
Την εκπόνηση ενός δεκαετούς στρατηγικού σχεδίου ανάπτυξης με σαφή διάρθρωση και στόχους συνιστά στο Τμήμα Μηχανολογίας του Τ.Ε.Ι. Κρήτης, η Επιτροπή Εξωτερικών Αξιολογητών.
Το σχέδιο θα στοχεύει, κυρίως, στα ακαδημαϊκά προγράμματα του τμήματος και θα πρέπει να περιλαμβάνει τον εκσυγχρονισμό του προγράμματος προπτυχιακών σπουδών (σύμφωνα με τις διεθνείς πρακτικές), την ανάπτυξη προγράμματος μεταπτυχιακών σπουδών επιπέδου Master Μηχανολογίας και τη βελτίωση των διοικητικών δομών ώστε να υποστηρίξουν αποτελεσματικά αυτά τα προγράμματα.
Η έκθεση εξωτερικής αξιολόγησης
Οι πέντε, συνολικά, αξιολογητές από Πανεπιστημιακά ιδρύματα του Καναδά, της Αγγλίας και των ΗΠΑ, βρέθηκαν στο τμήμα τέλος Νοεμβρίου. Όσον αφορά στο πρόγραμμα σπουδών της Μηχανολογίας, αναφέρουν πως «διαμορφώθηκε κατά τα τελευταία έξι χρόνια και προσαρμόσθηκε ώστε να καλύπτει και να ανταποκρίνεται στις διεθνώς αναμενόμενες όψεις και τους σταθεροτύπους του κλάδου της Μηχανολογίας. Έχει σκοπό την εκπαίδευση και κατάρτιση μηχανικών πανεπιστημιακού επιπέδου. Ειδικότερα, επιδιώκει να παραγάγει αποφοίτους ικανούς να εργασθούν στις σχετικές με τον κλάδο βιομηχανίες, όπου θα παρέχουν τεχνική υποστήριξη και λύσεις σε υφιστάμενα προβλήματα και διαδικασίες, και επιπρόσθετα (κάτι πολύ σημαντικό), αποφοίτους καινοτόμους και προοδευτικούς στην προσέγγισή τους, την ανάλυση και τον σχεδιασμό, ιδιότητες και χαρακτηριστικά που συνδέονται με τον επαγγελματία μηχανικό». Η Επιτροπή Εξωτερικών Αξιολογητών, αφού εξάρει τη δομή του προγράμματος σπουδών, προτείνει ορισμένες βελτιώσεις, όπως τον ορισμό ενός «υπευθύνου προγράμματος ή σπουδών», τη σύσταση «επιτροπής σπουδών» και «επιτροπής διδασκόντων- διδασκόμενων». Η ΕΕΑ διαπιστώνει ότι πολλοί φοιτητές δεν παρακολουθούν τα μη υποχρεωτικά θεωρητικά μαθήματα και προτείνει, μεταξύ άλλων, να ενωθούν τα θεωρητικά και πρακτικά τμήματα του ίδιου μαθήματος καθώς και να υπάρχει διαρκής αξιολόγηση των φοιτητών με πχ εκπόνηση εργασιών στο μέσο του εξαμήνου. Στην έκθεση αναφέρεται πως το Τμήμα διαθέτει μια ενεργό κοινότητα ακαδημαϊκών δασκάλων, ικανών να λύσουν ορισμένα προβλήματα που υπάρχουν σήμερα. Η ΕΕΑ προτείνει να συνταχθεί λεπτομερής κατάσταση των τρεχουσών αναγκών της τοπικής κοινότητας και, στη συνέχεια, αξιολόγηση των εθνικών και διεθνών τάσεων και εξελίξεων στο χώρο της Μηχανολογίας, τη συνεργασία με άλλα Πανεπιστήμια, τη δημιουργία μιας «Βιομηχανικής Συμβουλευτικής Επιτροπής» ενώ αναγνωρίζει την ανάγκη εξεύρεσης επιπρόσθετων πόρων που θα επιτρέψουν τη βελτίωση των υποδομών του τμήματος και συνακόλουθα τη βελτίωση της εφαρμογής του π.σ.
«Σε γενικές γραμμές, η συνολική προσέγγιση του Τμήματος σε θέματα διδασκαλίας δεν φαίνεται να διαφέρει σημαντικά από ο,τι ισχύει γενικά στα Ελληνικά πανεπιστήμια κατά τις τρεις τελευταίες δεκαετίες περίπου», αναφέρεται στην έκθεση. Ωστόσο, επισημαίνεται ότι υπάρχει χαμηλή αναλογία διδασκόντων μερικής απασχόλησης προς διδάσκοντες πλήρους, κάτι που φαίνεται να επηρεάζει την ποιότητα της διδασκαλίας. Παράλληλα, αναφέρει πως αίθουσες διδασκαλίας, εγχειρίδια και σημειώσεις και τεχνολογίες πληροφορικής βρίσκονται σε ικανοποιητικό επίπεδο ενώ συγκεκριμένα εκπαιδευτικά εργαστήρια χρήζουν ανανέωσης. «Τα μέλη της Επιτροπής αντιλαμβάνονται σαφώς ότι δεν υπάρχει και μεγάλη σύνδεση μεταξύ έρευνας και διδασκαλίας, ως απόρροια του γεγονότος ότι οι ερευνητικές δραστηριότητες του Τμήματος είναι περιορισμένες», σημειώνουν οι αξιολογητές. Μεταξύ άλλων, επισημαίνεται ότι υπάρχει έλλειψη επικοινωνίας, εκτός αιθουσών, μεταξύ διδασκόντων και φοιτητών ενώ αναφέρεται πως ο μέσος όρος βαθμολογίας των φοιτητών είναι 6,5- με άριστα το 10. «Εφόσον το Τμήμα φιλοδοξεί να δημιουργήσει μεταπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών, η Επιτροπή συνιστά να δοθεί πρώτη προτεραιότητα στη δημιουργία μηχανισμών παρακολούθησης και βελτίωσης του υπάρχοντος προπτυχιακού προγράμματος σπουδών που, ιδεωδώς, θα οδηγήσουν και στη δημιουργία «άριστων πρακτικών» για το μεταπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών», σημειώνουν οι αξιολογητές.
Οι γενικότερες διαπιστώσεις των αξιολογητών, αναφορικά με την έρευνα που διεξάγεται στο τμήμα, είναι οι εξής «Σε σύγκριση με τα διεθνή πρότυπα, η Επιτροπή παρατηρεί ότι υπάρχουν
ερευνητικές δραστηριότητες καλής ποιότητας και υψηλών δυνατοτήτων σε βασική και εφαρμοσμένη έρευνα, οι οποίες μπορούν να οδηγήσουν σε σημαντικές συμβολές στην τεχνολογία αλλά και στη βασική επιστήμη. Αυτό το τελευταίο ισχύει μόνο για μερικά από τα υπάρχοντα ερευνητικά εργαστήρια.
Η Επιτροπή θεωρεί ότι το Τμήμα είναι έτοιμο και, σε επιλεγμένες περιοχές, έχει
όλες τις απαραίτητες προϋποθέσεις, για την ανάπτυξη ενός στοχευμένου μεταπτυχιακού προγράμματος Master στη Μηχανολογία. Η στρατηγική του Τμήματος σε σχέση με αυτή την προοπτική πρέπει να περιλαμβάνει και πρόβλεψη για μελλοντική διεξαγωγή έρευνας σε διδακτορικό επίπεδο.
Η Επιτροπή παροτρύνει τους ερευνητές να δημοσιεύουν τις εργασίες τους στα
επιστημονικά περιοδικά (με σύστημα κριτών) που περιλαμβάνονται στον κατάλογο αναφορών του Thompson (ή σε άλλον αντίστοιχο) και έχουν διεθνώς υψηλό κύρος
και ποιότητα, σύμφωνα με γενικά αποδεκτές μετρήσεις.» Η ΕΕΑ προτείνει την ανάπτυξη «κέντρων αριστείων» και την προσέλκυση εξωτερικής αξιολόγησης από την Ευρωπαϊκής Ένωσης. «Ο μετασχηματισμός του Τ.Ε.Ι. σε Πανεπιστήμιο βρίσκεται σε εξέλιξη και ήδη υπάρχουν απτά αποτελέσματα που το επιβεβαιώνουν. Ειδικά τα δύο τελευταία χρόνια, ο αριθμός και η ποιότητα των δημοσιεύσεων, όπως επίσης και η προσέλκυση εξωτερικής χρηματοδότησης βελτιώνονται με ταχείς ρυθμούς. Η ηγεσία του Τμήματος φαίνεται αποφασισμένη να προωθήσει την έρευνα. Από τη συνάντηση με τους φοιτητές, η Επιτροπή έχει πεισθεί ότι υπάρχει ένας κρίσιμος πυρήνας φοιτητών, οι οποίοι ενδιαφέρονται πραγματικά για την έρευνα και μπορούν να υποστηρίξουν δραστηριότητες με ερευνητικό προσανατολισμό.
Το πλέον ορατό ερευνητικό αποτέλεσμα αναφέρεται στη μεταφορά τεχνολογίας στην Ελληνική βιομηχανία. Κατά την τελευταία δεκαετία, περισσότερες από 40 επιχειρήσεις έχουν χρηματοδοτήσει εφαρμοσμένα προγράμματα του Τμήματος που στόχευαν στη μεταφορά τεχνολογίας. Σύμφωνα με οποιοδήποτε διεθνώς αποδεκτό πρότυπο, ο αριθμός αυτός κρίνεται ικανοποιητικός, ιδίως αν αντιστοιχηθεί προς τον αριθμό των ερευνητικάενεργών μελών του διδακτικού προσωπικού. Τώρα που η ουσιαστική ερευνητική βάση έχει στηθεί, είναι πλέον καιρός να γίνουν περισσότερο ορατές οι ερευνητικές δραστηριότητες του Τμήματος από την εγχώρια και τη διεθνή ερευνητική κοινότητα, ώστε και η ποιότητα της δουλειάς να αναγνωρισθεί όπως της αξίζει», αναφέρουν οι αξιολογητές. Προτείνουν την ανάπτυξη αυτόνομων μεταπτυχιακών προγραμμάτων στο ΤΕΙ και την περαιτέρω ενίσχυση της εξωτερικής χρηματοδότησης, ώστε να παρακαμφθούν οι
δυσκολίες που ανακύπτουν από το χαμηλό επίπεδο της δημόσιας χρηματοδότησης. Όσο αφορά στις λοιπές υπηρεσίες του τμήματος, η επιτροπή επισημαίνει ότι υπάρχει σταδιακή μείωση του αριθμού των εργαστηριακών τεχνικών, παρατηρεί ότι οι επί του παρόντος οι προσφερόμενες υπηρεσίες Βιβλιοθήκης προς τους φοιτητές και τα μέλη του ακαδημαϊκού προσωπικού υστερούν έναντι των αντίστοιχων διεθνών προτύπων. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το επίπεδο της παρεχόμενης στους φοιτητές συμβουλευτικής βοήθειας είναι αποσπασματικό και ανεπαρκές και παρατήρησε ότι στο Τμήμα υπάρχει γενικά έλλειψη μηχανισμών για την παρακολούθηση και ενίσχυση της οργανωτικής αποτελεσματικότητας του Τμήματος και, ιδίως, των παρεχομένων προς τους φοιτητές υπηρεσιών.
Αναλυτικά, η έκθεση εξωτερικής αξιολόγησης παρουσιάζεται στην ιστοσελίδα της ΑΔΙΠ
http://www.adip.gr/index_gr.html
«Σοφή προτροπή»
Ο καθηγητής, Προϊστάμενος του Τμήματος Μηχανολογίας, Δρ. Νεκτάριος Βιδάκης, σε συνέντευξή του στην «Π» σημειώνει πως η προτροπή των αξιολογητών για εκπόνηση δεκαετούς στρατηγικού σχεδίου ανάπτυξης είναι «σοφή» και αποτελεί πρόκληση για το τμήμα.
Η συνέντευξή του κ. Βιδάκη έχει ως εξής:
Ποια είναι η συνολική εκτίμησή σας σε σχέση με το πόρισμα της Επιτροπής Εξωτερικής Αξιολόγησης του Τμήματος Μηχανολογίας;
«Πρώτα απ όλα, πρέπει να σας πω ότι η διαδικασία εξωτερικής αξιολόγησης προκλήθηκε από το Τμήμα μας με αίτημά μας προς την ΑΔΙΠ. Η πρωτοβουλία αυτή απετέλεσε ομόφωνη επιλογή της Γενικής μας Συνέλευσης, μετά την επιτυχή ολοκλήρωση της εσωτερικής διαδικασίας αξιολόγησης για δύο εξάμηνα. Επίσης, η διαδικασία αυτή απετέλεσε σημαντικό μεν, πλην όμως έναν από τους πολλούς σταθμού στην προσπάθεια του τμήματος μας να μετεξελιχθεί σε ένα σύγχρονο ακαδημαϊκό οργανισμό. Σε ένα τμήμα δηλαδή όπου αρμονικά εξελίσσονται εκπαιδευτικές και ερευνητικές δραστηριότητες, συμβατές με τις ανάγκες των καιρών. Η προσπάθεια αυτή είναι συλλογική και υποστηρίζεται συνολικά τόσο από τους καθηγητές όσο και τους φοιτητές του τμήματός μας. Στο σκεπτικό αυτό, τόσο η εσωτερική αξιολόγηση, δηλαδή η αυτοαξιολόγηση μας, όσο και η εξωτερική αξιολόγηση έγιναν με αυστηρότητα και πραγματική προσπάθεια να εξαλειφθεί κάθε εξωραϊσμός ή συγκάλυψη αδυναμιών και προβλημάτων.
Ζητήσαμε από τα μέλη της Επιτροπής Αξιολόγησης να μας εξετάσουν κριτικά και αντικειμενικά, ώστε με την έμπειρη ματιά ακαδημαϊκών που προέρχονται από διακεκριμένα ιδρύματα της Ευρώπης και των Ηνωμένων Πολιτειών να καταγράψουν αυτό που πραγματικά είμαστε. Για παράδειγμα, στρατηγικός στόχος του Τμήματος μας είναι η διοργάνωση υψηλού επιπέδου μεταπτυχιακών σπουδών. Ζητήσαμε λοιπόν από την Επιτροπή να κρίνει αυστηρά εάν μπορούμε να υποστηρίξουμε το στόχο αυτό, καθώς το νέο θεσμικό πλαίσιο προβλέπει τη σύσταση τέτοιων προγραμμάτων σπουδών, αυτοδύναμα από τα ΤΕΙ της χώρας.
Το πόρισμα της Επιτροπής Αξιολόγησης δικαίωσε την επιλογή μας αυτή, καθώς σήμερα γνωρίζουμε πολύ περισσότερα πράγματα και μάλιστα με έξωθεν μαρτυρία. Έχουμε σαφώς καταγεγραμμένη την εικόνα του τμήματος και αποτυπωμένα τα όποια προβλήματα. Γνωρίζουμε ποιων από αυτά η λύση εξαρτάται από την εγρήγορση της κοινότητας του τμήματος μας και ποια είναι συστημικά. Ξέρουμε πλέον που είμαστε καλοί και που πρέπει να γίνουμε καλύτεροι. Έχουμε εξαιρετικά τεκμηριωμένες προτάσεις για τη μετεξέλιξη και ανάπτυξή μας από την Επιτροπή. Γνωρίζουμε επίσης ότι μπορούμε να οργανώσουμε και να υποστηρίξουμε καλές μεταπτυχιακές σπουδές. Η διαδικασία εξωτερικής αξιολόγησης έθεσε πρακτικά το τμήμα μας σε μια άλλη κλίμακα και γνωρίζουμε καλά πως η κλίμακα αυτή απαιτεί περισσότερα. Εκτιμούμε τέλος ότι κάθε τμήμα της ανώτατης εκπαίδευσης είναι αναγκαίο να αποκτήσει αυτή τη μοναδική εμπειρία.
Ως προϊστάμενος του τμήματος Μηχανολογίας, θέλω πραγματικά να ευχαριστήσω τα μέλη της Ομάδας Εσωτερικής Αξιολόγησης του τμήματος (ΟΜΕΑ) για τη σπουδαία δουλειά τους, καθώς επίσης και όλους τους συναδέλφους καθηγητές, διοικητικούς και φοιτητές για την συμμετοχή τους στη συλλογική αυτή προσπάθεια. Η πρωτόγνωρη αυτή διαδικασία είχε την τύχη να υποστηριχθεί ένθερμα από τη Διοίκηση του Ιδρύματος συνολικά, δείχνοντας ότι και στον τομέα αυτό το ΤΕΙ Κρήτης πρωτοπορεί. Δεν θα μπορούσα να παραλείψω την πολύτιμη συμβολή της ΑΔΙΠ στην εξέλιξη της διαδικασίας, αλλά απʼ όλα θα ήθελα να ευχαριστήσω τα πέντε έγκριτα μέλη της Επιτροπής Αξιολόγησης, που με πραγματικό ενδιαφέρον και χωρίς καμιά προκατάληψη πέτυχαν να διακρίνουν την ουσία και να μας μεταφέρουν πολύτιμες εμπειρίες και σπουδαίες προτάσεις βελτίωσης».
Πώς σχολιάζετε την πρόταση της Επιτροπής για εκπόνηση δεκαετούς στρατηγικού σχεδίου ανάπτυξης του τμήματος;
«Όπως γνωρίζετε, σύμφωνα με το νέο νόμο -πλαίσιο για την τριτοβάθμια εκπαίδευση, κάθε τμήμα οφείλει να συντάξει και να καταθέσει τετραετή προγραμματισμό, υποχρέωση η οποία ολοκληρώθηκε εμπρόθεσμα από το Τμήμα μας. Αυτό, όμως, που προτείνει η επιτροπή αξιολόγησης με το δεκαετές στρατηγικό σχέδιο ανάπτυξης, υποδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο διακεκριμένα μέλη της διεθνούς ακαδημαϊκής κοινότητας προσεγγίζουν το θέμα της ανάπτυξης κάθε Τμήματος. Δεκαετές στρατηγικό σχέδιο ανάπτυξης σημαίνει πρακτικά για εμάς τον προσδιορισμό της φυσιογνωμίας του τμήματος με βάση τις διεθνείς τάσεις και εξελίξεις στη Μηχανολογία, τον καθορισμό ενδιάμεσων και τελικών στόχων στο βάθος του χρόνου, καθώς επίσης και την καταγραφή των ανθρώπινων πόρων, των υποδομών, των μέσων και των διαδικασιών που απαιτούνται για την επίτευξη των στόχων αυτών. Σε εκτενείς συζητήσεις μας με τα Μέλη της Επιτροπής κατέστη σαφές ότι ένα τέτοιο σχέδιο πρέπει να δίδει με ποσοτικό και ποιοτικό τρόπο, σαφείς, πειστικές και ρεαλιστικές απαντήσεις σε ερωτήματα, όπως τι, πόσο, πότε και πως.
Το τμήμα Μηχανολογίας του ΤΕΙ Κρήτης, δεν θα μπορούσε παρά να εκλάβει την πρόταση της Επιτροπής ως μια σοφή προτροπή και μια μεγάλη πρόκληση. Το θέμα αυτό, καθώς και τα γενικότερα συμπεράσματα από τη διαδικασία και τα αποτελέσματα της διαδικασίας εσωτερικής και εξωτερικής αξιολόγησης, θα τεθούν σε διάλογο στην προσεχή γενική συνέλευση του τμήματος που θα συγκληθεί στις ερχόμενες μέρες. Το ζητούμενο, πλέον, για εμάς είναι το πώς θα κεφαλαιοποιήσει τη σημαντική αυτή εμπειρία, έπʼ ωφελεία της εκπαιδευτικής, ερευνητικής και διοικητικής μετεξέλιξης του τμήματός μας».
Διαπιστώνεται έλλειψη επικοινωνίας με τους φοιτητές και ενδιαφέροντος από μέρους τους. Πώς σκοπεύετε να αντιμετωπίζετε το συγκεκριμένο πρόβλημα;
«Η έκθεση αξιολόγησης κατέγραψε, όντως, τις παραπάνω ελλείψεις ανάμεσα σε πολλές άλλες, τυπικές στην πραγματικότητα της ελληνικής ανώτατης εκπαίδευσης. Ιδιαιτερότητα της καταγραφής αυτής είναι ότι η έλλειψη επικοινωνίας με τους φοιτητές μας αλλά και του ενδιαφέροντος από αυτούς αποτελεί σε σημαντικό βαθμό ευθύνη όλων εμάς, των καθηγητών του τμήματος. Εκτιμώ ότι οι τρόποι και οι διαδικασίες μέσα από τις οποίες θα αποκαταστήσουμε το επιθυμητό επίπεδο επικοινωνίας και θα βελτιώσουμε το ηθικό και την συμμετοχή των φοιτητών μας, θα προκύψουν συλλογικά από το τμήμα μας. Προσωπικά, εκτιμώ ότι ακόμα και απλές παρεμβάσεις, όπως η θέσπιση συμβούλου καθηγητή για κάθε φοιτητή, προσδιορισμένες ώρες συνεργασίας εκτός αίθουσας διδασκαλίας μεταξύ φοιτητών και καθηγητών, τακτικές ενημερωτικές εκδηλώσεις για τους φοιτητές των μικρότερων εξαμήνων, μπορούν να βελτιώσουν θεαματικά τα παραπάνω προβλήματα.»
Διαπιστώνονται ορισμένες ελλείψεις όσον αφορά στον εργαστηριακό εξοπλισμό ενώ το τμήμα έχει δυνατότητες αξιοποίησης του υπάρχοντος εξοπλισμού. Ποιες ελλείψεις θεωρείτε περισσότερο καίριο να καλυφθούν;
«Όσο και αν αυτό αναμφισβήτητα ισχύει, θεωρώ πραγματικά μίζερο να μιλάμε συνεχώς για ελλείψεις σε υποδομές, εξοπλισμό και εκπαιδευτικό υλικό που οφείλονται στην διαχρονική υποχρηματοδότηση της Ανώτατης Εκπαίδευσης. Στο τμήμα Μηχανολογίας, όπου απολαμβάνουμε το προνόμιο της μεταξύ μας συνεννόησης, φροντίζουμε να διαθέτουμε κατά προτεραιότητα τις όντως περιορισμένες πιστώσεις μας στα εκπαιδευτικά εργαστήρια.
Τα τελευταία πέντε έτη, οι συνάδελφοι καταβάλλουν πραγματικά μια εργώδη προσπάθεια για αξιοποίηση και αναβάθμιση του υφισταμένου εξοπλισμού, αλλά και για εξασφάλιση πρόσθετων πόρων για προμήθεια νέου εξοπλισμού. Η προσπάθεια αυτή αφορά στον τακτικό προϋπολογισμό, αλλά και την εμπλοκή μας σε ανταγωνιστικά προγράμματα. Η Επιτροπή αναγνωρίζει την προσπάθεια αυτή, πλην όμως ορθά διαπιστώνει ότι η τεχνολογία αναπτύσσεται με εκρηκτικούς ρυθμούς, οι εκπαιδευτικές ανάγκες πολλαπλασιάζονται και η προσπάθεια μας αυτή πρέπει να επιταχυνθεί. Μια από τις πλέον σημαντικές προκλήσεις μας είναι η μέγιστη αξιοποίηση των δυνατοτήτων της τέταρτης προγραμματικής περιόδου, ώστε το φαινόμενο των ελλείψεων σε σύγχρονο εργαστηριακό εξοπλισμό να περιορισθεί και σταδιακά να εξαλειφθεί».

