Του Κ. Μπογδανίδη
Σήμα κινδύνου για τους υδροφορείς της Κρήτης εκπέμπουν οι αρμόδιες υπηρεσίες! Οι μετρήσεις του τηλεμετρικού δικτύου που είναι διάσπαρτο σε όλη την Κρήτη δείχνουν ότι η υπεράντληση και υπερεκμετάλλευση των νερών σε συνδυασμό με τις “φτωχές” βροχοπτώσεις των τελευταίων ετών έχουν οδηγήσει στο…άδειασμα των υπόγειων δεξαμενών του νησιού! Η διεύθυνση Υδάτων της Περιφέρειας Κρήτης στην ετήσια έκθεσή της ζητά άμεσα και επείγοντα μέτρα, επισημαίνει ότι πρέπει να συνεχιστούν οι απαγορευτικές διατάξεις, ενώ μακροπρόθεσμα πρέπει να υλοποιηθούν τα φράγματα και τα έργα υποδομής που έχουν σχεδιαστεί και μελετηθεί…
Αν και οι φετινές βροχοπτώσεις δεν είναι οι μικρότερες των τελευταίων ετών και πάλι όπως δείχνουν τα στοιχεία δεν επαρκούν για να σώσουν την κατάσταση. Η ανθρώπινη παρέμβαση έχει χειροτερέψει τα πράγματα!
Στην έκθεση της υπηρεσίας, που υπογράφει ο κ. Ηρακλής Μπουλουκάκης, γίνεται αναλυτική αναφορά στις υδρολεκάνες και τους υδροφορείς που αντιμετωπίζουν το πιο σοβαρό και άμεσα πρόβλημα.
Στις περιοχές που χτυπούν κόκκινο είναι:
-Η λεκάνη Μαλίων-Σισίου όπου παίρνουν νερό περιοχές όπως το Βραχάσι, τα Μάλια, οι Γούβες, η Χερσόνησος, το Ηράκλειο και η Αλικαρνασός. Το νερό υποβαθμίζεται συνεχώς από την υπεράντληση που οδηγεί στην υφαλμύρωση καθώς οι πηγές πλέον δέχονται το νερό της θάλασσας!
-Το υδρογεωλογικό σύστημα των Αστερουσίων είναι πλέον ελλειμματικό καθώς η μόνη του τροφοδοσία είναι από τις βροχές και αυτές είναι μόλις 450 χιλιοστά το έτος.
-Η λεκάνη του Πύργου παρουσιάζει συνεχώς πτώση της στάθμης τις καλοκαιρινές περιόδους, αλλά το νερό εκεί εξακολουθεί να θεωρείται εξαιρετικής ποιότητας.
-Η λεκάνη του Αγίου Μύρωνα που δίνει νερό και στο Ηράκλειο εμφανίζει στοιχεία έντονης υφαλμύρωσης από την υπεράντληση αλλά και εξαιτίας κάποιων τοπικών ιδαιτεροτήτων.
-Η λεκάνη της Εμπάρου έχει προβλήματα καθώς παρατηρείται συνεχής πτώση στάθμης του υδροφορέα κατά τις καλοκαιρινές περιόδους των τελευταίων τριών ετών.
-Προβλήματα έχει επίσης η ανατολική Μεσαρά με τις γεωτρήσεις που υπάρχουν
-Η λεκάνη των Πραιτωρίων παρουσιάζει συνεχή πτώση της στάθμης κατά τα τελευταία 4 έτη και ήδη έχει ληφθεί απόφαση για αναστολή κατάθεσης αιτήσεων για έργα υδροληψίας.
-Οι λεκάνες Ασημίου-Πόμπιας-Μοιρών παρουσιάζουν σημαντική πτώση του υδροφορέα τους καθώς αυτός γίνεται αντικείμενο εκμεταλλευσης εδώ και 40 χρόνια χωρίς σταματημό. Ειδικά για το Ασήμι ζητούνται έκτακτα μέτρα και για τις Μοίρες ήδη έχουν ληφθεί περιοριστικά μέτρα για να αποφευχθούν τα χειρότερα!
-Στο κόκκινο είναι και η λεκάνη του Τυμπακίου καθώς εκεί γίνεται υπεράντληση λόγω και των μεγάλων καλλιεργειών που υπάρχουν εκεί.
Η υπηρεσία ζητάει να ληφθούν μια σειρά από μέτρα και κυρίως να προχωρήσουν τα φράγματα όπως της Πλακιώτισσας, των Αρμανωγείων, του Πρινιά, του Καλαμίου, του Αγίου Βασιλείου, των Δαμανίων, του Φόδελε, της Αυγενικής, των Βασιλικών Ανωγείων. Καθώς βέβαια και να αξιοποιηθεί στο έπακρο το φράγμα της Φανερωμένης.
Τι πρέπει να γίνει
Οι αρμόδιες υπηρεσίες ζητούν άμεσα και επείγοντα μέτρα για να σώσουμε την κατάσταση και μην καταστρέψουμε τελείως τους υδροφορείς:
- Την άμεση εκπόνηση του διαχειριστικού σχεδίου Κρήτης.
- Τη συμπλήρωση του δικτύου παρακολούθησης των υπόγειων και επιφανειακών υδάτων της Κρήτης.
- Τη συνέχιση ερευνών για τον εντοπισμό αξιοποιήσιμου νερού στους εκτεταμένους καροτικούς υδροφορείς του νησιού.
- Τη συνέχιση των ερευνών για την αξιοποίηση των υφάλμυρων πηγών, προτου το νερό αναμειχθεί με τη θάλασσα, με ιδιαίτερη έμφαση τις πηγές Αλμυρού Ηρακλείου, Γεωργιούπολης, Αλμυρού Αγ. Νικολάου.
- Την ολοκλήρωση κατασκευής σημαντικών έργων υποδομής, όπως τα φράγματα:
Αποσελέμη, Πλακιώτισσας, Αρχανών και τη δρομολόγηση νέων όπως, τα φράγματα Αμιρών-Αγ. Βασιλείου, Καλαμίου κ.α., η κατασκευή των δικτύων του φράγματος Φανερωμένης, η εκτροπή του Πλατύ, η κατασκευή φράγματος εκτροπής για τον εμπλουτισμό των υδατικών αποθεμάτων της περιοχής της Ιεράπετρας από τη γειτονική υδρολογική λεκάνη του Μύρτου, η κατασκευή λιμνοδεξαμενών στις περιοχές Παλαιόχωρας-Κουντούρας, Ομαλού, Βυζαρίου Δ. Νυβρίτου, Αρκαδίου κ.α., ο εμπλουτισμός των υδροφορέων της Μεσαράς, της Εμπάρου, της Βιάννου, του Μακρύ Γιαλού κ.α.
- Τον έλεγχο των δικτύων ύδρευσης εντος των πόλεων για τον έλεγχο των απωλειών.
- Τη λήψη μέτρων προστασίας για την αποφυγή της διάβρωσης από τη δράση των χειμάρρων, με κατάλληλα έργα ορεινής υδρονομίας. Τα έργα αυτά αναμένεται ότι θα συμβάλλουν και στον εμπλουτισμό των υπόγειων υδροφορέων.
- Τη δρομολόγηση έργων αξιοποίησης των επεξεργασμένων εκροών των βιολογικών καθαρισμών, ειδικά στις μεγάλες πόλεις (π.χ. Ηρακλείου, Ιεράπετρας, Αγ. Νικολάου κ.α.) μετά από κατάλληλους ελέγχους και προϋποθέσεις.
- Τον έλεγχο των σημειακών και διάχυτων πηγών ρύπανσης των επιφανειακών και υπόγειων νερών (π.χ. ανεξέλεγκτοι χώροι διάθεσης απορριμμάτων, απόβλητα ελαιουργείων, αστικά λύματα, κ.α.).
- Την εφαρμογή των κωδικων ορθής γεωργικής πρακτικής.
- Την αποτροπή της υπεράντλησης σε όλες τις περιοχές και κατά μείζονα αυτές που παρουσιάζουν έντονο πρόβλημα, προς αποφυγή της στάθμης και της επιδείνωσης της υφαλμύρωσης των παράκτιων υδροφορέων - Τη διαφύλαξη πάση θυσία της ποσότητας και της ποιότητας του νερού άρδευσης
- Την εφαρμογή κατάλληλης τιμολογιακής πολιτικής για την αποτροπή της στάθμης του νερού.

