξυλούρη και τους μουσικούς που κατάγονταν από εκεί;

«Έχοντας καταγωγή από το Ρέθυμνο, νιώθω πραγματικά ότι έχω πάρα πολλά πράγματα διδαχθεί από τους μουσικούς και τους λυράρηδες και λαουτιέρηδες της Κρήτης. Επίσης, θα ήταν παράλειψη να μην αναφέρω το Βασίλη Σκουλά, ο οποίος είναι ένας εξαιρετικός άνθρωπος και ένας ακριβός φίλος για μένα».

Βέβαια, υπάρχουν και συνεργασίες σας, όπως με τον Κ. Φασουλά…

«Ο Φασουλάς είναι ο κατ εξοχήν και μοναδικός στιχουργός και ποιητής του «Μη μου γκρεμίζεις το όνειρο». Είναι, ίσως, ο ανατέλλων αστήρ της ποίησης, είναι ένας εξαιρετικός ποιητής, ένας άνθρωπος που ξέρει να εκφράζει τον έρωτα, την αγάπη, τα βάσανα του ανθρώπου, τις χαρές με ένα δικό του τρόπο, πέρα από την πεπατημένη και τετριμμένη γραμμή που ακολουθούν συνήθως. Είναι πολύ σπουδαίος και τον ευχαριστώ γιατί αυτό το δίσκο τον έγραφε σκεπτόμενος εμένα και μπορώ να πω ότι δεν το γνώριζα κιόλας, μου τον παρουσίασαν έτοιμο. Θα ήταν παράλειψη να μην αναφέρω ένα νέο παιδί αλλά εξαιρετικό μουσικό, το Νίκο Στρατάκη, του οποίου το τραγούδι «Κόκκινο ακρογυάλι» βάπτισε τη συνεργασία μου με την Κρήτη και ξεκινάει με το ορχηστρικό που έκανε ο Χατζιδάκις το 1964 συνεργαζόμενος με τον Καζαντζάκη τότε στον καπετάν Μιχάλη και είχα την τύχη να ερμηνεύω το έργο, με την άδεια της οικογένειας Χατζιδάκι, και να το ηχογραφήσω».

Πιστεύετε ότι υπάρχουν δυνατότητες για κάποιον καλλιτέχνη να ορθοποδήσει στην Κρήτη;

«Η Κρήτη είναι ένας ιδιαίτερος τόπος, ο τόπος μου αλλά νομίζω ότι οι ευκαιρίες για τους καλλιτέχνες να αναδειχθούν είναι μόνο στην Αθήνα, ούτε καν στη Θεσσαλονίκη, δηλαδή. Στην Κρήτη οι δυνατότητες είναι περιορισμένες και συγκεκριμένες. Όμως, πιστεύω πως αν κάποιος έχει ταλέντο θα ξεχωρίσει κάποια στιγμή ακόμα και αν είναι από την Κρήτη, την Ήπειρο… Η Κρήτη είναι ένα παγκόσμιο νησί που το ξέρει όλη η υφήλιος. Έχουμε δικό μας πολιτισμό, μουσική, ιδιαιτερότητες, νόμους που δεν υπάρχουν πουθενά αλλού».

Δίνετε δυνατότητες σε νέους καλλιτέχνες, όπως τους Αρμός

«Όταν ήμουν στην ηλικία των Αρμός δε με στήριξε κανείς. Ενθυμούμενος αυτό μπορώ να πω ότι όταν συναντήσω κάποιους ανθρώπους, που σύμφωνα με τη δική μου αισθητική έχουν κάποιο ταλέντο, μπορώ να βοηθήσω. Τους Αρμός σχεδόν τους επέβαλα στη δισκογραφική εταιρεία γιατί πιστεύω ότι έχουν ταλέντο. Στη δουλειά με τους Αρμός υπάρχει ένα τραγούδι αφιερωμένο στο Νίκο Ξυλούρη».

Είπατε με πίκρα ότι δε σας βοήθησε κάποιος στα πρώτα σας βήματα;

«Δε μου αρέσουν οι λέξεις πίκρα και παράπονο, δεν τις χρησιμοποιώ ούτε σε λεκτικό πεδίο ούτε εσωτερικά, μέσα μου. Δεν έχω καμία πικρία, απλώς είπα ότι για παράδειγμα κάποτε ήμουν αιχμάλωτος μιας δισκογραφικής εταιρείας σε πολύ νεαρή ηλικία απλά για να υπάρχω κάπου έκανα τη βλακεία και υπέγραψα ένα μακροχρόνιο συμβόλαιο, ήμουν ένα αθώο παιδάκι τότε. Παρόλα αυτά όμως δεν έχω πικρία διότι καταλαβαίνω ότι και η δισκογραφική εταιρεία πρέπει να κάνει τη δουλειά της, μου φέρθηκε έτσι δικαίωμά της και μπράβο. Όμως, πικρία δε θα βγάλω για κανένα ποτέ στη ζωή μου και νιώθω ότι δίνω υπεραξία σε ένα γεγονός παραπονούμενος και είναι καλύτερα τα άσχημα πράγματα να μην τα θυμόμαστε αλλά μόνο τα ωραία».

Από τα ωραία, λοιπόν, ποια θυμάστε;

«Ήταν πολύ ωραία η στιγμή που ερμήνευσα το Μεγάλο Ερωτικό στο Ηρώδειο, που συναντήθηκα με Κρητικούς καλλιτέχνες και οργανοπαίκτες σε ένα εστιατόριο, αυτό που αισθάνομαι ότι με αποδέχονται οι Κρητικοί καλλιτέχνες έστω και αν παρουσιάζω τα κρητικά τραγούδια με ένα τρόπο που εγώ νομίζω. Νομίζω ότι τα τραγούδια της Κρήτης δεν είναι μόνο για την Κρήτη αλλά πανελληνίας εμβέλειας και αυτό έχει αποδειχθεί. Ήταν πολύ μεγάλη η στιγμή που συναντήθηκα με το Μάνο Χατζιδάκι, τον Καζαντζίδη, τραγούδησα ντουέτο με το Γρηγόρη Μπιθικώτση, τη Χαρούλα Αλεξίου τραγούδια του Τσιτσάνη και του Νικολόπουλου, συνάντησα τον Τσαρούχη, βρέθηκα επί σκηνής μετά από πολλά χρόνια με το Δημήτρη Μητροπάνο, με το Λούτσιο Ντάλα… η στιγμή που ένιωσα ότι μπαίνοντας σε ένα στούντιο στη Βαρσοβία για να ηχογραφήσω με τον Μπράισνερ και μια τεράστια συμφωνική ορχήστρα ένιωσα δέος».

Ποια είναι τα σχέδιά σας για το μέλλον;

«Μου αρέσει να ασχολούμαι καθόλου με το παρελθόν, πολύ με το παρόν και ελάχιστα με το μέλλον, τις περισσότερες φορές περιμένω τη ζωή να μιλήσει από μόνη της και να μου δείξει το δρόμο».

Το κοινό στην περιφέρεια διψάει για ποιοτικό τραγούδι;

«Στην τελευταία συναυλία στη Σπάρτη, είχε περίπου 4.000 κόσμο, αυτοί οι άνθρωποι πραγματικά σου δείχνουν ότι σε σέβονται, δε σημαίνει ότι το αθηναϊκό κοινό δε σέβεται τους καλλιτέχνες. Το ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί είναι ποιοι είναι οι αληθινοί καλλιτέχνες. Τι σημαίνει τέχνη, πολιτισμός, καλλιτέχνης; Η άποψή μου είναι ότι όπου πηγαίνει πολύ ο τουρισμός χάνεται ο πολιτισμός. Ο τουρισμός μπορεί να φέρνει ανάπτυξη και χρήμα αλλά όχι πνευματική ανάπτυξη, μας φέρνουν τις κακές συνήθειες, μας προβάλουν όλα τα κανάλια του κόσμου δείχνοντας τι συμβαίνει εδώ. Τα Ανώγεια κρατάνε ψηλά τη σημαία γιατί δεν έχουν δεχτεί τη βάρβαρη επίθεση που έχουν δεχτεί άλλες περιοχές. Στη Σπάρτη δεν άκουγα ψίθυρο την ώρα που τραγούδαγα, αυτό δε σημαίνει ότι για το καλό τραγούδι ο κόσμος δε διψάει.

Όταν έχουμε δύσκολους καιρούς εξαναγκαζόμαστε να γυρνάμε μέσα στην ψυχή μας και να ψάχνουμε, να κοιτάμε βαθιά μέσα μας κι αυτή η εποχή είναι δύσκολη άρα το ψεύτικο δεν μπορεί να περάσει πλέον, έχουμε μπει σε νέες εποχές και αντιλήψεις, ο κόσμος κινείται σε ταχύτητα ασύλληπτη, όλοι κάνουμε λάθη. Kάποια στιγμή λατρέψαμε τη ματαιοδοξία, είμαστε άνθρωποι και τρωτοί, σημασία έχει να ξεφύγεις, να κοιτάς και τι κάνει ο διπλανός σου, πώς νιώθει.

Είμαι ένας άνθρωπος που χαρακτηρίζομαι ιδιαίτερος, απόμακρος, ξέρω τα κοσμητικά επίθετα που μου σέρνουν, το θεωρώ φυσιολογικό από τη στιγμή που ένας άνθρωπος εκτίθεται δεν μπορεί να φοράει μαύρα γυαλιά και να κυκλοφορεί σα βεντέτος από τη στιγμή που αυτός επέλεξε αυτό που είναι και ξαφνικά οι άλλοι που τον κάνανε να του είναι και ενοχλητικοί. Προσπαθώ να παραμείνω όσο το δυνατό πιο απλός και καταλαβαίνω τους ανθρώπους που μου είχαν βγάλει κακίες».