Της Πέλλας Λασηθιωτάκη

Σε κατάσταση απελπισίας βρίσκονται πλέον δεκάδες χιλιάδες ελαιοπαραγωγοί του νομού Ηρακλείου και της Κρήτης γενικότερα, που βλέπουν μέρα με τη μέρα το εισόδημα τους να χάνεται λόγω της πρωτοφανούς ανομβρίας που έπληξε το νησί και τις τιμές του προϊόντος να «κατρακυλούν» στην αγορά εκεί όπου έχει ξεκινήσει η παραγωγή του προϊόντος.

Κάθε μέρα που περνά πια χωρίς βροχές, αποτελεί και ένα σημαντικό πλήγμα στην ελαιοκαλλιέργεια του τόπου μας. Σήμερα αναμένεται να δημοσιοποιηθεί το πόρισμα των γεωπόνων της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης για τις επιπτώσεις στην παραγωγή και ίσως τα ίδια τα δέντρα, από την πρωτοφανή ανομβρία και τις ασυνήθιστα υψηλές για την εποχή θερμοκρασίες, ενώ η Νομάρχης Βαγγελιώ Σχοιναράκη προετοιμάζεται να παρέμβει με κατεπείγον έγγραφο της στο υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης.

Η οικονομία της Κρήτης, αν δεν αλλάξει η κατάσταση, θα δεχθεί φέτος τεράστιο πλήγμα: Δεν είναι μόνο οι αγρότες που επιβιώνουν από την πώληση του ελαιόλαδου. Είναι δεκάδες χιλιάδες πολίτες οι οποίοι έχουν το εισόδημα από το λάδι ως συμπληρωματικό, για να μπορέσουν να καλύψουν διάφορες υποχρεώσεις τους. Η πώληση του λαδιού και οι επιδοτήσεις που αναμένονται πριν τα Χριστούγεννα, αποτελούν το «μοχλό» των δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ που «κινεί» κάθε χρόνο την ντόπια αγορά. Κι αν αυτός ο «μοχλός» δεν λειτουργήσει φέτος, τότε η αγορά θα «ξεμείνει» από ρευστό εν όψει και των Χριστουγέννων, με ό,τι μπορεί να σημαίνει αυτό στα οικονομικά των τοπικών επιχειρήσεων, τα δάνεια και τις επιταγές τους…



Βασανιστική η ανομβρία…



Μοιάζει απίστευτο, αλλά σήμερα 17 Νοεμβρίου έχει βρέξει μόνο μια φορά και όχι σε όλες τις περιοχές του νομού Ηρακλείου. Μια βροχή που δεν φαίνεται να επηρέασε τις καλλιέργειες. Επιπλέον, οι θερμοκρασίες είναι εξαιρετικά υψηλές για την εποχή αυτή και παραπέμπουν στο καλοκαίρι.

Η εικόνα των ελαιόδεντρων φέτος έχει αλλάξει, οι καρποί δεν έχουν «σάρκα» και είναι πια ολοφάνερο ότι οι αποδόσεις τους θα είναι χαμηλές. Δεν αποκλείεται, λόγω της πρωτοφανούς ανομβρίας και των υψηλών θερμοκρασιών, να υπάρξουν επιπτώσεις και στα ελαιόδεντρα ορισμένων περιοχών, έστω κι αν η ελιά είναι ένα ευλογημένο δέντρο με υψηλές αντοχές.

Πολλοί παραγωγοί που πηγαίνουν στα λιόφυτα τους τις τελευταίες μέρες, επιστρέφουν απογοητευμένοι…. Ο καρπός σε ορισμένες περιπτώσεις άρχισε ήδη να πέφτει κάτω από τα δέντρα… Ορισμένοι δεν θα πάνε να μαζέψουν τις ελιές τους, βλέποντας και τις τιμές του προϊόντος. Δεν τους συμφέρει!!

…..και η έλλειψη έργων υποδομής



Σε χιλιάδες μετριούνται οι παραγωγοί που θέλουν να ποτίσουν τις καλλιέργειες τους αλλά δεν έχουν νερό. Κι εδώ φαίνεται πια ξεκάθαρα η έλλειψη των έργων υποδομής στο νομό Ηρακλείου, των αποταμιευτήρων νερού που υπάρχουν μόνο στα χαρτιά… Δυστυχώς το 50% των ελαιόδεντρων του νομού Ηρακλείου δεν ποτίζεται…. Όπου υπάρχει νερό σίγουρα η εικόνα είναι διαφορετική. Υπάρχει και εκεί πρόβλημα παραγωγικότητας, αλλά όχι σε απελπιστικό βαθμό!

Απογοητευτικά τα αποτελέσματα των μετρήσεων



Οι συνεταιριστικές οργανώσεις και οι ιδιωτικές επιχειρήσεις μπορούν τα τελευταία χρόνια να κάνουν μετρήσεις ελαιοπεριεκτικότητας πριν οι παραγωγοί πάνε να ραβδίσουν τις ελιές τους. Έχουν προμηθευτεί ειδικά μηχανήματα που μετρούν και την περιεκτικότητα και την οξύτητα. Μέχρι τώρα τα αποτελέσματα των μετρήσεων σε δείγματα τα οποία ελήφθησαν από διάφορες περιοχές του νομού Ηρακλείου, είναι δυσάρεστα: Οι αποδόσεις κυμαίνονται περίπου έξι ή επτά κιλά ελαιόκαρπος προς ένα κιλό λάδι! Υπάρχουν ακόμα μετρήσεις σε παραδοσιακά «καλές» ελαιοπαραγωγικές περιοχές του νομού όπου η απόδοση μειώνεται σε οκτώ προς ένα! Όλοι εύχονται να βρέξει και με την πάροδο των ημερών αυτό το φαινόμενο να αμβλυνθεί.

Σύμφωνα όμως με τους αρμόδιους γεωπόνους η κατάσταση πλέον σε μεγάλο βαθμό είναι μη αναστρέψιμη. «Πρώτη φορά τα τελευταία 30 χρόνια βλέπω τα δικά μου λιόφυτα σε αυτή την κατάσταση» είπε χθες στην «Π» έμπειρος γεωπόνος της Διεύθυνσης Αγροτικής Ανάπτυξης Ηρακλείου. «Φοβάμαι ότι η κατάσταση στην παραγωγή, όσο κι αν βρέξει από τώρα και μετά, είναι μη αναστρέψιμη» πρόσθεσε.

Κατρακυλούν οι τιμές του λαδιού



Κάθε μέρα που περνά η κατάσταση στην αγορά του προϊόντος φαίνεται να χειροτερεύει.

Προχθές βρισκόταν στην Μεσσηνία ο επικεφαλής των πυρηνελαιουργών της Ισπανίας Χεσούς Φερνάντο Μουνιόθ ο οποίος είπε ότι οι τιμές παραγωγού στη χώρα της ιβηρικής χερσονήσου είναι 2,1 ευρώ για το έξτρα παρθένο. Αξίζει να σημειωθεί ότι αυτές τις μέρες η Ισπανία πουλά παραδοτέο στην Ιταλία προϊόν στα επίπεδα των 2,5 ευρώ….

Αυτό και μόνο αυτό, δείχνει τις συνθήκες μέσα στις οποίες «άνοιξε» η νέα ελαιοκομική περίοδος.

Πολλές συνεταιριστικές οργανώσεις της Πελοποννήσου διστάζουν να ανακοινώσουν στους παραγωγούς τους τις τιμές που αγοράζουν το ελαιόλαδο. Η Ένωση Μεσσηνίας ανακοίνωσε 1,70 ευρώ για οξύτητες πάνω από 0,5 και 2 ευρώ για οξύτητες μέχρι και 0,4 ως προκαταβολή και εκκαθάριση το Μάιο με την ελπίδα, σύμφωνα με πληροφορίες, ότι και οι ελαιοπαραγωγικές Ενώσεις θα αντιμετωπιστούν όπως αντιμετωπίστηκαν οι συνεταιριστικές οργανώσεις οι οποίες συγκεντρώνουν δημητριακά, δηλαδή θα τους δοθεί άτοκο δάνειο για να καλύψουν τις υποχρεώσεις τους. Αλλά το δάνειο ανακοινώθηκε για τις Ενώσεις με τα δημητριακά, χωρίς όμως να γίνουν γνωστές και οι λεπτομέρειες της καταβολής του, γεγονός που έκανε πολλές ελαιουργικές συνεταιριστικές οργανώσεις της χώρας και της Κρήτης ειδικότερα, να υποχωρήσουν προσωρινά. Είχαν σκοπό επίσης να ανακοινώσουν σύστημα «προκαταβολή – εκκαθάριση», αλλά υποχώρησαν βλέποντας ότι η κυβέρνηση δεν έχει ξεκαθαρίσει καν πώς θα δίδονται τα άτοκα δάνεια στις Ενώσεις με τα καλαμπόκια. Πόσο μάλλον στις Ενώσεις με το λάδι, όπου τα δάνεια δεν είχαν καν ανακοινωθεί….

Χαρακτηριστικό πάντως της διεθνούς εμπορίας του ελαιόλαδου είναι ότι έχει πια συγκεντρωθεί μόνο σε 3-4 χέρια, κυρίως ισπανικά, που κάνουν κουμάντο με τις τιμές. Είναι πολυεθνικές, που δεν τις ενδιαφέρει ο παραδοσιακός, ο ιστορικός και ο πολιτισμικός χαρακτήρας του ελαιόλαδου, παρά μόνο ως στοιχείο μάρκετινγκ. Ο ίδιος ο εκπρόσωπος των Ισπανών πυρηνελαιουργών κ. Μουνιόθ έλεγε προχθές στη Μεσσηνία ότι εκείνο που τον φοβίζει είναι η υπερσυγκέντρωση των ποσοτήτων σε 3-4 μεγάλους παίκτες. Η SOS Cuetara αντιπροσωπεύει το 22% των τυποποιημένων ελαιολάδων σε διεθνές επίπεδο, ενώ ισπανικές εταιρείες φυτεύουν υπερεντατικούς ελαιώνες κυρίως στην Πορτογαλία και το Μαρόκο αλλά και τη Χιλή και την Αργεντινή. Για τις πολυεθνικές το ελαιόλαδο δεν είναι παρά ένας ακόμη κωδικός μεταξύ των προϊόντων τους, ενώ για τον παραδοσιακό κλάδο υπάρχει η κοινωνική και πολιτισμική παράμετρος και η επιβίωση μεγάλου αριθμού ανθρώπων της υπαίθρου.



Ο… γρίφος των επιδοτήσεων



Εκεί που στρέφουν τώρα, ακόμα πιο πολύ, το ενδιαφέρον τους οι ελαιοπαραγωγοί είναι πότε και πώς θα καταβληθούν φέτος οι επιδοτήσεις.

Ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Αλέξανδρος Κοντός είπε πριν λίγες μέρες σε εκπροσώπους αγροτικών οργανώσεων από τα Χανιά, ότι οι επιδοτήσεις θα καταβληθούν στις αρχές του Δεκεμβρίου. Κι ως εδώ όλα καλά…

Όμως, φέτος καταβάλλονται για πρώτη φορά μαζί με την ενιαία ενίσχυση και οι στρεμματικές ενισχύσεις σουλτανίνας. Θα τα καταφέρει ο ΟΠΕΚΕΠΕ, έστω για φέτος, να μην κάνει λάθη; «Δύσκολο» εκτιμούν αρμόδιοι συνεταιριστικοί παράγοντες.

Είναι πάρα πολύ πιθανόν να υπάρχει μεγάλο μπέρδεμα με τους 17.000 παραγωγούς σταφίδας στο νομό Ηρακλείου που είναι παράλληλα και ελαιοπαραγωγοί, όπως πολλές φορές στο παρελθόν έχει γράψει η «Π». Είναι οι δικαιούχοι και των δύο επιδοτήσεων (λαδιού και σταφίδας) που θα τις πάρουν φέτος μαζί, στην ενιαία ενίσχυση.

Τα πιθανά προβλήματα στα στοιχεία αυτών των 17.000 δικαιούχων, θα συμπαρασύρουν και τις πληρωμές των υπόλοιπων 45.000 ελαιοπαραγωγών του νομού Ηρακλείου; Άγνωστο.

Εάν το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης εφαρμόσει κατά γράμμα τους κοινοτικούς κανονισμούς, τότε όλοι οι δικαιούχοι πρέπει να πληρωθούν ταυτόχρονα. Υπάρχει όμως και το ενδεχόμενο να γίνει φέτος, πρώτη χρονιά ενσωμάτωσης της στρεμματικής στην ενιαία, μία εξαίρεση και να πληρωθούν πρώτα όσοι δεν λαμβάνουν στρεμματικές ενισχύσεις σουλτανίνας και στη συνέχεια οι υπόλοιποι. Πιθανόν ακόμα να πληρωθούν σύντομα και οι 17.000 με τη διαδικασία της «ταμειακής διευκόλυνσης».

Όλοι ελπίζουν και εύχονται, η κυβέρνηση να μετρήσει σωστά το πολιτικό κόστος που θα υποστεί αν δεν καταβληθούν στην ώρα τους οι επιδοτήσεις και να ξεπεράσει τα τυπικά κωλύματα. Δύσκολο είναι όμως να γίνει αυτό από την κυβέρνηση, καθώς ήδη έχει πάρει προειδοποιήσεις από την Ε.Ε. για τα προβλήματα με το Ολοκληρωμένο Σύστημα Διαχείρισης και Ελέγχου (ΟΣΔΕ) των επιδοτήσεων κι έχει απειληθεί με βαρύτατες ποινές.