Της Κατερίνας Μυλωνά

Σε … αστρονομικές αναζητήσεις προχώρησαν όσοι συμμετείχαν στην προχθεσινή ημερίδα της Αστρονομικής Ομάδας του Πανεπιστημίου Κρήτης που πραγματοποιήθηκε στην αίθουσα Ανδρόγεω. Η εκδήλωση ήταν αφιερωμένη στη μνήμη του ερευνητή, Άγγελου Μισιριώτη.

Ο καθηγητής Αστροφυσικής στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Ιωάννης Σειραδάκης, μίλησε για το μηχανισμό των Αντικυθήρων και παρουσίασε τη βασική μελέτη και τις νεότερες εξελίξεις πάνω στο θέμα. Σημειώνεται πως ο μηχανισμός βρέθηκε τυχαία το 1900μΧ σε αρχαίο ναυάγιο κοντά στα Αντικύθηρα από Σύμιους σφουγγαράδες που είχαν αγκυροβολήσει εκεί λόγω κακοκαιρίας. Από νομίσματα της Περγάμου το ναυάγιο χρονολογείται μεταξύ 85 και 67πΧ. Από γραφολογικές μελέτες υπολογίστηκε ότι ο μηχανισμός είχε κατασκευαστεί πιο νωρίς, το 150 με 100πΧ. Μέχρι σήμερα, δεν έχει βρεθεί κανένας μηχανισμός με γρανάζια πριν την εποχή που κατασκευάστηκε ο μηχανισμός των Αντικυθήρων και πέρασαν περισσότεροι από 16 αιώνες για να κατασκευαστεί κάποιος μηχανισμός που να συγκρίνεται με την τεχνολογική πολυπλοκότητά του.

Στη συνέχεια, το μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Applied Physics Laboratory, John Hoppkins Univercity, USA, ερευνητής της NASA, Σταμάτιος Κριμιζής, παρουσίασε την πορεία "από το Mariner II 1962 έως το Messeger 2008". Σημειώνεται ότι η «Εποχή του Διαστήματος» άρχισε με την εκτόξευση του πρώτου δορυφόρου (Σπούτνικ) στις 4 Οκτωβρίου 1957. Αυτό το γεγονός έχει επιφέρει τεράστιες αλλαγές στην καθημερινότητα της ζωής μας ένεκα της χρήσης προηγμένης διαστημικής τεχνολογίας. Ακόμα πιο βασική είναι η δραστική αλλαγή στην αντίληψή μας για το χώρο που έχουμε εξερευνήσει με επί τόπου παρατηρήσεις μέσω διαστημοπλοίων. Στην παρουσίασή του, ο ερευνητής περιέγραψε ορισμένες από τις ανακαλύψεις στις αποστολές της NASA και ESA στους οκτώ πλανήτες, στις οποίες συμμετείχε με όργανά του ο ίδιος.

Τέλος, ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Κρήτης, διευθυντής Αστεροσκοπείου Σκίνακα, Ιωάννης Παπαμαστοράκης, μίλησε για τους εξωπλανήτες. Πρόκειται για τους πλανήτες γύρω από άλλους ήλιους. Μέχρι σήμερα έχουν ανακαλυφθεί 329 εξωπλανήτες. Σχεδόν όλοι έχουν μάζες συγκρίσιμες με τη μάζα του πλανήτη Δία. Πρόσφατα φωτογραφήθηκε για πρώτη φορά ένας εξωπλανήτης ενώ αναζητώνται πλανήτες παρόμοιοι με τη Γη που να προσφέρουν συνθήκες εμφάνισης ζωής.



Τεράστια αλλαγή γνώσης



«Η αλλαγή στη γνώση μας για το διάστημα πριν και μετά την εξερεύνησή του μπορεί να παραλληλιστεί με την ανακάλυψη της Αμερικής από τον Κολόμβο», είπε χαρακτηριστικά ο κ. Κριμιζής. Στην ομιλία του, αναφέρθηκε στη σημασία της κατασκευής ενός διαστημόπλοιου και της εξερεύνησης των πλανητών. Παράλληλα, παρουσίασε την αντίθεση μεταξύ του τι πίστευε ο άνθρωπος για το διάστημα την δεκαετία του ʼ50 και τι τελικά ανακάλυψε. «Ένα βιβλίο ανέφερε πως η Αφροδίτη μοιάζει με τη γη πριν εκατομμύρια χρόνια, με έλη, τεράστια τέρατα και ζώα. Όταν πήγαμε με διαστημόπλοιο και κάναμε την εξερεύνηση αποδείχθηκε ότι έχει θερμοκρασία πάνω από 400 βαθμούς και αποτελεί το χειρότερο παράδειγμα φαινομένου του θερμοκηπίου ενώ είναι καταφανώς ακατοίκητη, νερό δεν υπάρχει ούτε για δείγμα. Οπότε είχαμε ολωσδιόλου ριζική αλλαγή στις γνώσεις μας», περιέγραψε. Ο κ. Κριμιζής αναφέρθηκε στα σενάρια που σήμερα αποτελούν επιστημονική φαντασία, όπως η μετοίκιση των ανθρώπων σε άλλους πλανήτες, «οι δυνατότητες αυτές είναι μηδαμινές, η συζήτηση είναι ακαδημαϊκή και όχι ρεαλιστική», υποστήριξε.



Θαύμα της αρχαιότητας



Ως ένα από τα επτά θαύματα της αρχαιότητας χαρακτήρισε το μηχανισμό των Αντικυθήρων ο κ. Σειραδάκης, αφού, όπως είπε, ήταν πολύ πολύπλοκο να κατασκευαστεί και να συνδυαστεί η γνώση και η τεχνολογία που περιέχεται στο μηχανισμό. «Ο μηχανισμός ήταν τόσο σημαντικός για την εξέλιξη της τεχνολογίας όσο η Ακρόπολη για την αρχιτεκτονική», τόνισε. Όπως είπε, ο μηχανισμός ήταν ένας αστρονομικός υπολογιστής με τουλάχιστον 30 συνεργαζόμενα γρανάζια που μπορούσε να προβλέψει με πολύ μεγάλη ακρίβεια, με δείκτες που κινιόντουσαν πάνω σε κλίμακες, την ακριβή θέση του ήλιου και της σελήνης στον ουρανό, τις φάσεις της σελήνης, εκλείψεις, και υπολόγιζε ημερομηνίες, όπως την έναρξη των Oλυμπιακών Aγώνων. Ακόμα, ο μηχανισμός είχε ένα εγχειρίδιο χρήσης που σημαίνει πως ο κατασκευαστής δεν ήταν και ο χρήσης. Αναφορές για ανάλογο μηχανισμό έχουν γίνει από τον Κικέρωνα, η μία αφορούσε σε κάποιο πλανητάριο που έχει φτιάξει ο Αρχιμήδης και η δεύτερη σε πλανητάριο που ο ίδιος θαύμασε στο σπίτι του Ποσειδωνίου στη Ρόδο. Η επιστήμη, όπως είπε, που περικλείει ο μηχανισμός ήταν ήδη γνωστός στους ερευνητές, όμως, «αυτό που μας εξέπληξε είναι η τεχνολογία που χρησιμοποιήθηκε, ακόμα δεν ξέρουμε πώς κατασκευάστηκε, σε τι εργαστήρια, πού και ποιος ήταν ο κατασκευαστής του», ανέφερε.



Αναζήτηση ζωής



Όπως περιέγραψε ο κ. Παπαμαστοράκης, η αντίληψη των ερευνητών για το διάστημα άρχισε να αλλάζει τα τελευταία 14 χρόνια από τη στιγμή που ανακαλύφθηκε ο πρώτος εξωηλιακός πλανήτης. Μέχρι πρόσφατα, οι πλανήτες ανακαλύπτονταν μέσω των επιρροών που ασκούν στον ήλιο τους, όμως, πριν από λίγο διάστημα για πρώτη φορά φωτογραφήθηκε ένας εξωηλιακός πλανήτης και οι ερευνητές είδαν ένα φωτεινό σημείο να κινείται σε τροχιά γύρω από τον ήλιο του. Το επόμενο βήμα, όπως είπε, είναι να ανακαλυφθούν πλανήτες που έχουν περίπου το μέγεθος της γης και στη συνέχεια με νέες τεχνολογίες που θα είναι στο διάστημα να μπορέσουν να πάρουν ένα φάσμα των ατμοσφαιρών αυτών και να διαπιστώσουν αν υπάρχουν εκεί αέρια, τα οποία προέρχονται από ζωικές δραστηριότητες. Αυτό θα σημαίνει ότι στους πλανήτες αυτούς υπάρχει ανεπτυγμένη ζωή.