Της Σοφίας Τσεντελιέρου

“Δεν κάνουμε θέατρο για το θέατρο. Δεν κάνουμε θέατρο για να ζήσουμε .Κάνουμε θέατρο για την ψυχή μας, για να πλουτίσουμε τους εαυτούς μας. Το κοινό που μας παρακολουθεί και όλοι μαζί, να βοηθήσουμε να δημιουργηθεί ένας πλατύς, ψυχικά πλούσιος και ακέραιος πολιτισμός στον τόπο μας.”

Σαν σήμερα, 14 Φεβρουαρίου του 1987 έφυγε από τη ζωή ο Κάρολος Κουν, o μεγάλος σκηνοθέτης που άλλαξε ριζικά την ιστορία του ελληνικού θεάτρου.Διακρίθηκε κυρίως σε παραστάσεις πρωτοποριακών έργων, όπου έγινε φανερή η ευρύτητα του πνεύματός του και οι σπάνιες ικανότητες του . Η ποιότητα του δραματολογίου του και το υψηλό επίπεδο των παραστάσεών του τον κατατάσσουν μεταξύ των μεγαλύτερων σκηνοθετών του ελληνικού θεάτρου, με διεθνή αναγνώριση..

Ο Κάρολος Κουν υπήρξε μια ξεχωριστή προσωπικότητα, ένας άνθρωπος με πάθος για δημιουργία. «Πρέπει να πιστεύουμε σε θαύματα, για να γίνουν θαύματα», είχε πει ο Κάρολος Κουν το 1943.

Γεννήθηκε το 1908 στην Προύσα. Σπούδασε στην Κωνσταντινούπολη και αργότερα στο Παρίσι, όπου παρακολούθησε μαθήματα αισθητικής στη Σορβόνη. Το 1929 εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, όπου διορίστηκε καθηγητής στο Αμερικανικό Κολέγιο. Στο κολέγιο ανέλαβε και το τμήμα του θεάτρου και ανέβασε με ερασιτέχνες μαθητές του τις "Όρνιθες", τους "Βατράχους" και τον "Πλούτο" του Αριστοφάνη και τα έργα του Σαίξπηρ "Τρικυμία" και "Όνειρο θερινής νυκτός", που γνώρισαν ιδιαίτερη επιτυχία. Το 1934 ίδρυσε με το Διονύσιο Δεβάρη τη "Λαϊκή Σκηνή". Ύστερα από τη μεγάλη επιτυχία των παραστάσεών του ο Κ. αποφάσισε το 1938 να ασχοληθεί επαγγελματικά ως σκηνοθέτης.

Το 1942 ίδρυσε το "Θέατρο Τέχνης", που λειτουργεί μέχρι σήμερα και είναι ένας σημαντικός συντελεστής για τη διαμόρφωση και ανύψωση του επιπέδου του σύγχρονου ελληνικού θεάτρου.

Σημαντική υπήρξε η γνωριμία του με τον Φώτη Κόντογλου. Καθώς, όπως έλεγε, εκείνος τον βοήθησε να έρθει σε επαφή με καθετί ελληνικό. Στην εναρκτήρια παράσταση της Ερωφίλης του Χορτάτση το 1934, ο Κουν τοποθετεί τους ηθοποιούς σύμφωνα με τις αγιογραφίες του Κόντογλου και τους φωτίζει σαν από φως καντηλιού.

Το 1950, οικονομικές δυσκολίες αναστέλλουν τη λειτουργία του Θεάτρου Τέχνης, το οποίο επαναλειτουργεί το 1954 στο Υπόγειο. Ο Κουν, συνεχίζει να δουλεύει ακούραστα, πλάθοντας ρόλους που «μυρίζουν ανθρωπίλα», παρά το χλευασμό που δέχεται από τους...«ειδικούς» της τέχνης. Το θέατρό του, χαρακτηρίστηκε από «ερασιτεχνικό» μέχρι «αρρωστημένο», από αρκετούς από εκείνους, που αργότερα σπεύδουν να δηλώσουν φίλοι του.

Χαρακτηριστική ήταν η υποδοχή της παράστασης «Όρνιθες», που παρουσιάστηκε το 1959 στο Ηρώδειο, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών. Η παράσταση διακόπηκε από τις αποδοκιμασίες, ενώ ο Κουν, χαρακτηρίστηκε «βέβηλος». Πρόκειται για την ίδια παράσταση, που ακόμα και σήμερα θεωρείται αξεπέραστη.

Μια παράσταση σε σκηνοθεσία Καρόλου Κουν, μουσική Μάνου Χατζιδάκι, σκηνικά Γιάννη Τσαρούχη και χορογραφία Ζουζούς Νικολούδη.

Το κράτος για πολλά χρόνια είναι απών. Μόνο το 1975, το Θέατρο Τέχνης επιχορηγείται - 33 χρόνια μετά την ίδρυσή του - ενώ το 1980, του επιτρέπεται η είσοδος στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου, όπου παρουσιάζει με τεράστια επιτυχία, την τριλογία του Αισχύλου «Ορέστεια».

Δυστυχώς, ο Κάρολος Κουν δεν πρόλαβε να απολαύσει τους καρπούς των κόπων 50 ετών, ούτε την αναγνώριση, καθώς η υγεία του είχε κλονιστεί. Στις 14 Φεβρουαρίου 1987, τη μέρα που έχει οριστεί η πρεμιέρα της παράστασης «Ο ήχος του όπλου» της Λούλας Αναγνωστάκη, ο Κάρολος Κουν σβήνει, αφήνοντας όμως πλούσια παρακαταθήκη.