Του Κώστα Μπογδανίδη

Η Κρήτη δεν κινδυνεύει από τις κλιματικές αλλαγές, η ερημοποίηση δεν είναι άμεση απειλή και νερά υπάρχουν αρκεί εμείς πρώτοι να σεβαστούμε τη φύση!

Αυτό τόνισαν οι επιστήμονες που συμμετείχαν χθες στην ημερίδα για τα νερά που οργάνωσε η Διεύθυνση Υδάτων της Περιφέρειας και οι οποίοι τόνισαν την ανάγκη ενός σοβαρού μοντέλου ορθολογικής διαχείρισης των νερών.

Ωστόσο, οι πάντες έκρουσαν τον κώδωνα του κινδύνου καθώς δεν έχουν γίνει τα έργα υποδομής που θα έπρεπε, ενώ ο κ.Παραγκαμιάν έθεσε όλους τους αρμόδιους προ των ευθυνών τους για την υποβάθμιση των υγροβιότοπων της Κρήτης.

Οι καθηγητές κ.Μονώπολης και Στειακάκης αναφέρθηκαν με στοιχεία στα αποθέματα του νερού που υπάρχουν κάθε χρόνο, στις απολήψιμες ποσότητες και στα νερά που χάνονται. Επεσήμαναν ότι το ισοζύγιο είναι θετικό, αλλά απαιτείται μεγάλη προσοχή.

Ο υδρογεωλόγος, ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Πατρών Γ.Καλλέργης αναφέρθηκε στους μύθους και τις αλήθειες για τις κλιματικές αλλαγές, στην παρέμβαση των ανθρώπων και κατά πόσο είναι αξιόπιστα τα μοντέλα που συνήθως φέρνουν την…καταστροφή.

Όπως επεσήμανε αύξηση θερμοκρασίας στη γη συνεπάγεται

• αύξηση εξάτμισης

• αύξηση βροχής κυρίως στα μεγάλα γεωγραφικά πλάτη (>30 0 Ν) το Χειμώνα

• Μείωση βροχοπτώσεων στα γ.π. S 10 0- N 30 0 κατά περιοχές και με βροχόπτωση σήμερα < 200 mm (Αλλαγές στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία)

(ΜΣ: Ιεράπετρας 35 0 Ν – Ορεστιάδα 41,39 0 Ν)

• Τα Ακραία φαινόμενα: συχνότερα και εντονότερα

• Αλλαγή της κατανομής των ατμοσφαιρικών κατακρημνισμάτων, της έντασής τους και των ακραίων τιμών τους αλλά όχι και στατιστικά σημαντική αλλαγή του όγκου τους συνολικά

• Αλλαγή της θέσης της διεπιφάνειας στους παράκτιους υδροφόρους, προώθηση της υφαλμύρισης (υφάλμυρες πηγές)

• Παρά ταύτα τόνισε ότι οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στα υπόγεια νερά είναι μάλλον μικρές σε σχέση με τις ανθρωπογενείς επιπτώσεις

• Αύξηση της επιφανειακής απορροής και μείωση του εμπλουτισμού των υδροφόρων

• Σημαντική αύξηση των απωλειών νερού (εξάτμιση, διαπνοή) αλλά και μείωση της υγρασίας του εδάφους

Οι κλιματικές αλλαγές σε ποιο βαθμό αποτελούν άμεση απειλή ερημοποίησης της χώρας; Αναρωτήθηκε ο καθηγητής:

• Η μη βιώσιμη διαχείριση του νερού και οι ασύμβατες με τη διαθεσιμότητά του χρήσεις γης αποτελούν «εν δυνάμει» απειλή ερημοποίησης μεγάλων τμημάτων της χώρας

Επίσης αναρωτήθηκε πόσο ακριβείς είναι οι «προβλέψεις»

• Οι τάσεις της βροχόπτωσης δεν προσομοιώνονται αξιόπιστα

• Υπάρχει «mismatch» ανάμεσα στη «μεγάλη κλίμακα» των κλιματικών μοντέλων και εκείνης των υδρολογικών λεκανών (μονάδες διαχείρισης των υδατικών πόρων)

• Η επίδραση της κλιματικής αλλαγής στη ποιότητα του νερού δύσκολα μπορεί να προσομοιωθεί

Τα κλιματικά μοντέλα , είπε, δεν μπόρεσαν να δώσουν πειστικές απαντήσεις για τον τρόπο που επηρεάζει ο άνθρωπος τις μεταβολές της βροχόπτωσης στις τροπικές περιοχές

• Η μεγάλη φυσική μεταβλητότητα των συνιστωσών του υδρολογικού κύκλου συχνά κρύβει τις μακροχρόνιες τάσεις τους.

• Επιπρόσθετα παρατηρείται αβεβαιότητα των τάσεων των υδρολογικών μεταβλητών λόγω των χωρικών διαφορών αλλά και των περιορισμών στη χωροχρονική κατανομή των σταθμών μέτρησης



Στρατηγικές της διαχείρισης



Ο κ.Καλλέργης είπε ότι πρέπει να γίνουν πολλά πράγματα για τη σωστή διαχείριση του υδάτινου δυναμικού:

Δημιουργία Εθνικού Δικτύου παρακολούθησης την συνιστωσών του υδρολογικού κύκλου (ατμοσφαιρικά κατακρημνίσματα, στάθμη υδροφόρων, παροχή πηγών, απορροή υδρορευμάτων, ποιότητα νερών)

• Χωρική διαφοροποίηση της στρατηγικής της διαχείρισης

• Χρησιμοποίηση των υδατικών πόρων σε έργα που έχουν ενταχθεί σε Προγράμματα Βιώσιμης Οικονομικής ανάπτυξης

• Χρήσεις γης συμβατές με τη διαθεσιμότητα των υδατικών πόρων

• Αναθεώρηση καταλόγου δικαιούχων νερού

• Ανάπτυξη περιοχών με βάση τη διαθεσιμότητα νερού και όχι τις υπολογισμένες ανάγκες

• Προστασία υπόγειων υφάλμυρων νερών με αλατότητα μέχρι 10.000 ppm χλωριόντα με τη νομοθεσία που ισχύει για το πόσιμο νερό (στρατηγικά αποθέματα)

• Αξιοποίηση υφάλμυρων νερών με αφαλάτωση ( και με χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας)

• Επαναχρησιμοποίηση μεταχειρισμένων νερών

• Αναδιάρθρωση καλλιεργειών και αλλαγή αρδευτικών μεθόδων

• Κατασκευή έργων συμβατών με το περιβάλλον και χωρίς διαταραχή του υδρολογικού κύκλου

• Αξιοποίηση γεωθερμικών ρευστών για παραγωγή νερού (αφαλάτωση)

• Τεχνητός εμπλουτισμός υδροφόρων για μείωση των απωλειών (εξάτμιση)

• Επανακαθορισμός προτεραιοτήτων χρήσης νερού στη κλίμακα της λεκάνης απορροής

• Διαχειριστική μονάδα η λεκάνη απορροής και όχι το υδατικό διαμέρισμα

• Περιορισμός ορισμένων ατομικών χρήσεων όπως πότισμα γκαζόν, πλύσιμο αυτοκινήτων, λειτουργία πισίνων



Οι υγροβιότοποι



Από την πλευρά του ο κ.Παραγκαμιάν έθεσε το ζήτημα που υπάρχει με τους κινδύνους στους υγρότοπους της Κρήτης:

• Οι υγρότοποι της Κρήτης είναι πολλοί, μικροί και ευάλωτοι

• Λόγω του αριθμού και της κατανομής τους έχουν συνολικά εξαιρετική σημασία για τα μεταναστευτικά πουλιά

• Οι υγρότοποι της Κρήτης έχουν θεμελιώδη σημασία για την επιβίωση των πληθυσμών υδρόβιων ζώων και φυτών

• Οι υγρότοποι κάποιων νησιών έχουν θεμελιώδη σημασία για την επιβίωση ενδημικών ειδών

• Οι υγρότοποι της Κρήτης έχουν πολύ μεγάλη αξία ως φυσικοί πόροι

Εξ αιτίας του θεσμικού ελλείμματος ή της ανεπάρκειας και της άγνοιας οι υγρότοποι των νησιών υποβαθμίζονται ταχύτατα:

• Οι υγρότοποι της Κρήτης αλλοιώνονται και ρυπαίνονται έντονα και με αυξανόμενους ρυθμούς

• Συρρικνώνονται καθημερινά κυρίως λόγω εκχερσώσεων, μπαζωμάτων και δόμησης

• Απαξιωμένοι λόγω άγνοιας, οι εθνικοί αυτοί πόροι, καταπατούνται και χρησιμοποιούνται για το πρόσκαιρο κέρδος των ολίγων και αποστερούνται τα οφέλη για το περιβάλλον, την κοινωνία και τις επόμενες γενεές.