Στη συνείδηση του πολύ κόσμου όταν μιλάμε για τον κινηματογράφο του ʼ60 υπάρχει ο γνωστός εγχώριος εμπορικός κινηματογράφος. Αλλά, υπήρχε παράλληλα μια γενιά σκηνοθετών, ήσασταν εσείς, ο κ. Ζαχαρίας, ο κ. Παπατάκης –Έλληνες που κάνατε καριέρα στο εξωτερικό. Εσείς, ο κ. Γαβράς αργότερα και ο Παπατάκης δράσατε κυρίως στη Γαλλία.

Με τον Εμφύλιο εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες της επαρχίας ξεκληρίστηκαν και ήρθαν στις πόλεις. Όταν ήρθαν ένα εκατομμύριο άνθρωποι στην Αθήνα και σε άλλες μεγάλες πόλεις βρέθηκαν στα περιθώρια των πόλεων να προσπαθούν να επιζήσουν. Αυτοί ήταν άνθρωποι αγράμματοι, που ήρθαν απʼ τα χωριά και ήταν ένα τέλειο κοινό, εκμεταλλεύσιμο για το ελληνικό σινεμά. Δεν πηγαίνανε να δουν ξένες ταινίες γιατί είχαν υποτίτλους και δεν μπορούσαν να τους διαβάσουν. Έπρεπε λοιπόν να ακούν μόνο ελληνικά και έτσι έγιναν οι ελληνικές ταινίες. Ο εμφύλιος ευθύνεται για ένα μέρος του ελληνικού κινηματογράφου.

Εγώ έχω μια πορεία στην Ελλάδα από το ʼ58 μέχρι το ʼ67 όπου έχω κάνει 4-5 ταινίες μεγάλου μήκους και καμιά δεκαριά ντοκιμαντέρ. Αυτή είναι μια ελληνική κατάσταση που δεν είναι του Παπατάκη, του Ζαχαρία ή του Γαβρά. Είναι δική μου, του Κανελλόπουλου, του Δαμιανού.

Εκεί θέλω να καταλήξω. Εσείς θεωρείτε ότι σχετίζεστε περισσότερο με εκείνους τους σκηνοθέτες ή με μια γενιά που έκανε σινεμά εδώ;

Είμαι σε αυτή τη γενιά, στους ανθρώπους που μεγαλώσανε εδώ, παρόλο που πήγα στην Αμερική, αυτό δε σημαίνει τίποτα. Δεν άλλαξε τίποτα μέσα μου, απλώς πήρα από την Αμερική αυτό που διαθέτει. Όταν πήγα στη Γαλλία και έμεινα αναγκαστικά εκεί για λόγους δικτατορίας για 7 χρόνια, αυτή την επταετία την εκμεταλλεύτηκα: κι εκεί με φώναξαν από την τηλεόραση –θα μπορούσα να είχα πάει εγώ ψάχνοντας, αλλά έτυχε και με φώναξαν. Διότι είχε παιχτεί το «Πρόσωπο με πρόσωπο» με πολύ μεγάλη επιτυχία και κάνουνε μια καινούργια εκπομπή και με φωνάζουν εξ αιτίας αυτού. Πάω στην τηλεόραση και λέω “Γιατί με φωνάζετε” και που είπαν ότι ήθελαν να κάνουν κινηματογράφο στην τηλεόραση. Εγώ αυτό που έφερα εκεί είναι η ελληνικότητά μου. Οι ταινίες που έχω κάνει στη Γαλλία και γύρισαν σε όλο τον κόσμο είναι πιο κοντά στην ελληνική μου ταυτότητα παρά στη γαλλική, ή την αμερικάνικη, θεωρώ εγώ.

Πριν τη χούντα, η μεταπολίτευση και το τώρα, πότε ήταν πιο γόνιμη πολιτιστικά η χώρα και από άποψη φορέων;

Η δεκαετία του ʼ60 ήταν η πιο μεγάλη δεκαετία που πέρασε τον τελευταίο αιώνα στην Ελλάδα, η πιο σημαντική.

Τι φταίει σήμερα και δεν έχουμε σημαντική παραγωγή;

Αυτό ανακόπηκε με τη χούντα. Υπήρχε μια φοβερή άνοδος, όχι μόνο στον κινηματογράφο, στο θέατρο, στις τέχνες με κινήματα διάφορα και στο θέατρο υπήρχε το κίνημα της Δωδέκατης Αυλαίας, αν έχετε ακουστά και στη ζωγραφική Ομάδα τέχνης Α και διάφορα άλλα μέσα από τα οποία η Ελλάδα ξύπναγε από το λήθαργό της. Ακόμα και πολιτικά, η άφιξη του Γεωργίου Παπανδρέου με τις εκλογές του ʼ63 και του ʼ64 ήταν κάτι το απίθανο, δεν το περίμενε κανένας μετά τη δολοφονία του Λαμπράκη. Άνθιζε η Ελλάδα και ήρθαν πρώτα τα Ιουλιανά και στη συνέχεια η δικτατορία για να κόψει ακριβώς αυτό το πράγμα.

Από τότε όμως έχουν περάσει 40 χρόνια. Ένα υπουργείο Πολιτισμού ανάπηρο, μόνο η ιδιωτική πρωτοβουλία δραστηριοποιείται. Οι τοπικές αυτοδιοικήσεις αναλώνονται σε παραδοσιακά φεστιβάλ, δεν υπάρχει τόλμη και όραμα. Τι νομίζετε ότι φταίει;

Ποτέ δεν είναι ένα πράγμα. Επειδή εγώ είχα τη δικτατορία στην πλάτη μου, ξέρετε ότι μετά ήρθα στην τηλεόραση. Αυτό σημαίνει ότι βρέθηκα αντιμέτωπος με αυτές τις καταστάσεις. Η χούντα άφησε βαθιές πληγές. Πέρασε πολύς καιρός για να συνέλθει η χώρα από τη χούντα. Δεύτερον, αυτή η σωστή πολιτικοποίηση στις αρχές κατέληξε λίγο…πάρα πολύς κόσμος παίρνανε το τρένο της πολιτικής μόνο για να βγάλουνε λεφτά. Το άλλο θέμα είναι ότι το κακό της χούντας πέρα από όλα τα άλλα, χάλασε τον κόσμο. Έγινε μια αλλοίωση στον ψυχισμό του Έλληνα, δεν ήταν πια ο ίδιος λαός. Το μόνο που τους ενδιέφερε ήταν να φάνε, να βγάλουν λεφτά. Χάλασαν οι άνθρωποι και μπορούμε να πούμε ότι είχαν μάθει αλλιώς να ζητάνε άλλα πράγματα από αυτά που μπορούσες να τους δώσεις. Ήρθαμε και είπαμε να μείνουμε ή να φύγουμε και ήταν αδύνατον να μείνουμε με αυτό τον κόσμο. Όταν πια ξαναήρθα για την τηλεόραση, έβλεπα αυτή την κατάσταση και έγινε μια προσπάθεια να αλλάξει αυτό. Η τηλεόραση είναι θέμα παιδείας και η παιδεία είναι το υπʼ αριθμόν ένα για να αναπτυχθεί ένας λαός. Όταν η παιδεία λοιπόν έχει χαλάσει και δεν ασχολείται κανείς με αυτή και στην τηλεόραση που είναι και αυτή παιδεία – πρέπει να είναι έτσι οργανωμένη και ελεγμένη από το κράτος που να λειτουργεί ως παιδεία.

Βλέπετε ελληνικές ταινίες;

Βλέπω, ήμουν και στην κριτική επιτροπή στο φεστιβάλ Θεσσαλονίκης…ο ελληνικός κινηματογράφος έχει δυνατότητες που θα βλέπαμε σε έναν πολύ καλό ξένο, αλλά υπάρχουν πολλά προβλήματα ένα από τα οποία είναι ότι δεν έχουμε κοινό και αυτό οφείλεται στην τηλεόραση περισσότερο και στην έλλειψη παιδείας, τον τρόπο ζωής. Από την άλλη δεν έχουμε παραγωγούς, δεν ξέρει κανείς τι είναι ο παραγωγός. Στη συνέχεια δεν έχουμε λεφτά. Όταν έκανα το «Lillyʼs Story» ο προϋπολογισμός ήταν 12 εκ. ευρώ που ήταν η φθηνότερη παραγωγή στην Ευρώπη και εμείς την κάναμε με 6, γιατί δε βρέθηκαν τα υπόλοιπα. Και πάλι, ήταν τρεις φορές πιο ακριβή από τις ταινίες που γίνονται εδώ.

Υπάρχουν πράγματα που δεν έχετε προλάβει να κάνετε;

Υπάρχουν… ό,τι δεν έχω κάνει θα βγάλω βιβλία. Όποια ταινία δεν μπόρεσα να κάνω θα βγει σε βιβλίο. Είναι τα παιδιά μου και δε μπορώ να τα εγκαταλείψω. Δεύτερον, εγώ έχω να κάνω στην Ελλάδα κάτι και κάθε φορά αντιμετωπίζω δυσκολίες. Το τελευταίο project που μου ζητήσανε να κάνω και μου άρεσε γιʼ αυτό και δέχτηκα να γράψω το σενάριο ήταν μια διασκευή ενός μυθιστορήματος, του μοναδικού που έχει γράψει ο Σεφέρης, που λέγεται «Έξι νύχτες στην Ακρόπολη». Όταν λοιπόν ήτανε να γίνει, η ΕΡΤ είπε όχι να κόψουμε τον προϋπολογισμό. Έγινε όμως πάρα πολύ φτηνό και είπαν να το κόψουν. Εγώ είπα να μη γίνει ποτέ γιατί θα γινόταν πολύ κακό. Τώρα το βγάζω σε βιβλίο και αυτό, σε στυλ μυθιστορήματος:θα είναι ένα του Σεφέρη και ένα του Μανθούλη πάνω στο Σεφέρη. Η κληρονόμοι του Σεφέρη είναι απόλυτα σύμφωνοι να γίνει, γιατί και αυτοί θα θέλανε.