Του Γιώργου Κώνστα

"Για 68χρόνια δεν ήθελα να επιστρέψω στην Κρήτη. Ένιωθα ενοχές γιατί πίστευα ότι η οικογένεια που με φιλοξενούσε στο σπίτι της στο χωριό Αμπελούζος του Ηρακλείου, κατά τη διάρκεια του Βʼ Παγκοσμίου Πολέμου εκτελέστηκε ολόκληρη από τους ναζί.

Αν δεν με είχαν φιλοξενήσει θα ζούσαν. Όμως τελικά έστω μετά από τόσα χρόνια έμαθα ότι γλίτωσαν έτσι αποφάσισα να επιστρέψω και να αναζητήσω τους απογόνους τους".

Ο 90χρονος σήμερα Tζόσεφ Ουίλσον από τη Νέα Ζηλανδία ήταν ένας από τους μαχητές της Μάχης της Κρήτης τον Μάιο του 1941. Συνοδεία του μεγάλου του γιου, επέστρεψε στη γη που πριν από 68χρόνια του σημάδεψε τη ζωή.

Η οικογένεια που τον φιλοξένησε τελικά δεν εκτελέστηκε από τους Γερμανούς και πριν από μερικές ημέρες μπόρεσε να συναντήσει ένα απόγονο της τον Μανώλη Μαλιαράκη στον Αμπελούζο.

"Μήνες μετά τη Μάχη αναζητούσα το τρόπο διαφυγής με υποβρύχιο από κάποια ακτή στα νότια της Κρήτης. Ήμουν στο σπίτι μιας οικογένειας στον Αμπελούζο" αφηγείται. "Αυτοί είχαν δύο παιδιά, η κόρη τους θυμάμαι ήταν 22 ετών. Ένα πρωί, ένας χωροφύλακας μαζί με ένα Γερμανό χτύπησε την πόρτα του σπιτιού για να πάρουν τρόφιμα για μια γερμανική περίπολο που ήταν εκεί κοντά.

Δεν πρόλαβα να κρυφτώ, έκανα τον άρρωστο, προσπαθώντας να τους ξεγελάσω. Όμως με κατάλαβαν. Με μετέφεραν στο Ρέθυμνο όπου με ανέκρινε η Γκεστάπο με βασανιστήρια .

Τρεις φορές μου έκαναν εικονική εκτέλεση για να ομολογήσω που κρυβόμουν αυτούς τους μήνες. Δεν είπα τίποτα, μόνο ρώτησα τον αξιωματικό τι έγινε με την οικογένεια που με φιλοξενούσε. "Φυσικά θα εκτελεστούν" μου είπε.

Το πίστεψα γιατί οι Ναζί τα έκαναν αυτά. Από τότε ένιωθα μια ενοχή για το θάνατο αυτών των ανθρώπων. Εξαιτίας μου εκτελέστηκαν….

Όμως ευτυχώς την επόμενη ημέρα ο Γερμανός αξιωματικός φαίνεται ότι άλλαξε γνώμη και τους έριξε στη φυλακή. Το έμαθα πρόσφατα και θέλησα να τους συναντήσω. Το ζευγάρι είχε πεθάνει αρκετά χρόνια πριν, η κόρη τους πριν από 3-4 χρόνια αλλά συνάντησα το γιό της τον Μανώλη Μαλλιαράκη.

Ένα βάρος έφυγε από πάνω μου" αφηγείται ο Τζόσεφ Ουίλσον που πέρα από κάποια κινητικά προβλήματα, βρίσκεται σε άριστη νοητική κατάσταση και έχει να διηγηθεί πολλά.

Αυτές τις ημέρες δεν χάνει καμία από τις εκδηλώσεις μνήμης για τη Μάχη της Κρήτης. Το συναντάμε στο Κόκκινο Χωριό στον Αποκόρωνα, στο Μάλεμε, στο Καστέλι Κισάμου σχεδόν παντού.

"Είμαι εντυπωσιασμένος από την πρόοδο των Κρητικών.

Ο τόπος φυσικά έχει αλλάξει πάρα πολύ σε σχέση με πριν 68 χρόνια. Αυτό που με στεναχωρεί είναι ότι δεν βλέπω πια γαϊδάρους στους δρόμους, μάλλον είδα μόνο ένα, εδώ και μια εβδομάδα που είμαι στην Κρήτη. Το 1941 ήταν χιλιάδες…" λέει χαριτολογώντας.



«Η μάχη με τους αλεξιπτωτιστές ήταν σαν κυνήγι πάπιας…..»

Η συζήτηση μας περιστρέφεται γύρω από τα γεγονότα του Μαΐου του 1941 που ο κ. Ουίλσον έζησε και έχουν σημαδέψει ανεξίτηλα τη μνήμη του. Θυμάται πολλές σκηνές της μάχης, τους σκληρούς βομβαρδισμούς, την πτώση των αλεξιπτωτιστών. Το τάγμα του το πρωί της 20ης Μαΐου ήταν στην περιοχή του Γαλατά 6χλμ έξω από τα Χανιά. "Η μονάδα μας αποτελείτο από μηχανικούς, οδηγούς οχημάτων, βοηθητικό προσωπικό κυρίως , όχι πεζικό μάχιμο. Ήταν 7 το πρωί που παίρναμε το πρωινό μας όταν ξεκίνησε ο βομβαρδισμός. Μια ώρα μετά ξεκίνησε η ρίψη αλεξιπτωτιστών. Η εικόνα ήταν απίστευτη, πρωτόγνωρη. Εκατοντάδες αλεξίπτωτα διαφορετικών χρωμάτων είχαν καλύψει κάθε σημείο του ουρανού. Δύσκολο να το περιγράψεις. Αν ξεχνούσες ότι πρόκειται για πόλεμο θα έμενες με το στόμα ανοικτό από την ομορφιά. Εμείς τότε οι Νεοζηλανδοί ήμασταν πολύ καλά εκπαιδευμένοι στα όπλα, γιατί ήμασταν κυνηγοί ελαφιών, αγριογούρουνων και όλοι ξέραμε καλά τα όπλα μας. Η μάχη με τους αλεξιπτωτιστές στην αρχή ήταν σαν κυνήγι πάπιας. Έπεφταν από ψηλά και εμείς από κάτω τους πυροβολούσαμε. Θυμάμαι τον πρώτο που πυροβόλησα ήταν γύρω στα 100 μέτρα. Πρέπει να το πέτυχα στο πόδι, στον μηρό" λέει. Όμως κάποια στιγμή έχοντας την αεροπορική υπεροπλία οι ναζί κατάφεραν να αγκιστρωθούν σε κάποια σημεία στο Μάλεμε και κοντά στον Γαλατα. «Ήταν πολύ σκληροί πολεμιστές. Όταν οι επιζώντες οργανώθηκαν σε ομάδες ήταν ιδιαίτερα αξιόμαχοι. Εμείς επειδή δεν είχαμε το καλύτερο εξοπλισμό παίρναμε αυτόματα, χειροβομβίδες, όλμους, πιστόλια και άλλα πυρομαχικά από τους νεκρούς Γερμανούς και τα χρησιμοποιούσαμε εναντίων των υπολοίπων. Την πρώτη ημέρα στον τομέα έκαναν ρίψεις αλεξιπτωτιστών γύρω στα 25 αεροπλάνα, υπολογίζουμε ότι στις 20 Μαΐου έπεσαν μόνο στην περιοχή ευθύνης 450 αλεξιπτωτιστές. Είχαμε πολλή δουλειά εκείνη την ημέρα..." Οι κίνδυνοι πολλοί για τους μαχητές. "Μια βόμβα από αεροπλάνο έπεσε πολύ κοντά μου. Ευτυχώς βρισκόμουν δίπλα σε μια τεράστια ελιά η οποία απορρόφησε το ωστικό κύμα. Χάρις την ελιά βλέπετε τώρα δίπλα μου τον Ρόμπερτ" μας λέει ο κ. Τζόσεφ δείχνοντας μας τον γιό του.



Τι λέει για τους Κρητικούς



Ο βετεράνος έχει τις καλύτερες εντυπώσεις για τους Κρητικούς. "Στη μάχη του Γαλατά τους θυμάμαι. Κάποιοι είχαν τουφέκια , δεν είχαν όμως πολλά πυρομαχικά και τα όπλα τους ήταν παμπάλαια. Όμως μετά την πρώτη ημέρα πολλοί εφοδιάστηκαν με όπλα και πυρομαχικά από τους νεκρούς Γερμανούς. Ήταν θαυμάσια η συμπεριφορά του κόσμου, απέναντι μας. Ήξεραν ότι ήλθαμε για να αγωνισθούμε απέναντι στον ίδιο εχθρό και ο κόσμος μας ζητωκραύγαζε και μας χειροκροτούσε. Πριν την πτώση των αλεξιπτωτιστών για μέρες πολλές οι Γερμανοί βομβάρδιζαν το νησί.

Εμείς καταφεύγαμε σε λόφους ψηλά και μας έκανε εντύπωση ότι τα Γερμανικά αεροπλάνα πολυβολούσαν τα χωριά και έριχναν βόμβες σε κατοικίες. Δεν μπορούσαμε να το πιστέψουμε αυτό που βλέπαμε. Εμείς ήμασταν οι στρατιώτες αλλά αυτοί χτυπούσαν τον άμαχο πληθυσμό. Αυτό μας έκανε πολύ θυμωμένους και εξαγρίωνε και τον κόσμο της Κρήτης γιʼ αυτό και πάλεψε τόσο σκληρά απέναντι στους ναζί" αφηγείται ο κ. Ουίλσον.

Η μονάδα του στη συνέχεια μεταφέρθηκε στην περιοχή του Μάλεμε και λίγες μέρες μετά όταν η επικράτηση των Γερμανών ήταν βέβαιη, ξεκίνησε η υποχώρηση με τα πόδια ως τα Σφακιά. Ο συνομιλητής μας δεν κατάφερε να φύγει με κάποιο από τα πλοία των συμμάχων που προσέγγιζαν το βράδυ τις νότιες ακτές. Συνελήφθη από τους Γερμανούς. Στη συνέχεια απέδρασε και για 8 μήνες είχε καταφύγει στα βουνά της Κρήτης.

"Τα στρατιωτικά ρούχα που φορούσα είχαν γίνει κουρέλια που απλά τα είχα πάνω μου. Μια γυναίκα που είχε χάσει τον άντρα της στο πόλεμο με τους Ιταλούς μου έδωσε όλα τα ρούχα του..." λέει. Συνελήφθη εκ νέου και εστάλη σε στρατόπεδο συγκέντρωσης στη Ναζιστική Γερμανία όπου και παρέμεινε μέχρι το 1945.