Της Πέλλας Λασηθιωτάκη

Το «κλείσιμο της κάνουλας» από τις τράπεζες και η κρίση πανικού «στη θέα» της κατάρρευσης χρηματοπιστωτικών συστημάτων άλλων χωρών, είναι τα στοιχεία τα οποία συνθέτουν την κατάσταση στην αγορά της Κρήτης τις τελευταίες εβδομάδες. Η πραγματική κρίση, δεν ήρθε ακόμα, όπως λένε οι επιχειρηματίες και οι οικονομολόγοι ελπίζοντας οι απώλειες να είναι όσο το δυνατόν λιγότερες….

Αυτό που έκανε την αρχή ώστε η αγορά της Κρήτης να «νοιώσει» την κρίση, ήταν η επιφυλακτικότητα των τραπεζών για κάθε είδους δάνεια, από στεγαστικά και βιοτεχνικά, μέχρι προεξοφλήσεις επιταγών και πιστωτικές κάρτες. Πρακτικά αυτό σημαίνει τη μείωση της ρευστότητας των επιχειρήσεων και των καταναλωτών. Και οι συνέπειες είναι σε αυτές τις περιπτώσεις αλυσιδωτές. Το μεγαλύτερο πλήγμα δέχονται οι κλάδοι οι οποίοι στηρίζονται κυρίως στα δάνεια, δηλαδή της οικοδομής και της πώλησης αυτοκινήτων. «Είναι επόμενο να πληγούν πρώτα και κύρια οι κλάδοι οι οποίοι βασίζουν τις δραστηριότητες τους στα δάνεια» επεσήμανε μιλώντας στην «Π» ο πρόεδρος του Οικονομικού Επιμελητηρίου Ανατολικής Κρήτης Γιώργος Αμπαρτζάκης.



Πλήγμα σε όλο το φάσμα της οικοδομικής δραστηριότητας



Πρακτικά λοιπόν, λόγω έλλειψης χορηγήσεων από τις τράπεζες, έχουν μειωθεί οι αγοραπωλησίες ακινήτων, η έκδοση αδειών ανέγερσης κατοικιών και οι διάφορες αγορές από σκυρόδεμα μέχρι ντουλάπια με ότι αυτό σημαίνει στην τοπική οικονομία….

Γνωστός επιχειρηματίας του Ηρακλείου που δραστηριοποιείται στον κλάδο των κατασκευών, σχολίαζε χθες μιλώντας στην «Π» ότι οι πωλήσεις σιδήρου (πλέγματα) σημείωσαν κάθετη πτώση «μόλις ακούστηκε στην αγορά η λέξη κραχ». Στο ίδιο μήκος κύματος ήταν και τα σχόλια εμπόρου ειδών επίπλων κουζίνας. Εμφανής είναι η μείωση και σε όλους τους κλάδους που παρεμβάλλονται, από τούβλα και πλακάκια, μέχρι ηλεκτρολογικά και υδραυλικά.



Μείωση στις πωλήσεις αυτοκινήτων



Το δεύτερο μεγάλο «θύμα» της μείωσης των δανείων από τις τράπεζες είναι οι αντιπροσωπείες αυτοκινήτων. Τα δάνεια που δίνονταν αφειδώς ήταν κυρίως στεγαστικά και για αγορά αυτοκινήτου. «Τώρα δεν μπορεί εύκολα να πάρει δάνειο όποιος θέλει να αγοράσει αυτοκίνητο. Είναι επόμενο λοιπόν να υπάρχει μείωση των πωλήσεων» τονίζει ο κ. Αμπαρτζάκης.

Επόμενο είναι ότι η μείωση των χορηγήσεων και μέσω πιστωτικών καρτών να έχει επιπτώσεις στην κίνηση της αγοράς. Μείωση παρουσιάζεται σε όλους τους τομείς, από ένδυση και υπόδηση μέχρι τρόφιμα.



Stop σε βιοτεχνικά και σε καλλιεργητικά



Η μείωση των χορηγήσεων και στον κλάδο των επιχειρήσεων επίσης έχει σημαντικές επιπτώσεις στην αγορά, καθώς δεν γίνονται επενδύσεις, με ότι αυτό μπορεί να σημάνει. Παράλληλα, η «στρόφιγγα έκλεισε» και για τα καλλιεργητικά δάνεια του πρωτογενή τομέα, με τους αγρότες να διαμαρτύρονται ότι δεν μπορούν να αγοράσουν ακόμα και λιπάσματα.

«Θα μπορέσουμε να διαπιστώσουμε τις πραγματικές επιπτώσεις όταν θα ξεκινήσει η λειτουργία της διατραπεζικής αγοράς. Τότε που οι τράπεζες θα αρχίσουν να χορηγούν και πάλι σε ομαλούς ρυθμούς δάνεια, σε επιχειρήσεις και σε ιδιώτες, όχι αφειδώς όπως στο παρελθόν, αλλά με μέτρο, τότε θα ξεκαθαρίσει σε πολύ μεγάλο βαθμό η κατάσταση» επισημαίνει ο κ. Αμπαρτζάκης.

Το ερώτημα όμως για όλους τώρα είναι σε ποιες τσέπες θα καταλήξουν τα περίφημα 28 δις του κρατικού προϋπολογισμού που θα διατεθούν στις τράπεζες. «Χρειάζεται να στηριχθούν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις οι οποίες πλήττονται περισσότερο» είπε χθες στην «Π» λίγο μετά τη συνεδρίαση της διοίκησης της ΓΣΕΒΕΕ ο αντιπρόσωπος της Συνομοσπονδίας Στρατής Δαγκωνάκης.

Οι μικρομεσαίοι επιχειρηματίες της χώρας μάλιστα σκέφτονται να προχωρήσουν σε διάφορες μορφές κινητοποιήσεων (ακόμα και συντονισμένα στη μη καταβολή ΦΠΑ) ώστε να ασκήσουν πιέσεις για την άντληση χρημάτων με όσο το δυνατόν πιο ευνοϊκούς όρους. Οι ίδιοι καταγγέλλουν και περιπτώσεις αιφνιδιαστικής αύξησης των επιτοκίων χορηγήσεων από τις τράπεζες σε επίπεδα 0,5 έως 1,75%.



Τα… παράξενα της αγοράς



Είναι αναμφίβολο ότι η έλλειψη ρευστότητας και το ενδεχόμενο «εξάπλωσης» της κρίσης και εδώ, έχουν συμβάλει στη μείωση των πωλήσεων ακόμα και ειδών πρώτης ανάγκης από σούπερ μάρκετ. Πιθανόν όμως ορισμένοι να αξιοποιούν την κρίση προκειμένου να κερδοσκοπήσουν.

Το…παράξενο είναι όμως ότι μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ λένε σε προμηθευτές τους ότι αδυνατούν να τους πληρώσουν πριν την παρέλευση κάποιων μηνών… «Ήταν που ήταν χάλια η αγορά με κάποια σούπερ μάρκετ, μας πλήρωναν με μακρινές επιταγές, τώρα ανέστειλαν και τις πληρωμές…» έλεγε χθες στην «Π» επιχειρηματίες του χώρου των τροφίμων και των ποτών.

Κι επειδή «το εμπόριο είναι ψυχολογία» πολλοί είναι οι καταναλωτές οι οποίοι αν και διαθέτουν ρευστότητα έχουν γίνει ιδιαιτέρως επιφυλακτικοί στις αγορές τους. «Ο πανικός είναι ο χειρότερος σύμβουλος στο εμπόριο και γενικότερα στην αγορά» λένε έμπειροι παράγοντες.

Απαντώντας σε σχετικές ερωτήσεις της «Π» ο πρόεδρος του Επιμελητηρίου Ηρακλείου Νικήτας Δολαψάκης είπε ότι «η κατάσταση είναι δύσκολη στην αγορά, χρειάζεται νηφαλιότητα που αποτελεί προϋπόθεση για να γίνουν εύστοχες κινήσεις, και πιστεύουμε οι απώλειες που θα υπάρξουν να είναι όσο το δυνατόν μικρότερες».



«Μουδιασμένος» ο τουρισμός



Ιδιαιτέρως ανήσυχοι είναι οι παράγοντες του τουρισμού της Κρήτης λόγω των απωλειών που πιθανότατα να υπάρξουν κατά την ερχόμενη περίοδο. Χαρακτηριστικό της επιφυλακτικότητας τους είναι ότι ακυρώνουν παραγγελίες ανακαίνισης ξενοδοχειακών συγκροτημάτων.

Πολλοί σχολιάζουν ωστόσο ότι ο δείκτης της ανεργίας θα αυξηθεί σε αυτό το κλάδο, όπως και σε άλλους (κατασκευαστικός, αυτοκίνητα).



Επενδυτικές και άλλες ευκαιρίες



Έμπειροι γνώστες της αγοράς επισημαίνουν ωστόσο ότι αυτή την περίοδο υπάρχουν σημαντικές επενδυτικές ευκαιρίες για όσους διαθέτουν ρευστότητα. Οι επενδύσεις είναι δυνατόν να γίνουν σε χαμηλές τιμές, από μετοχές μέχρι καινούργια διαμερίσματα στις περιπτώσεις που οι εργολάβοι τους δεν διαθέτουν ρευστότητα.

Επίσης, οι τιμές πολλών πρώτων υλών έχουν σημειώσει πτώση, πράγμα που σημαίνει ότι για όσους έχουν ρευστότητα το κόστος μειώνεται ακόμα περισσότερο, ενώ αναμενόμενη είναι και η πτώση του κόστους οικοδομής.

Να σημειωθεί τέλος ότι αναμένεται και η μείωση τιμών σε διάφορα αγαθά και είδη πρώτης ανάγκης.