
Οι “πρωταγωνιστές” μιλούν στην “Π” για το Τοπλού
Η υπόθεση της μονής Τοπλού δεν είναι νέα. Έχει τις ρίζες της στην περίοδο 1990 - 1993. Κι όμως… παρά τη δημοσιογραφική έρευνα που άρχισε να γίνεται εντονότερη το 1995 και δεν αφορούσε την επένδυση, αλλά τις αδιαφανείς διαδικασίες και τις μεθοδεύσεις, κανένας τοπικός φορέας ή παράγοντας της περιοχής δεν είχε ασχοληθεί με το σκανδαλώδες κομμάτι της υπόθεσης.
Ο πρώτος ίσως παράγοντας σε τοπικό επίπεδο που ασχολήθηκε με την επένδυση στη μονή, ήταν ο νυν νομαρχιακός σύμβουλός και μέλος της τοπικής οικολογικής οργάνωσης κ. Αντώνης Ανηψητάκης, που σε πρώτο επίπεδο διερεύνησε τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις από τη συγκεκριμένη επένδυση. Όπως τονίζει ωστόσο ο κ. Ανηψητάκης, κατά τη διάρκεια αυτής έρευνας «έπεσε πάνω στο σκάνδαλο», ανακαλύπτοντας «σημεία και τέρατα». Για όλα αυτά, για τις συνταρακτικές εξελίξεις της υπόθεσης, αλλά και για την πεποίθηση του πως υπάρχουν σοβαρές ευθύνες τόσο από την Εκκλησία, όσο και από το Κράτος διαχρονικά, μιλά ο κ. Ανηψητάκης σε μια αποκαλυπτική συνέντευξη στην «Π».
Ολόκληρο το κείμενο της συνέντευξης έχει ως εξής:
Ερ.: Κύριε Ανηψητάκη, εσείς ήσασταν από τους πρωτοπόρους της τοπικής κοινωνίας που αναζήτησαν το τι συμβαίνει στην μονή Τοπλού. Για ποιο λόγο αρχίσατε αυτή την έρευνα;
Απ. : «Κατʼ αρχάς, για να είμαστε απόλυτα δίκαιοι, πρέπει να σας πω ότι για την μονή Τοπλού, υπήρχαν δημοσιεύματα που ασχολούνταν με το σκάνδαλο, ακόμα και σε αθηναϊκές εφημερίδες, ήδη από το 1995, όταν εμείς δεν ασχολούμασταν καν με το ζήτημα. Και δεν το κάναμε συνειδητά. Δεν το κάναμε επειδή σε μια ευρύτερη κοινωνία που συζητάει αν είναι σκάνδαλο ή όχι η επένδυση στο Κάβο Σίδερο, που κάθεται στον καναπέ της και μαδάει τη μαργαρίτα, εμείς ως οικολογική ομάδα, δεν θεωρούσαμε υποχρέωση μας το να διερευνήσουμε αν υπάρχει σκάνδαλο ή όχι. Θεωρούσαμε όμως χρέος μας να ενημερώσουμε την τοπική κοινωνία για το τι πρόκειται να συμβεί στην περιοχή. Έτσι λοιπόν αρχίσαμε την έρευνα».
Ερ.: Σωστά. Όμως η αναζήτηση σας αυτή άρχισε σχεδόν δεκαπέντε χρόνια μετά την πρώτη συμφωνία για το Τοπλού. Για ποιο λόγο όλη αυτή η καθυστέρηση;
Απ. : «Όπως σας είπα και πριν, εμείς ενδιαφερόμασταν για το τι πήγαινε να γίνει στη μονή Τοπλού και για το αν θα έχει επιπτώσεις. Τις επιπτώσεις τις συζητούσαμε ήδη από το 1993, όμως τότε στην περιοχή ήμασταν λίγοι έως ελάχιστοι, αυτοί που έδειχναν ενδιαφέρον για το περιβάλλον. Η επίσημη και δυναμική αντίδραση όμως, άρχισε ταυτόχρονα με την συζήτηση για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις από το 2005 περίπου. Η ουσιώδης ενεργοποίηση λοιπόν επαναλαμβάνω, άρχισε όταν άρχισαν να συζητούνται επίσημα οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις».
Ερ.: Υπήρξαν όμως προβλήματα και αντιδράσεις στην προσπάθεια σας αυτή. Τι ακριβώς συνέβη;
Απ. : «Όταν εμείς κάναμε λόγο για ένα περιβαλλοντικό πάρκο, για μια ήπια ανάπτυξη με σεβασμό προς το περιβάλλον και για μια ανάπτυξη που θα σέβεται το ότι η περιοχή είναι χαρακτηρισμένη ως Natura, ακούγαμε από τα επίσημα χείλη, πως επιδίωξη της Πολιτείας είναι ακριβώς αυτή. Οι μόνες ενστάσεις στις προτάσεις μας, ήταν ως προς τα γήπεδα γκολφ. Και πρέπει να τονίσω πως η άποψη περί ανάπτυξης της περιοχής και ήπιων περιβαλλοντικών παρεμβάσεων, δεν ήταν μόνο δική μας, αλλά ήταν η κρατούσα απʼ όλους τους φορείς.
Όταν όμως ήρθε τελικά η ώρα να συζητηθούν οι περιβαλλοντικές επιδράσεις, διαπιστώσαμε πως οι αντιλήψεις ήταν εκ δια μέτρου αντίθετες με τα όσα είχαν ειπωθεί πριν αρχίσουν οι συζητήσεις, ενώ οι προτάσεις κινούνταν στη λογική τεράστιων μονάδων, γηπέδων γκολφ και γενικά μιας επένδυσης με μηδενικό περιβαλλοντικό σεβασμό. Ήταν το σημείο που ο κόμπος έφτασε στο χτένι. Και ζητήσαμε απαντήσεις. Κανένας όμως δεν φαινόταν πρόθυμος να απαντήσει. Έτσι, καταθέσαμε πρόταση στο Νομαρχιακό Συμβούλιο και ζητούσαμε πριν τη συζήτηση του Νομαρχιακού Συμβουλίου για τη μελέτη των περιβαλλοντικών επιπτώσεων, που έγινε τελικά στις 25 Ιανουαρίου 2006, να γίνει μια ημερίδα όπου θα συζητιόνταν όλες οι απόψεις. Θέλαμε να καταλάβει δηλαδή ο κάθε Σητειακός τι “μαγειρεύεται” στην περιοχή του».
Ερ.: Ποια ήταν η εξέλιξη αναφορικά με την συγκεκριμένη ημερίδα; Τι ακολούθησε;
Απ. : «Την ημερίδα αυτή πετύχαμε παρά τις αντιδράσεις της Μονής και των επενδυτών να την κάνουμε. Αυτό που δεν καταφέραμε να κάνουμε ήταν να την πραγματοποιήσουμε πριν τη συζήτηση στο Νομαρχιακό Συμβούλιο. Το λόμπι των Εγγλέζων και της Εκκλησίας στο νομό, κατάφερε να μεθοδεύσει έτσι τα πράγματα, ώστε δύο ημέρες πριν την ημερίδα, που ακούστηκαν όλες οι απόψεις ισότιμα, να συζητηθεί το θέμα σε μια αξιοθρήνητη κατά τη γνώμη μου, πανηγυρική κατά τη γνώμη τους, συνεδρίαση του Νομαρχιακού Συμβουλίου, όπου φύρδην – μίγδην οι μελέτες εναποτίθεντο στο πάτωμα μʼ έναν Επίσκοπο να ευλογεί «ζήτω το μεγάλο έργο». Μετά την έγκριση λοιπόν του Νομαρχιακού Συμβουλίου στις 25 Ιανουαρίου 2006, ακολούθησε τον Νοέμβριου του 2006 η έγκριση των περιβαλλοντικών όρων από το ΥΠΕΧΩΔΕ. Έπειτα από αυτή την εξέλιξη, ήμασταν υποχρεωμένοι για λόγους αξιοπρέπειας να καταθέσουμε προσφυγή στο Συμβούλιο της Επικρατείας. Πράγμα που κάναμε. Το τι ακούσαμε εκείνη την περίοδο δεν λέγεται. Τους φόβιζε πάρα πολύ το Συμβούλιο της Επικρατείας».
Ερ.: Πώς όμως μέσα από αυτή την διαδικασία, καταλήξατε να έχετε ενημέρωση για το σκάνδαλο;
Απ. : «Στο διάστημα αυτό που εμείς καταφύγαμε για τα περιβαλλοντικά, αρχίσαμε να ψάχνουμε και τα υπόλοιπα θέματα που σχετίζονταν με το σκάνδαλο. Κι εκεί βγήκαν πράγματα και θαύματα».
Ερ.: Τι ακριβώς διαπιστώσατε;
Απ.: «Διαπιστώσαμε ότι η σύμβαση για τη δημιουργία της επένδυσης, σύμφωνα με την μελέτη Κοντεμενιώτη, είναι άκυρη. Διαπιστώσαμε επίσης, πως στην Ελλάδα έχουμε ένα Κράτος το οποίο νομιμοποιεί με προεδρικό διάταγμα ένα ίδρυμα και την περιούσια του, την οποία την ίδια στιγμή διεκδικεί. Όπως διαπιστώσαμε ότι στη χώρα μας υπάρχει μια διακομματική, κακώς εννοούμενη άμυλα, αναφορικά με το ποιος θα διευκολύνει με παρανομίες και παρατυπίες όλο αυτό το εγχείρημα για την επένδυση.
Και το πλέον σκανδαλώδες που διαπιστώσαμε και βγήκε στη δημοσιότητα από την έπαρση των ιθυνόντων, είναι ότι η επένδυση στη μονή Τοπλού, ήταν μια στημένη υπόθεση. Κι αυτό γιατί; Γιατί το ίδρυμα που θα διαχειρίζονταν τις εκτάσεις της μονής, φτιάχτηκε το 1992. Η αγγλική εταιρία, στην οποία ανατέθηκε τελικά το έργο, φτιάχτηκε το 1991. Το 1989 ωστόσο, είχε ομολογηθεί στο δικαστήριο από τον ίδιο τον ηγούμενο, ότι αυτός είχε πραγματοποιήσει επαφές με τους ανθρώπους που αργότερα έφτιαξαν την αγγλική εταιρία, οι οποίοι μάλιστα είχαν συζητήσει και περιγράψει το έργο κι είχαν εκχωρήσει και δικαιώματα προτίμησης».
Ερ.: Θέλετε να πείτε πως η ανάθεση του έργου από το ίδρυμα διαχείρισης προς την αγγλική εταιρία, δεν πραγματοποιήθηκε με αξιοκρατικές διαδικασίες;
Απ. : «Ο διεθνής διαγωνισμός κατά τη γνώμη μου ήταν μαϊμού. Για το καλύτερο οικόπεδο της Μεσογείου, όπως χυδαία ονομάζεται στην γλώσσα της κτηματαγοράς, γιʼ αυτή την έκταση, δυόμιση μονάχα εταιρίες εκδήλωσαν ενδιαφέρον. Η μισή, την ονομάζω έτσι, αποσύρθηκε πολύ γρήγορα. Η δεύτερη αποσύρθηκε αργότερα, οπότε στην ουσία έγινε ανάθεση στους Εγγλέζους. Οι οποίοι, επί δεκαεφτά χρόνια από την ανάθεση τους μέχρι σήμερα, είναι η εταιρία Π.Π.Τ. Που δεν έχει φτιάξει Ποτέ Πουθενά Τίποτα. Είναι η εταιρία Π.Α.Α. Πλήρους και Αποκλειστικής Απασχόλησης, με τα ράσα της μονής. Ξέρετε κανέναν άνθρωπο που να δουλεύει στην αγορά κι επί δεκαεφτά χρόνια να μην κάνει τίποτε άλλο, από το να προσπαθεί να πάρει ένα έργο; Είναι τρελοί αυτοί οι άνθρωποι; Είναι ήρωες χωρίς αιτία; Ή έχουν βρει τον τρόπο να αρμέγουν την ιερή αγελάδα; Διερωτώμαι».
Ερ.: Διερωτάστε αν υπάρχουν μυστικές διεργασίες και υπόγειες διαδρομές;
Απ. : «Δεν μπορώ να ξέρω στα σκοτεινά τι γίνεται. Αυτό όμως που καταλαβαίνω ότι συμβαίνει ή που δίνει στις δικαιολογημένες απορίες του οποιουδήποτε μια λογική εξήγηση, είναι ότι η Εκκλησία δια του ηγουμένου και του επισκόπου είχαν την επιθυμία να έχουν τον απόλυτο έλεγχο, αυτού του εγχειρήματος. Άρα δεν εμπιστεύονταν καμία άλλη εταιρία. Δεν υπήρχε άραγε καμία αξιόπιστη, μεγάλη και γνωστή εταιρία που να μπορεί να αναλάβει το συγκεκριμένο έργο; Το ότι η μονή βρήκε αυτή την εταιρία που δεκαεφτά χρόνια δεν έχει κάνει τίποτα, σχετίζεται με το γεγονός πως ουσιαστικά η μονή την έφτιαξε. Η αγγλική εταιρία είναι το alter ego της μονής. Γιατί θέλουν να έχουν πλήρη έλεγχο».
Ερ.: Το Κράτος όμως, πώς εμπλέκεται - αν εμπλέκεται - στην όλη ιστορία;
Απ. : «Το Κράτος διακομματικά, στην υπόθεση της μονής Τοπλού, θεωρώ ότι φάνηκε ανέτοιμο να αντιμετωπίσει την όλη κατάσταση. Κι αυτό νομίζω πως έχει να κάνει με τα γενικότερα προβλήματα της ελληνικής δημοκρατίας και συγκεκριμένα τον μη διαχωρισμό της Εκκλησίας και του Κράτους, αλλά και το πώς έχει απαξιωθεί το δημόσιο όλα αυτά τα χρόνια. Έτσι λοιπόν, το Κράτος εμφανίζεται διακομματικά έτοιμο να πραγματοποιήσει διευκολύνσεις προς τον οποιοδήποτε του σερβίρει ένα παραμύθι ότι θα φτιάξει τα πιο όμορφα πράγματα, και δεν αναζητά καθόλου τι είναι αυτό το οποίο εγκρίνει και ποιοι άνθρωποι εμπλέκονται.
Τα πράγματα γίνονται ακόμη ευκολότερα, όταν αυτός που πλάθει το παραμύθι, είναι η Εκκλησία. Κι εκεί μόνο θεωρώ πως υπάρχει σύνδεση της μονής Τοπλού με την υπόθεση Βατοπεδίου. Γιατί απʼ ό,τι φάνηκε, οι ιερές business βρίσκουν πρόσφορο έδαφος στην Πολιτεία, η οποία εμφανίζεται ανίκανη να διαχειριστεί σοβαρά τον δημόσιο χώρο. Και θα έλεγα ότι δεν είναι μόνο ανίκανη, αλλά είναι και υστερόβουλη. Διότι, αν τελικά πραγματοποιηθεί αυτή η επένδυση και δημιουργηθούν 3000 νέες θέσεις εργασίας, η εκάστοτε κυβέρνηση θα είναι υπερήφανη, γιατί επί των ημερών της ανοίγονται δουλειές. Οι τοπικοί παράγοντες και οι δήμαρχοι, με την εξαίρεση του δημάρχου Ιτάνου, προσδοκούν μέσα από την προσκόλληση τους με την τοπική Εκκλησία, να κάνουν τα ρουσφέτια τους και να εκμεταλλεύονται τις ψήφους των πολιτών».
Ερ.: Με την άποψη σας αυτή, ουσιαστικά επιρρίπτετε ευθύνες όχι μόνο στον ηγούμενο και τον επίσκοπο, αλλά και σε όλες τις κυβερνήσεις της Ελλάδας από το ʼ91 μέχρι σήμερα. Υπάρχουν ένοχοι; Στοιχειοθετούνται ευθύνες, προσωπικές, πολιτικές, εκκλησιαστικές;
Απ. : «Εγώ δεν ξέρω τα μεμπτά και τα ποινικά και δεν μιλάω καθόλου γιʼ αυτά. Μιλάω όμως για ένα πολιτικό κλίμα ανικανότητας του Κράτους και καλλιέργειας ενός κλίματος “δωσʼ τα όλα στον ιδιώτη γιατί αυτός θα μας σώσει”. Εκεί μπαίνει ως τρίτος παράγοντας υποβοήθησης συναλλαγών η Εκκλησία. Διότι ο κοινός νους, δεν μπορούσε μέχρι πρότινος να φανταστεί ότι πίσω από την Εκκλησία είναι πιθανό να υπάρχει κάτι μεμπτό. Και όμως…διαπιστώνουμε το τελευταίο διάστημα ότι κάτω από τα ράσα κρύβονται πολλές αμαρτίες. Και όμως…διαπιστώνουμε απίστευτα σκάνδαλα στα οποία εμπλέκεται η Εκκλησία. Αλλά για να είμαι δίκαιος, θα ήθελα να πω, πως το ότι ο ηγούμενος έστησε τόσο καλά αυτή την ιστορία δείχνει μια ικανότητα. Και είναι ικανός άνθρωπος. Εμείς του αναγνωρίζουμε ότι πήρε μια μονή ερείπιο και την έκανε αξιοθέατο. Όμως αυτή τη στιγμή, δείχνοντας πως η ματαιοδοξία του δεν έχει όρια, έχει βάλει σε μια περιπέτεια όλη την τοπική κοινωνία και αυτό που φοβόμαστε περισσότερο είναι να μην έχουμε επανάληψη ενός εγχειρήματος όπως αυτού στον οικισμό Διόνυσο, που είναι δίπλα στην συγκεκριμένη περιοχή. Ο Διόνυσος, ο νεότερος οικισμός της περιοχής, είναι η νεκρόπολη της περιοχής. Πολλοί άνθρωποι πίστεψαν το παραμύθι, δούλευαν μια ζωή κι ήρθαν να επενδύσουν τα λεφτά τους. Κι έπεσαν έξω. Αυτά τα ιερά real estate που προσπαθεί τώρα να υλοποιήσει ο ηγούμενος, φοβούμαστε πως θα είναι πολύ χειρότερα. Κάποιοι θα πάρουν τις επιδοτήσεις που ηλιθίως δίνει το ελληνικό Κράτος για να κατασκευάζει γκολφ σε μια περιοχή που απειλείται με ερημοποίηση. Φοβόμαστε ότι ο τόπος θα γίνει άνω κάτω, θα στηθούν μερικά γαπιά και δεν θα γίνει τίποτα περισσότερο».
Ερ.: Μπορείτε να εξηγήσετε πόσο συνάδει η επιχειρούμενη επένδυση με το γεγονός ότι η συγκεκριμένη περιοχή είναι χαρακτηρισμένη ως Natura;
Απ. : «Έχετε πολύ δίκιο στην ερώτηση σας, γιατί ακριβώς δεν συνάδει. Το χωροταξικό σχέδιο Κρήτης αποκλείει ρητά τέτοιου είδους επενδύσεις στην περιοχή. Όταν όμως ένα Κράτος είναι τόσο τρύπιο κι όταν η νομιμότητα δεν λειτουργεί σε κανένα επίπεδο, τότε τι προσπαθούμε; Αφού έρχεται το υπουργείο Περιβάλλοντος, κάνει καινούριο χωροταξικό κι εγκρίνει αυτά που απαγορεύονται. Βεβαίως φιλοδοξούμε κι ελπίζουμε ότι το Συμβούλιο της Επικρατείας θα μας δικαιώσει. Όμως είναι πάρα πολλά τα πλοκάμια που έχουμε να αντιμετωπίσουμε».
Ερ.: Παρά τα όσα αναφέρετε ωστόσο, το μεγαλύτερο μέρος της τοπικής κοινωνίας τάσσεται υπέρ της επένδυσης. Δεν είναι αξιοπερίεργο αυτό;
Απ. : «Στην αρχή όλη η κοινωνία ήταν υπέρ. Κι ακόμη πολλοί τάσσονται υπέρ της επένδυσης, με στόχο όμως την ανάπτυξη, όχι την εκμετάλλευση. Γιʼ αυτό πρέπει να γίνει κατανοητό ότι το παραμύθι έχει όρια. Δεν μπορεί να έρχεται ο κάθε πολιτικός κι η Εκκλησία να τον…σκουπίζει με παραμύθια. Αν ήθελε, η Εκκλησία θα μπορούσε να κάνει κοινωφελή έργα. Κι αν οι πολιτικοί είχαν ζεστάνει τις καρέκλες τους κι είχαν ιδρώσει, όπως ιδρώνει καθημερινά ο λαός, θα μπορούσαν να είχαν προσφέρει το αναπτυξιακό πλαίσιο, ώστε αυτή η περιοχή να βάλει τα προσωπικά της αστέρια στον τουρισμό. Διότι αυτή η περιοχή είναι μια κιβωτός της Κρήτης που έχει χαθεί. Που ως περιβάλλον κι ως κοινωνία αξίζει ακόμα κάτι. Κι εμείς το παλεύουμε ώστε να γίνει το Τοπλού ένα πάρκο μητροπολιτικό, πολιτιστικό, αρχαιολογικό, παγκόσμιας έλξης».

