Της Κατερίνας Μυλωνά

Τα πρώτα γονίδια που σχετίζονται με την εμφάνιση καρκίνου των όρχεων, μια πολύ συχνή μορφή καρκίνου στους άνδρες ηλικίας από 15 έως 45 ετών, ανακάλυψαν επιστήμονες από τη Μ. Βρετανία και τις ΗΠΑ, με τη συμμετοχή του Ηρακλειώτη ερευνητή, δρ. Μανώλη Δερμιτζάκη.

Οι έρευνες, που σύγκριναν το γενετικό κώδικα ατόμων με το συγκεκριμένο καρκίνο, με το γονιδίωμα υγιών ανθρώπων, έγιναν από ερευνητές του βρετανικού Ινστιτούτου Έρευνας για τον Καρκίνο, καθώς και της Ιατρικής Σχολής του πανεπιστημίου της Πενσιλβάνια των ΗΠΑ, και δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό «Nature Genetics».

Τα συγκεκριμένα γονίδια, που εντοπίστηκαν στα χρωμοσώματα 5, 6 και 12, συνδέονται με αυξημένο μέχρι και τέσσερις φορές κίνδυνο εμφάνισης της ασθένειας.

«Γνωρίζαμε ότι οι άνδρες, των οποίων ο πατέρας, οι αδελφοί ή οι γιοί είχαν καρκίνο των όρχεων, είναι πολύ πιο πιθανό να εμφανίσουν και οι ίδιοι την ασθένεια και αναζητούσαμε ένα γενετικό σύνδεσμο, τον οποίο βρήκαμε», δήλωσε η Ελίζαμπεθ Ράπλεϊ εκ μέρους των βρετανών ερευνητών, στην ομάδα των οποίων περιλαμβάνονται οι ελληνικής καταγωγής επιστήμονες, Εμμανουήλ Δερμιτζάκης και Παναγιώτης Δελούκας, του βρετανικού Ινστιτούτου Γουίλιαμ Σάνγκερ. «Πιστεύουμε πάντως ότι υπάρχουν και άλλοι παράγοντες κινδύνου ακόμα που πρέπει να βρεθούν και ήδη εργαζόμαστε για να τους εντοπίσουμε», πρόσθεσε.

Τα επίμαχα γονίδια βρίσκονται κοντά σε άλλα γονίδια που είναι υπεύθυνα για την ανάπτυξη των κυττάρων των όρχεων, που είναι οι πρόδρομοι για την ανάπτυξη του σπέρματος στον άνδρα. Παγκοσμίως η συγκεκριμένη μορφή καρκίνου πλήττει 7,5 άνδρες ανά 100.000, αν και τα ποσοστά διαφέρουν πολύ μεταξύ των χωρών, αλλά και των φυλών (π.χ. οι λευκοί την εμφανίζουν πιο συχνά από τους μαύρους).

Η κληρονομικότητα αποτελεί γνωστό παράγοντα κινδύνου και μάλιστα σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό σε σχέση με άλλα είδη καρκίνου. Μελέτες έχουν δείξει ότι ο κίνδυνος των αδελφών ασθενών που έχουν καρκίνο των όρχεων, είναι οκτώ έως δέκα μεγαλύτερος από το μέσο όρο του πληθυσμού, ενώ για τους πατέρες των ασθενών ο κίνδυνος είναι τέσσερις έως έξι φορές μεγαλύτερος. Ο καρκίνος των όρχεων είναι κατά 99% θεραπεύσιμος, αν διαγνωστεί έγκαιρα.

Όπως εξήγησε στην «Π» ο καθηγητής, Εμμανουήλ Δερμιτζάκης, πρόκειται για στατικές μελέτες, όπου οι επιστήμονες συνέκριναν συχνότητες κάποιων μεταλλαγών μεταξύ ατόμων που πάσχουν από καρκίνο και εκείνων που δεν αντιμετωπίζουν κάποιο πρόβλημα υγείας. Σκοπός ήταν να βρεθεί η γενετική προδιάθεση των ανθρώπων για την εμφάνιση καρκίνου. Διευκρίνισε, ακόμα, ότι ανάλογες μελέτες και ανακαλύψεις έχουν υπάρξει κατά καιρούς και έχουν βρεθεί περισσότερα από χίλια γενετικά σήματα στους ανθρώπινους οργανισμούς, τα οποία μπορούν να επεξηγήσουν αυτή την προδιάθεση για διάφορες ασθένειες, είτε για διαβήτη, για καρδιοπάθειες για οτιδήποτε.

Αν η συγκεκριμένη μελέτη προχωρήσει, στο απώτερο μέλλον, οι επιστήμονες θα είναι σε θέση να βρουν ποιες είναι οι πιθανότητες να αναπτύξει κάποιος την ασθένεια πολύ νωρίς στη ζωή του, με γενετικά, δηλαδή, τεστ. Η πιο άμεση εξέλιξη θα είναι οι επιστήμονες να μπορούν να βρουν πιθανούς τρόπους να εξαλείψουν αυτή την προδιάθεση, με συγκεκριμένη φαρμακευτική αγωγή ή άλλα μέσα, «με ουσίες που θα εμποδίσουν τα βιοχημικά μονοπάτια να λειτουργήσουν όπως λειτουργούν ώστε να δημιουργήσουν την προδιάθεση», εξήγησε ο Δρ. Μ. Δερμιτζάκης. Ανέφερε, ακόμα, πως ο καρκίνος έχει μια πολυπλοκότητα διότι περιλαμβάνει δυο επίπεδα γενετικού κόστους, το πρώτο είναι η προδιάθεση που «κουβαλάει» κάποιος από τη μητέρα και τον πατέρα του και το δεύτερο είναι ο,τι συμβαίνει στα κύτταρα του οργανισμού του ίδιου του ανθρώπου και οδηγεί στην ανάπτυξη του καρκίνου.

Όσον αφορά στην πρόληψη, ο δρ. Μ. Δερμιτζάκης τόνισε πως όλοι πρέπει να ακολουθούν τις συμβουλές του γιατρού, δηλαδή, να αποφεύγουν το κάπνισμα, να τρέφονται σωστά, να ασκούνται κα. «Μέσα από τις ανακαλύψεις μας, θα είμαστε σε θέση, συμπληρωματικά με τις οδηγίες του γιατρού, να βοηθήσουμε άτομα που έχουν τόσο υψηλό ρίσκο που ακόμα και αν αλλάξουν τη ζωή τους θα έχουν πολύ μεγάλο πρόβλημα, επομένως θέλουν αντιμετώπιση ιατρική από πολύ νωρίς», εξήγησε.