
«Μιλάμε για ένα νέο όραμα για το Ελληνικό Πανεπιστήμιο ώστε να μπορέσει να ανταποκριθεί και στις ανάγκες της ελληνικής κοινωνίας και αγοράς, αλλά να είναι αντίστοιχο και ανάλογο με τις εξελίξεις, και εννοώ τις επιστημονικές και τεχνολογικές, στο διεθνή στίβο», δηλώνει, σε συνέντευξη που παραχώρησε στην «Π», ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας των πανεπιστημιακών, καθηγητής, Νίκος Σταυρακάκης.
Το κείμενο της συνέντευξης έχει ως εξής:
Για ποιο λόγο η κινητοποίηση των πανεπιστημιακών ήρθε τη δεδομένη χρονική στιγμή;
«Η κινητοποίηση των συναδέλφων είναι μια ιστορία που έχει βάθος χρόνου. Δεν έγινε χθες και προχθές, από χρόνια σιγά- σιγά άρχισαν οι συνάδελφοι να συμμετέχουν περισσότερο στα πανεπιστημιακά δρώμενα, πέρα από το μάθημα, την έρευνα και την εμπλοκή σε προγράμματα, για πολλούς λόγους. Ο ένας λόγος είναι ότι τα προβλήματα άρχισαν να γίνονται πιο πολλά και πιο σύνθετα. Ο δεύτερος λόγος είναι ότι οι εμπειρίες που παίρνουμε εμείς, ταξιδεύοντας στο εξωτερικό, μας δίνουν μια πιο ξεκάθαρη εικόνα σύγκρισης μεταξύ του τι γίνεται εδώ και τι στο εξωτερικό, - εννοώ σε καλά πανεπιστήμια. Ένας άλλος λόγος, επίσης σημαντικός, είναι το γεγονός ότι τα κεντρικά όργανα της Ομοσπονδίας μέχρι χθές δεν είχαν ασχοληθεί με τα προβλήματα των πανεπιστημίων και πανεπιστημιακών. Ασχολούνταν με διάφορα πράγματα, είχαν μια έντονη δραστηριότητα αλλά ελάχιστα αυτή ακουμπούσε τους προβληματισμούς και ανησυχίες των συναδέλφων».
Στους κόλπους των πανεπιστημιακών υπάρχει έντονη κόντρα με πολιτικές προεκτάσεις…
«Δε βρήκα το χρόνο να δω τι γίνεται έξω από το Πανεπιστήμιο σε αυτή την πορεία που χαράξαμε για τα προβλήματά μας. Νομίζω ότι καταρχάς έχουμε ακόμα αρκετά να κάνουμε μέσα στα Πανεπιστήμια μας σε σχέση με την όλη κατάσταση, την οποία βιώνουμε, κι επομένως, δε νομίζω ότι είμαι ειδικός να απαντήσω για τις πολιτικές προεκτάσεις των πραγμάτων που συνέβησαν το τελευταίο κυρίως διάστημα στα Πανεπιστήμια. Σε αυτό είναι, ίσως, άλλοι πιο αρμόδιοι».
Το νέο προεδρείο της ΠΟΣΔΕΠ θα συμμετάσχει στον εθνικό διάλογο για την παιδεία, εκτίμησή σας, φαντάζομαι, είναι ότι κάπου θα καταλήξει…
«Ως πανεπιστημιακοί και δάσκαλοι, καταρχάς, θέλοντας να προσεγγίσουμε την αλήθεια, οφείλουμε να συζητάμε με όλους. Αυτό είναι βασική αρχή, την οποία θα πρέπει να εφαρμόσουμε και σε αυτή τη δουλειά που έχουμε αναλάβει να κάνουμε. Επομένως, συζητάμε, καταρχάς, με όλους τους εμπλεκόμενους στο θέμα των Πανεπιστημίων και, προφανώς, ένας εμπλεκόμενος είναι η πολιτεία, άλλος, σημαντικότατος για μας, είναι η κοινωνία, τα πολιτικά κόμματα, στο τέλος- τέλος, μπορεί να είναι ακόμα και η Εκκλησία. Δηλαδή, όλοι οι φορείς της κοινωνίας άμεσα ή έμμεσα εμπλέκονται με το θέμα Πανεπιστήμιο. Εμείς, ως η φυσική ηγεσία των πανεπιστημιακών δασκάλων, οφείλουμε να έχουμε ανοιχτές πόρτες με όλες αυτές τις πλευρές. Από την άλλη πλευρά, βέβαια, έχουμε καθήκον και υποχρέωση να συζητήσουμε καταρχάς με τους συναδέλφους πανεπιστημιακούς δασκάλους, κάτι που δεν έχει γίνει μέχρι σήμερα. Όπως φαίνεται και από τον προγραμματισμό μας, το βασικό που θα κάνουμε στη διετία 2009- 2011 είναι, μέσα από ομάδες εργασίας, να μελετήσουμε και όσο γίνεται με πιο επιστημονικό και σοβαρό τρόπο τα προβλήματα που έχουμε και είναι πάρα πολλά. Είναι μια πολύ βαριά δουλειά που έχει ξεκινήσει από χρόνια, έχει ενταθεί στον προσυνεδριακό διάλογο, σε μεγάλο βαθμό με πρωτοβουλία δικιά μας, αλλά θα μπει σε μια σοβαρή και συγκροτημένη βάση τους μήνες που έρχονται. Ο διάλογος αυτός θα γίνει σε πολλά επίπεδα, σε ομάδες εργασίας, μέσα από ημερίδες, περιφερειακά ή κεντρικά συνέδρια, και θα προσπαθήσουμε σε ορατό χρόνο να έχουμε τα πρώτα αποτελέσματα και με βάση αυτά θα απευθυνθούμε στη συνέχεια σε όλες αυτές τις παραμέτρους, που ανέφερα πριν και θα προωθήσουμε το διάλογο. Για τα συγκεκριμένα πλαίσια διαλόγου, που υπάρχουν, το ένα είναι αυτό που έχει ξεκινήσει το ΥΠΕΠΘ. Στο μέτρο που έχουμε- και έχουμε- κάποιες θέσεις, δεν είμαστε λευκή σελίδα, με κανένα τρόπο δεν είμαστε σε μηδενική βάση εμείς, θα συμμετέχουμε και θα συνεισφέρουμε με τις απόψεις μας. Το ίδιο κάνουμε και με το ΕΣΥΠ. Εκεί ήδη δηλώσαμε συμμετοχή. Τη Δευτέρα που έχει την πρώτη συνεδρίαση θα είμαστε παρόντες. Επίσης, συμμετέχουμε και σε άλλες διαδικασίες. Υπάρχει ήδη πρόταση από την πλευρά της Συνόδου Πρυτάνεων να συμμετέχουμε στις Συνεδριάσεις της Συνόδου. Θα είμαστε εκεί, θα παρακολουθούμε τις διαδικασίες διαλόγου και θα συνδράμουμε στο βαθμό που έχουμε τις δυνάμεις. Βέβαια, για όλα αυτά έχουμε κάποιες προϋποθέσεις. Θα πρέπει να είναι διαδικασίες διαλόγου, οι οποίες έχουν κάποιο ορατό στόχο και δείχνουν ότι κάπου θα οδηγήσουν. Αν οι διαδικασίες στην πορεία αποδεχθεί ότι γίνονται για άλλους σκοπούς, άλλους λόγους, ή για κανένα σκοπό και λόγο, δεν αποκλείεται να αποχωρήσουμε ή να σταματήσουμε τη συμμετοχή μας από τη στιγμή που θα διαπιστώσουμε ότι δεν υπάρχει κάποιος ουσιαστικός λόγος για να συμμετέχουμε. Άρα, συμμετέχουμε παντού αρκεί ο διάλογος να είναι διάλογος και να υπάρχει στόχος».
Και ως καθηγητής του ΕΜΠ, πώς βλέπετε το ενδεχόμενο συγχωνεύσεων τμημάτων ΤΕΙ με πανεπιστημίων;
«Θεωρούμε ότι το θέμα είναι πολύ σοβαρό, δε νομίζω ότι υπάρχει κάποια πλευρά μέσα στην ελληνική κοινωνία που μπορεί αυτή τη στιγμή να δώσει απάντηση σε αυτό το θέμα. Υπάρχουν σκέψεις και ιδέες για συγχώνευση ΤΕΙ ή με τα πανεπιστήμια ή όλων των ΤΕΙ μέσα στο πανεπιστημιακό σύστημα ή για μετονομασία των ΤΕΙ σε πανεπιστήμια. Αυτά θεωρούμε ότι χρειάζονται βαθύτερη μελέτη, στην οποία εμείς δηλώνουμε ότι ακόμα δεν είμαστε σε θέση να απαντήσουμε. Είναι ένα από τα θέματα, με τα οποία άμεσα θα ασχοληθούμε. Πιθανόν, λόγω αντικειμένου και γεωγραφικής γειτνίασης κάποια τμήματα ΤΕΙ θα μπορούσαν με κάποιο τρόπο να ενσωματωθούν σε κάποια πανεπιστήμια αλλά ούτε αυτό μπορούμε να πούμε ότι είναι άποψή μας μέχρι στιγμής ούτε μπορούμε να το γενικεύσουμε.»
Αναφερθήκατε προηγουμένως στην αναγνώριση των επαγγελματικών δικαιωμάτων των ΚΕΣ…
«Η θέση μας είναι ότι εκεί υπάρχει ένα μεγάλο κενό της ελληνικής πολιτείας, το οποίο θα πρέπει άμεσα να καλυφθεί αλλά αυτό θα πρέπει να συνδυαστεί και με αξιολόγηση όλων αυτών των ΚΕΣ. Θεωρούμε ότι, όπως υπάρχει η ΑΔΙΠ που είναι ο φορέας που αξιολογεί τα ελληνικά πανεπιστήμια, θα πρέπει να υπάρξει αντίστοιχα μια αρχή, η οποία θα έχει ως αποκλειστικό έργο της την αξιολόγηση και το ξεκαθάρισμα όλου αυτού του χαώδους των 5.000 ΚΕΣ, να τα ταξινομήσει σε κάποιες κατηγορίες και να τα τοποθετήσει σε ένα μεταλυκειακό, προπανεπιστημιακό χώρο, ο οποίος έχει λόγο ύπαρξης αρκεί να είναι καλά οργανωμένος, να φύγει από αυτό το χώρο ο,τι δε λειτουργεί σωστά, με διαφάνεια και κάποια εκπαιδευτική συνέπεια. Έτσι να μπορέσει ένα κομμάτι της ελληνικής νεολαίας αφού αποκτήσει σοβαρές και αντίστοιχες του επιπέδου αυτού γνώσεις σε κάποια επαγγελματικά ή τεχνολογικά θέματα ή άλλα επιστημονικά πεδία να διεκδικήσει με σαφή τρόπο, έχοντας κατοχυρώσει και αντίστοιχα επαγγελματικά δικαιώματα, μια θέση στην αγορά εργασίας. Επομένως, στη σημερινή εποχή, αρκετά σύνθετη, εποχή της γνώσης και πληροφορίας θεωρούμε ότι πρέπει να υπάρχει ένα ευέλικτο εκπαιδευτικό, επαγγελματικό σύστημα, στο οποίο έχει θέση αυτός ο χώρος μεταξύ του λυκείου και του πανεπιστημίου αρκεί το παιχνίδι να γίνει σαφές.»
Οπότε δε μιλάμε για εξομοίωση των πτυχίων…
«Όχι, βέβαια, με κανένα τρόπο.»
Υπάρχουν αγκυλώσεις στο σύστημά μας που δεν επιτρέπει ακόμα και την ανάπτυξη των ΑΕΙ;
«Βέβαια, υπάρχουν σοβαρές αγκυλώσεις. Είμαστε από τις λίγες χώρες, όπου η εκπαίδευση στα πανεπιστήμια γίνεται ουσιαστικά με ένα σύστημα εξ αποστάσεως. Έχω πάει σε αρκετές χώρες στον κόσμο, δεν έχω δει αυτή την κατάσταση, οι φοιτητές να μη φοιτούν μέσα στο πανεπιστήμιο, είναι ένα μοναδικό φαινόμενο. Υπάρχουν και άλλες αγκυλώσεις, οι οποίες ακουμπάνε τους συναδέλφους πανεπιστημιακούς δασκάλους, τον όλο τρόπο διοίκησης των πανεπιστημίων. Για αυτό μιλάμε για ένα νέο όραμα για το ελληνικό πανεπιστήμιο ώστε να μπορέσει να ανταποκριθεί και στις ανάγκες της ελληνικής αγοράς αλλά να είναι αντίστοιχο και ανάλογο με τις εξελίξεις, και εννοώ τις Επιστημονικές και Τεχνολογικές, στο διεθνή στίβο.»
«Θέλω, επίσης, να πω ότι όλα αυτά που κάνουμε, βασικό μας μέλημα θα είναι να τα προχωρήσουμε και λειτουργήσουμε μαζί με τους φοιτητές μας. Με κανένα τρόπο και με καμιά έννοια δεν είμαστε σε αντιπαράθεση με τους φοιτητές μας, ούτε με κινήσεις, παρατάξεις ή ομάδες φοιτητών. Με όλους θέλουμε να προχωρήσουμε μαζί.
Θέλω να τονίσω, ακόμα, για το υπάρχον ακαδημαϊκό περιβάλλον, το οποίο βρίσκεται σε πολύ κακή κατάσταση. Έχουμε συχνά φαινόμενα βίας, καταστροφών, κλοπών, βιαιοπραγιών απέναντι σε άλλα μέλη της πανεπιστημιακής κοινότητας, είτε αυτοί είναι φοιτητές, είτε είναι προσωπικό της διοίκησης είτε είναι ακόμα και πανεπιστημιακοί δάσκαλοι. Φαινόμενα, τα οποία πρέπει το ταχύτερο δυνατόν να εξαλειφθούν από τα πανεπιστήμιά μας. Σε αυτά θα πρέπει να συνεργαστούμε, να συζητήσουμε και να βρούμε λύσεις όλοι μαζί και οι πανεπιστημιακοί δάσκαλοι, οι φοιτητές και οι διοικήσεις και θεσμικοί μας μέσα στα πανεπιστήμια και η πολιτεία με τους θεσμούς της, τα κόμματά της, θα πρέπει να δούμε αυτή την πάρα πολύ σοβαρή κατάσταση, που βιώνει σήμερα το πανεπιστήμιο και το οδηγεί σε ακόμα χειρότερες μέρες. Νομίζουμε ότι πρέπει κάποια στιγμή αυτό να σταματήσει και να προχωρήσουμε προς μια άλλη κατεύθυνση ανόδου και αναβάθμισης του ελληνικού πανεπιστημίου.»
Και το θέμα του ασύλου, φαντάζομαι…
«Μπαίνει και το θέμα του ασύλου εκεί αλλά ευρύτερα εμείς, πέρα από το άσυλο, θέτουμε το θέμα της ασφάλειας των πανεπιστημιακών εγκαταστάσεων, ένα θέμα, στο οποίο το ελληνικό πανεπιστήμιο δεν έχει κάνει πολλά πράγματα, σε αντίθεση με τα ξένα πανεπιστήμια, όπου το θέμα των εγκαταστάσεων έχει αναχθεί σχεδόν σε θέμα επιστημονικής μελέτης, υπάρχουν βιβλία που λένε πώς πρέπει να φυλάσσονται οι πανεπιστημιακές εγκαταστάσεις. Αν, για παράδειγμα βρεθεί ένας άνθρωπος που δεν έχει γνώσεις, ή έχει λίγες γνώσεις ή εσφαλμένες, με τα υλικά που υπάρχουν σε ένα εργαστήριο μπορεί να διακινδυνεύσει την ίδια του τη ζωή χωρίς να το ξέρει γιατί είναι πράγματα, τα οποία είναι πολύ λεπτά, μερικά είναι πολύ επικίνδυνα ακόμα και οι συνάδελφοι που είναι εκεί μέσα ξέρουν την επικινδυνότητα και πολλές φορές βάζουν στο τραπέζι του κινδύνου την ίδια τους τη ζωή … Επομένως, είναι πολυδιάστατο το θέμα και νομίζω ένα πολύ μικρό κομμάτι του αφορά αυτό που λέμε πανεπιστημιακό άσυλο».

