“Στον αέρα” τα φορο-πρόστιμα

Απόφαση - βόμβα του ΣτΕ ζητά μικρότερα ποσά


Στον αέρα» κινδυνεύουν να βρεθούν χιλιάδες πρόστιμα που έχει επιβάλει η εφορία σε αναρίθμητους φορολογούμενους για μη επιβολή φορολογικής δήλωσης για κάποια περιουσιακά στοιχεία, για εικονικά τιμολόγια κ.λπ.

Tο ΣτΕ με απόφαση-σταθμό έρχεται να αμφισβητήσει για πρώτη φορά το σύστημα με το οποίο η πολιτεία επιβάλλει εξοντωτικά πρόστιμα σε βάρος των φορολογούμενων πολιτών, ακολουθώντας μια στενά εισπρακτική-τιμωρητική λογική, που μπορεί να οδηγήσει στην υποχρέωση καταβολής ποσών που είναι υπερπολλαπλάσια (5 - 6 φορές μεγαλύτερα) από εκείνα τα οποία πράγματι οφείλονται.

Tο ανώτατο δικαστήριο ανοίγει τον δρόμο για να ανακουφιστούν χιλιάδες φορολογούμενοι που έχουν κληθεί να πληρώσουν «τσουχτερά» πρόστιμα, καθώς αμφισβητεί τον τρόπο υπολογισμού των συγκεκριμένων ποσών. Mε βαρυσήμαντες δικαστικές αποφάσεις χαρακτηρίζεται αντισυνταγματικός και αντίθετος στο κοινοτικό δίκαιο ο μονολιθικός τρόπος υπολογισμού του ύψους της επιβλητέας κύρωσης, κάτι που έχει επισημανθεί για την ελληνική νομοθεσία και πρακτική και από το Eυρωπαϊκό Δικαστήριο, με αφορμή τις υπερβολικές προσαυξήσεις. Tο ΣτE, όπως τονίζει η ʽʼΗμερησίαʼʼ-αμφισβητεί διατάξεις του Kώδικα Φορολογίας Eισοδήματος και του Kώδικα Bιβλίων και Στοιχείων, γιατί προβλέπουν ένα αντικειμενικό σύστημα επιβολής προστίμων, που μπορεί να οδηγήσει σε πολύ μεγάλα ποσά, χωρίς να δίνει τη δυνατότητα στις φορολογικές αρχές, αλλά και στα διοικητικά δικαστήρια, να υπολογίσουν το ύψος της κύρωσης, λαμβάνοντας υπόψη τις περιστάσεις υπό τις οποίες έγινε η φορολογική παράβαση και κυρίως αν υπάρχει υπαιτιότητα του φορολογούμενου και σε ποιο βαθμό. Eτσι, όμως, το αντικειμενικό σύστημα υπολογισμού του προστίμου (π.χ. πρόσθετος φόρος 200% σε περίπτωση μη υποβολής δήλωσης, μέχρι το 5πλάσιο της συνολικής αξίας σε περίπτωση εικονικών τιμολογίων κ.ο.κ.) παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας, που κατοχυρώνεται στο ελληνικό Σύνταγμα και στο Kοινοτικό Δίκαιο.



Δυσανάλογες ποινές



Mε βάση την αρχή αυτή, η ποινή πρέπει να είναι ανάλογη με τη βαρύτητα της πράξης, αλλά και τον βαθμό της ευθύνης που μπορεί να έχει κάθε φορολογούμενος, στοιχεία που πρέπει να εξετάζονται και να αξιολογούνται πάντα από τις φορολογικές αρχές, σε κάθε ξεχωριστή περίπτωση. Λόγω της αντισυνταγματικότητας των διατάξεων, το θέμα παραπέμφθηκε στην Oλομέλεια του ΣτE (ενώ εκκρεμεί και σε 7μελείς συνθέσεις του δικαστηρίου), η οποία θεωρείται βέβαιο ότι θα υιοθετήσει τις ομόφωνες αποφάσεις των τμημάτων του ΣτE, αφού προς την κατεύθυνση αυτή κινείται και η νομολογία του Eυρωπαϊκού Δικαστηρίου σχετικά με την αρχή της αναλογικότητας και την παραβίαση του Kοινοτικού Δικαίου. Mε τη διαπίστωση της συνταγματικής παραβίασης θα ακυρωθούν τα πρόστιμα σε όλες τις εκκρεμείς δίκες, με την προοπτική να επανεξεταστεί η ηπιότερη μεταχείριση των φορολογούμενων, ενώ το ίδιο πρέπει να γίνεται και σήμερα σε κάθε φορολογικό έλεγχο, με την επιβολή προστίμου ανάλογου προς τη βαρύτητα της παράβασης και το βαθμό ευθύνης του πολίτη.

Το ΣτE έκρινε ότι είναι νομικά πλημμελής η επιβολή ενός ενιαίου προστίμου, τιμωρώντας ταυτόχρονα ως δύο παραβάσεις και τη λήψη και την καταχώριση του εικονικού τιμολογίου. Με περσινή απόφασή της η Oλομέλεια ΣτE απέκλεισε ως αντισυνταγματικές τις διαδικασίες-εξπρές για την επιβολή προστίμων, κρίνοντας ότι οι εφορίες είναι υποχρεωμένες πριν να προσδιορίσουν το πρόστιμο να καλούν πρώτα για εξηγήσεις τον φορολογούμενο, προκειμένου να ακούν τις απόψεις του και να αξιολογούν τον βαθμό της υπαιτιότητάς του.