Του Γιάννη Ζωράκη
Η Μάλτα είναι 200 φορές μικρότερη από την Κρήτη, αλλά έχει σχεδόν τον ίδιο πληθυσμό, αφού αριθμεί 400.000 κατοίκους.
Κι ενώ ως χώρα είναι πολύ μικρότερη από την Κρήτη, έχει κατορθώσει σε μεγάλο βαθμό να λύσει τα περιβαλλοντικά της προβλήματα και μάλιστα σε ένα διάστημα περίπου πέντε ετών.
Το αξιοπρόσεκτο σʼ αυτή την διαδικασία, μεταξύ άλλων, είναι πως υπεύθυνη σε μεγάλο βαθμό για την επίλυση του προβλήματος, είναι μια Κρητικιά και μάλιστα Ηρακλειώτισσα.
Η κ. Φωτεινή Βελιγραντή, ήταν εκείνη που ανέλαβε επιβλέπουσα διαχείρισης παράνομων χωματερών στη Μάλτα και συνέβαλε σε μεγάλο βαθμό στην εξυγίανση ενός προβλήματος, το οποίο είχε γιγαντωθεί στα δύο νησιά της χώρας.
Η κ. Βελιγραντή ορίστηκε από την εταιρία Scott Wilson της Αγγλίας όπου εργάζεται, ως επιβλέπουσα στη διαχείριση παλιών χωματερών στη Μάλτα, οι οποίες από το 2004 έκλεισαν, αλλά έπρεπε να γίνουν εργασίες για την αποκατάσταση τους.
Η ταχύτητα εξέλιξης του έργου ήταν πολύ γρήγορη, αφού ξεκίνησε μόλις το 2006 και σχεδόν έχει ολοκληρωθεί. Αυτή την στιγμή, οι δύο από τις τρεις μεγάλες, παράνομες χωματερές που υπάρχουν στη Μάλτα, βρίσκονται σε στάδιο όπου μετά από συγκεκριμένο χρονικό διάστημα θα μπορέσουν να μετασχηματιστούν σε πάρκα, ενώ ήδη στη χώρα, αναζητούν νέες μεθόδους διαχείρισης απορριμμάτων.
Έτσι η Μάλτα, χωρίς να έχει λύσει πλήρως τα προβλήματα της, αποτελεί ενδεχομένως παράδειγμα για τις υπόλοιπες χώρες της Ευρώπης, αφού έχει κατορθώσει σε πολύ μεγάλο βαθμό να κινήσει ταχύτατα διαδικασίες, αλλά και να εκμεταλλευτεί στο έπακρον κοινοτικούς πόρους.
Για την συμβολή της σʼ αυτό το επίτευγμα, αλλά και για το ποιες ακριβώς ήταν οι αρμοδιότητες της, η κ. Βελιγραντή μιλά στην “Π” αναλύοντας διεξοδικά το παράδειγμα της Μάλτας, αλλά και τις μεθόδους που ακολουθήθηκαν.
Ερ. :Τι ακριβώς συνέβαινε στην Μάλτα προτού να αρχίσει η διαδικασία επίλυσης του προβλήματος με τα απορρίμματα;
Απ. : “Στη Μάλτα υπήρχαν τρεις κύριες παράνομες χωματερές. Η μεγαλύτερη ήταν στο βόρειο μέρος της Μάλτας το οποίο ήταν το πιο ανεπτυγμένο όπου μένει και ο περισσότερος κόσμος. Εκεί είχε δημιουργηθεί ένα τεράστιο βουνό απορριμμάτων μεγέθους 32 εκταρίων.
Η χωματερή είχε αρχίσει να λειτουργεί από το 1970, μία περίοδος όπου δεν ήταν γνωστές οι αρνητικές συνέπειες της μη ελεγχόμενης συλλογής απορριμμάτων.
Στην χωματερή υπήρχαν όλα τα είδη σκουπιδιών, τα οποία δημιουργούσαν διοξίνες και επικίνδυνα αέρια όπως υδρόθειο και μεθάνιο”.
Ερ. :Πότε αποφάσισε η Μάλτα να αντιμετωπίσει το πρόβλημα με τα απορρίμματα;
Απ. : “Η Μάλτα αποφάσισε να ελέγξει τις επιπτώσεις από τις χωματερές ήδη από το 2002. Τους ελέγχους ανέλαβε να διενεργήσει η εταιρία στην οποία εργάζομαι, η Scott Wilson, όπου και διαπιστώθηκε μέσω μετρήσεων ότι υπήρχε πολύ μεγάλη συγκέντρωση σε διοξίνες. Βρέθηκε λοιπόν πως στην χωματερή υπήρχε μεγάλη περιεκτικότητα σε διοξίνες ενώ υπήρχαν παράλληλα και πολλά αέρια, τα οποία συνέβαλαν στην δημιουργία του φαινομένου του θερμοκηπίου. Οπότε κρίνονταν αναγκαίο να γίνει κάτι.
Ερ. :Έγινε κάτι άμεσα μετά το 2002;
Απ. : “Η Μάλτα δεν είχε την οικονομική δυνατότητα να διαχειριστεί το κόστος για την επίλυση του προβλήματος των απορριμμάτων. Όταν το 2004 μπήκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όπου τέθηκε η προϋπόθεση να κλείσουν οι παράνομες χωματερές, αποφασίστηκε στη Μάλτα να κλείσουν τις παλιές χωματερές, να διαχωρίζουν τα απορρίμματα και να τοποθετούν στους Χ.Υ.Τ.Α. μονάχα τα οικιακά απορρίμματα. Έτσι έφτιαξαν το 2004 τον πρώτο Χ.Υ.Τ.Α. και υπέβαλαν αίτηση για διαχείριση των παλαιότερων χωματερών. Εκεί προσέλαβαν εμάς για να γνωμοδοτήσουμε στο τι έπρεπε να γίνει. Στη συνέχεια, μέσω διεθνούς διαγωνισμού επιλεγήκαμε για να αναλάβουμε την επίβλεψη και αποκατάσταση των παλιών χωματερών. Έτσι για δύο χρόνια ήμουν στην επίβλεψη της αποκατάστασης”.
Ερ. :Η οποία αποκατάσταση πρακτικά με ποιο τρόπο πραγματοποιήθηκε;
Απ. : “Αυτό που αποφασίσαμε ότι μπορούσε να γίνει ήταν να βάλουμε ένα σύστημα εξαγωγής των αερίων και καθαρισμού τους, ώστε τα αέρια που θα έβγαιναν στην ατμόσφαιρα να μην είναι τόσο επιβλαβή.
Έτσι τοποθετήσαμε ένα σύστημα, προκειμένου να έχουμε όσο το δυνατόν λιγότερο επιβλαβή αέρια”.
Ερ. :Η εγκατάσταση του συστήματος αποτελούσε κάποιας μορφής καινοτομία;
Απ. : “Το σύστημα που εφαρμόστηκε δεν αποτέλεσε κάποια καινοτομία, γιατί αυτή η μέθοδος εφαρμόζεται σε ολόκληρη την Ευρώπη. Πρέπει να τονιστεί βεβαίως πως στην Ευρώπη, οι χωματερές θεωρούνται μία ιδιαίτερα προσοδοφόρα “επιχείρηση” καθώς τις εκμεταλλεύονται ιδιώτες για παραγωγή ενέργειας”.
Ερ. :Αφού παραδώσατε το έργο, τελείωσε η συνεργασία με την Μάλτα;
Απ. : “Εμείς, ως εταιρία ήμασταν υπεύθυνοι για την επίβλεψη εγκατάστασης του συστήματος. Από κει και πέρα για ένα συγκεκριμένο διάστημα έχουμε την λειτουργία του συστήματος μέχρι να αναλάβουν οι Μαλτέζοι. Αυτό συμβαίνει διότι χρειάζεται ειδική γνώση έως ότου να λειτουργήσει το σύστημα και χρειάζεται παράλληλα ειδική παρακολούθηση”.
Ερ. :Μπορούμε να πούμε ότι η Μάλτα έχει λύσει το πρόβλημα των απορριμμάτων πλέον;
Απ. : “Αυτή τη στιγμή το έργο αποκατάστασης ακόμα δεν έχει ολοκληρωθεί τελείως. Μπορούμε να πούμε όμως πως η Μάλτα βρίσκεται σε ένα πάρα πολύ καλό επίπεδο. Επειδή πραγματοποιούμε διαρκή παρακολούθηση του έργου, διαπιστώνουμε πως το μεθάνιο όντως διασπάται και το αέριο που εκλύεται στην ατμόσφαιρα δεν είναι ιδιαίτερα επιβλαβές”.
Ερ. :Πέραν από τα προβλήματα των απορριμμάτων, που επιλύονται ως ένα βαθμό, αντιμετωπίζει πρόσθετα προβλήματα η Μάλτα σε σχέση με τα περιβαλλοντικά ζητήματα;
Απ. : “Το πρόβλημα στην Μάλτα είναι κυρίως ο χώρος. Είναι ήδη αγχωμένοι για το τι πρόκειται να γίνει. Δεν υπάρχει πολύ γη στη Μάλτα για να δημιουργηθούν νέες χωματερές. Η Μάλτα έχει 400.000 κατοίκους σε μια έκταση 200 φορές μικρότερη από την Κρήτη. Οπότε γίνεται κατανοητό πως υπάρχει ένα μεγάλο ζήτημα. Γιʼ αυτό άλλωστε κι έχουν αρχίσει την αναζήτηση νέων μεθόδων διαχείρισης των απορριμμάτων. Σκέφτονται μία μέθοδο διαχείρισης των απορριμμάτων, μέσα από την δημιουργία ειδικών μονάδων όπου τα απορρίμματα καίγονται σε θαλάμους. Στην διαδικασία αυτή ωστόσο διασφαλίζεται ότι τα αέρια που εκλύονται από την καύση δεν είναι βλαβερά. Επίσης δίνουν μεγάλη βαρύτητα στον διαχωρισμό των απορριμμάτων. Δεν θα έλεγα ότι έχουν λύσει πλήρως το πρόβλημα τους, όμως κάνουν πάρα πολλές ενέργειες για την επίλυση του. Κι έχουν πάρει πάρα πολλά χρήματα από την Ευρωπαϊκή Ένωση”.

