Του Γιάννη Ζωράκη
Πρόκειται για μια μεγάλη ευκαιρία νʼ αποκομίσει ο νομός Ηράκλειου αναπτυξιακά οφέλη. Αποτελεί παράλληλα αναγκαιότητα, ενώ οι προεκτάσεις του συζητούνται και σήμερα στο πλαίσιο διημερίδας που διοργανώνει το Τεχνικό Επιμελητήριο.
Ο λόγος για το Ρυθμιστικό Σχέδιο του Ηρακλείου, που θέτει τις βάσεις για έναν συνολικό σχεδιασμό, τουλάχιστον στο επίπεδο των 18 δήμων που περιλαμβάνει, με γνώμονα την περιφερειακή ανάπτυξη, την προστασία του περιβάλλοντος, τον διαχωρισμό των ζωνών κατοικίας από τις αναπτυξιακές δομές.
Ταυτόχρονα ωστόσο, θέτει και μια σοβαρότατη βάση προβληματισμού, αναφορικά με την υλοποίηση του Ρυθμιστικού στο νομό Ηρακλείου, η οποία φαίνεται να προσκρούει τόσο στα υψηλότατα ποσοστά αυθαίρετης δόμησης στο Ηράκλειο, όσο και στην αναγκαιότητα ευρύτερης συνεργασίας ανάμεσα σε δήμους και φορείς.
Η πρώτη προσέγγιση γύρω από τα ζητήματα που προκύπτουν αναφορικά με την λειτουργία του Ρυθμιστικού, καθώς και οι βασικές κατευθυντήριες γραμμές, άρχισαν να δίνονται χθες κατά τη διάρκεια μιας άκρως ενδιαφέρουσας ημερίδας που διοργάνωσε το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας, Τμήμα Ανατολικής Κρήτης.
Στο πλαίσιο της διημερίδας, που συνεχίζεται και σήμερα, έγινε σαφές πως το Ρυθμιστικό του Ηρακλείου, δεν έρχεται να ανατρέψει όσα έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα. Το “Ρυθμιστικό Σχέδιο και Πρόγραμμα Προστασίας Περιβάλλοντος, Οικιστικού Συγκροτήματος Ηρακλείου” όπως είναι ο πλήρες τίτλος του, έρχεται να δημιουργήσει το εργαλείο εκείνο που “πατώντας” πάνω στις ήδη υπάρχουσες πολεοδομικές μελέτες, θα συμβάλει σε έναν γενικότερο περιφερειακό σχεδιασμό.
Σύγχρονο Εργαλείο
“Σύγχρονο εργαλείο” χαρακτήρισε ο πρόεδρος του ΤΕΕ / ΤΑΚ κ. Πέτρος Ινιωτάκης, το Ρυθμιστικό σχέδιο, υποστηρίζοντας πως “δεν αποτελεί απλά ένα διάγραμμα χρήσεων γης”, αφού έρχεται να λειτουργήσει ως συνδετικός κρίκος ανάμεσα στα ανώτερα επίπεδα του χωροταξικού σχεδιασμού και στα Γενικά Πολεοδομικά.
Ο κ. Ινιωτάκης υπογράμμισε πως ο ρόλος του Ρυθμιστικού είναι αρκετά σημαντικός καθώς περιλαμβάνει το “σύνολο των στόχων, κατευθύνσεων, προγραμμάτων και μέτρων” για την χωροταξική διοργάνωση μια ευρύτατης περιοχής 18 δήμων.
Αναγκαιότητα
Την αναγκαιότητα εφαρμογής του Ρυθμιστικού σχεδίου στο Ηράκλειο, επεσήμανε η αρχιτέκτων – πολεοδόμος στην διεύθυνση πολεοδομικού σχεδιασμού του ΥΠΕΧΩΔΕ, κ. Άννα Αρβανιτάκη. Η κ. Αρβανιτάκη ξεκαθάρισε πως το Ρυθμιστικό σχέδιο δεν αποτελεί ένα “χρυσό εργαλείο” για την επίλυση χρόνιων πολεοδομικών ζητημάτων, τονίζοντας πως για να μπορέσει το Ρυθμιστικό να αξιοποιηθεί στο έπακρο, απαιτείται η συνεργασία τόσο σε επίπεδο δήμων στο Ηράκλειο, όσο και σε επίπεδο φορέων. Παρʼ όλα αυτά, χωρίς να θέλει να υποβαθμίσει το ρόλο του, η κ. Αρβανιτάκη, υπογράμμισε πως το Ρυθμιστικό μπορεί με τις κατάλληλες προϋποθέσεις να αξιοποιηθεί με τρόπο ώστε να προσφέρει τα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα στο νομό.
Φορέας Εφαρμογής
Ένας φορέας εφαρμογής του Ρυθμιστικού στο Ηράκλειο, προβλέπεται να δημιουργηθεί προκειμένου να ελέγχει την πορεία εξέλιξης των εφαρμογών του, από τη στιγμή που τελικά θα τεθεί σε ισχύ. Η ίδρυση του φορέα, ο οποίος θα έχει έδρα το Ηράκλειο και σύμφωνα με την κ. Αρβανιτάκη προβλέπεται να συσταθεί πριν το τέλος της μελέτης, θα είναι επιτελικός και θα φέρνει πιο κοντά στις διαβουλεύσεις, όλους τους εμπλεκόμενους φορείς.
Εμπειρία
Πολύ θετικά κρίνει τα αποτελέσματα του Ρυθμιστικού της Θεσσαλονίκης, η πρόεδρος του Οργανισμού Ρυθμιστικού της πόλης, κ. Σταυρούλα Μπαϊρακτάρη.
Η κ. Μπαϊρατάρη τονίζει πως ο ρόλος του Οργανισμού Ρυθμιστικού θεωρείται άκρως απαραίτητος, αναφέροντας επίσης πως αρκετά είναι τα θέματα που ανακύπτουν σε σχέση με την εφαρμογή του Ρυθμιστικού.
Ως κυριότερο ζήτημα στην εφαρμογή του Ρυθμιστικού, η κ. Μπαϊρακτάρη αναφέρει το ζήτημα των αυθαίρετων κτισμάτων και του τρόπου ενσωμάτωσης τους στον σχεδιασμό, υποστηρίζοντας πως η εξεύρεση λύσεων στον συγκεκριμένο τομέα δεν μπορεί να θεωρηθεί εύκολη. Το ερώτημα που ανακύπτει από την συγκεκριμένη τοποθέτηση της κ. Μπαϊρακτάρη, σχετίζεται με το πώς τελικά το Ρυθμιστικό θα μπορέσει να εφαρμοστεί στον νομό Ηρακλείου με επιτυχία, τη στιγμή που ο συγκεκριμένος νομός και ειδικότερα η πόλη του Ηρακλείου, “πρωτεύουν” στα αυθαίρετα κτίσματα.
Ένα ακόμη ζήτημα που αναφέρει η κ. Μπαϊακτάρη, σχετίζεται με τη συνεργασία ανάμεσα σε δήμους και φορείς, την οποία ο Οργανισμός δεν μπορεί να επιβάλει.
Ίσως είναι αρκετά νωρίς για να διευθετηθούν τα συγκεκριμένα θέματα, ωστόσο γίνεται κατανοητό πως όταν ο νομός φτάσει στη φάση υλοποίησης του Ρυθμιστικού, θα έχει πολύ περισσότερα από ένα, σοβαρά ζητήματα να επιλύσει.
Ο γενικός γραμματέας της Περιφέρειας
Σε μήνυμά του ο γενικός γραμματέας της Περιφέρειας Κρήτης κ. Τσόκας, επισημαίνει: “Η συμβολή τέτοιων εκδηλώσεων είναι σημαντική τόσο για την κατανόηση των πολεοδομικών και χωροταξικών θεμάτων και των εργαλείων που διατίθενται για την διαχείριση τους, όσο και για τη διαμόρφωση μιας ευρύτερης συναίνεσης στον χωρικό σχεδιασμό και στην επιτάχυνση των σχετικών διαδικασιών.
Είναι κοινός τόπος ότι ο χωροταξικός σχεδιασμός γενικά, στον οποίο έχουν γίνει άλματα τα τελευταία χρόνια, συμβάλλει καθοριστικά στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας, την κοινωνική συνοχή, την ανάδειξη του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος.
Στο επίπεδο των μεγάλων αστικών κέντρων όπως το Ηράκλειο, κρίσιμο ρόλο κατέχουν τα ρυθμιστικά σχέδια που συνιστούν επιτελικό επίπεδο χάραξης χωρικών πολιτικών, για την αντιμετώπιση, μεταξύ άλλων, των συγκρούσεων χρήσεων γης, τον καθορισμό των αναπτυξιακών κατευθύνσεων, τη ρύθμιση της εκτός σχεδίου δόμησης και την προστασία των περιβαλλοντικά ευαίσθητων περιοχών με συνολικό στόχο την επίτευξη μιας χωρικά ισόρροπης και βιώσιμης ανάπτυξης.
Στην κατεύθυνση αυτή καλείται η Τοπική Αυτοδιοίκηση, τα Επιμελητήρια, οι Φορείς και οι ενεργοί πολίτες να ενημερωθούν σωστά και να συμμετάσχουν στη διαδικασία του Ρυθμιστικού μέσα από τις προβλεπόμενες διαδικασίες διαβούλευσης ώστε να καταλήξουμε σε ένα Σχέδιο που θα θέσει τις βάσεις για την αειφόρο ανάπτυξη του Ηρακλείου”.

