Της Λίλιαν Δαφερμάκη
“Καραμπόλες”, προκαλεί στους δήμους του νομού Ηρακλείου, η μελέτη του Ινστιτούτου Τοπικής Αυτοδιοίκησης, για τα νέα γεωγραφικά όρια των δήμων, με την οποία περικόπτεται δραστικά ο αριθμός τους από 26 σε 8. Παρά το γεγονός ότι πρόκειται ουσιαστικά για μια πρώτη προσέγγιση του “Καποδίστρια 2”, για την οποία κανείς επίσημος θεσμοθετημένος φορέας δεν έχει τοποθετηθεί, ακόμη φαίνεται ότι έχει λειτουργήσει σαν τη βάση ενός διαλόγου, που έχει ανάψει για τα καλά, και προκαλεί ζωηρές αντιπαραθέσεις, πολιτικές ζυμώσεις, αλλά και επίσημες αποφάσεις δημοτικών συμβουλίων που έχουν ξεκαθαρίσει τις προθέσεις τους για τις νέες συνενώσεις. Οι δήμοι Βιάννου, Ανωγείων, Καντάνου, Ν. Αλικαρνασσού και Καστελίου, έχουν ήδη απορρίψει την προσέγγιση του Ινστιτούτου Αυτοδιοίκησης για τα όρια των νέων δήμων και δίνουν τις δικές τους συντεταγμένες για το πώς θα πρέπει να εξελιχθεί γεωγραφικά ο “Καποδίστριας 2”. Την ίδια στιγμή πολλοί είναι ακόμα οι δήμοι που αντιδρούν, αλλά έχουν αποφύγει να οδηγήσουν το όλο θέμα στα Δημοτικά Συμβούλια, όμως ετοιμάζουν χαμηλόφωνα, τη δική τους αντιπρόταση στην κυοφορούμενη διοικητική μεταρρύθμιση.
Τα θεσμικά κενά…
Θα πρέπει να σημειωθεί ότι κοινή συνισταμένη όλων των δήμων, ανεξάρτητα από τις αντιπαραθέσεις που καταγράφονται, είναι ότι όταν θεσμικά, βρίσκονται κρίσιμα ζητήματα αναπάντητα, είναι άτοπο να γίνεται συζήτηση για τα γεωγραφικά όρια των νέων ΟΤΑ. Όπως όλοι όμως συμφωνούν, δεν είναι μόνο τα οικονομικά των δήμων που βρίσκονται στον αέρα, εν όψει της διοικητικής μεταρρύθμισης, αλλά και θέματα ζωτικής σημασίας σε σχέση με τη λειτουργία τους. Αλλά το πιο βασικό από όλα σημειώνουν στελέχη της, είναι η κρισιμότητα αυτής της ίδιας της διαδικασίας της συνένωσης, αφού όχι μόνο προκαλεί μια τεράστια κοινωνική αναστάτωση, αλλά μέσα από τη νέα σύνθεση των ορίων των δήμων, που επιχειρεί, ουσιαστικά, καθορίζει το μέλλον και την αναπτυξιακή πορεία κάθε τόπου. Όμως παρά το γεγονός ότι καταλογίζουν ευθύνες στην κυβέρνηση, για το θολό σκηνικό που έχει δημιουργήσει προαναγγέλλοντας, τον “Καποδίστρια 2”, πολλοί δήμοι φαίνεται ότι θέλουν να είναι «ετοιμοπόλεμοι» στο κρίσιμο ζήτημα των νέων γεωγραφικών ορίων, ξεδιπλώνοντας τις προθέσεις τους για το νέο τοπίο της Αυτοδιοίκησης.
Οι αντιδράσεις
Η πρώτη προτεινόμενη από τη μελέτη του Ινστιτούτου Τοπικής Αυτοδιοίκησης νέα γεωγραφική ενότητα που δημιουργείται, στα πλαίσια του «Καπιδίστρια 2» είναι αυτή που ουσιαστικά διασπά αυτό που εδώ και χρόνια αποκαλούμε ως πολεοδομικό συγκρότημα του Ηρακλείου, στο οποίο περιλαμβάνεται το Ηράκλειο το Γάζι και η Ν. Αλικαρνασσός. Σύμφωνα λοιπόν με την πρόταση του Ινστιτούτου, δημιουργούνται δύο δήμοι, από τη μια το Ηράκλειο με την Παλιανή την Ν. Αλικαρνασσό και το Τέμενος, και από την άλλη, το Γάζι με το Γοργολαΐνι τον Κρουσώνα και την Τύλισσο. Σε σχέση με το πρώτο σκέλος της πρότασης, ο δήμος Ν.Αλικαρνασσού έχει ήδη σηκώσει τη σημαία της επανάστασης, με ομόφωνη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου όλων των πολιτών κομμάτων, αλλά και των πολιτικών φορέων της περιοχής, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν επιθυμεί για κανένα λόγο μια τέτοια συνένωση. Η σχετική απόφαση που έχει ήδη κοινοποιηθεί στον περιφερειάρχη ,τους βουλευτές, τα κόμματα και όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, όπου ξεκαθαρίζεται ότι για ιστορικούς λόγους η Ν. Αλικαρνασσός δεν θα πρέπει να ενταχθεί στην προτεινόμενη από την μελέτη νέα γεωγραφική ενότητα. Παράλληλα ξεκαθαρίζει ότι πρόκειται για ένα δήμο βιώσιμο, που έχει αναπτύξει όλες τις αναγκαίες υπηρεσίες που χρειάζεται για να μπορεί να αναπτυχθεί. Αυτό το οποίο καταγράφεται σαν προσέγγιση από τα στελέχη της αυτοδιοίκησης στο συγκεκριμένο δήμο είναι ότι οι απόψεις συγκλίνουν στη συγκρότηση ενός δήμου που θα περιλάβει εκτός από την Αλικαρνασσό και την Επισκοπή, και τις Γούβες, και έτσι ενοποιείται μια περιοχή που έχει πολλά κοινά κοινωνικά χαρακτηριστικά, και σημαντική αναπτυξιακή προοπτική.
Αντίθετα οι δήμοι Παλιανής και Τεμένους δεν φαίνεται να διατυπώνουν ενστάσεις στην πρόταση του Ινστιτούτου, όπως επίσης και οι δήμοι που εντάσσονται στη δεύτερη ισχυρή ενότητα που είναι αυτή των Γαζίου Γοργολαίνι, Κρουσώνα και Τυλίσου. Μοναδική εξαίρεση αποτελεί ο τελευταίος δήμος, καθώς όπως τονίζει ο δήμαρχος ούτε το θέμα έχει θέσει στο συμβούλιο ούτε άμεσα σχεδιάζει να το οδηγήσει προς συζήτηση, αφού εκτιμά ότι η κυβέρνηση ανακοίνωσε την νέα διοικητική μεταρρύθμιση σαν ένα επικοινωνιακό τρικ…
Στην τρίτη ενότητα δήμων που συγκροτείται και αφορά στους δήμους Αγ.Βαρβάρας, Ζαρού, και Ρούβα, παρά το γεγονός ότι δεν έχουν καταγραφεί θεαματικές αντιδράσεις, το βέβαιο είναι ότι δεν προκάλεσε και ενθουσιασμό. Ο κάθε δήμος φαίνεται ότι έχει τη δική του προσέγγιση που προσκρούει ευθέως στην πρόταση της μελέτης. Έτσι για παράδειγμα ο δήμος Αγίας Βαρβάρας, «βλέπει» με καλό μάτι το ενδεχόμενο συνένωσης του με την Παλιανή και το Γοργολαίνι, διαβλέποντας ότι η στροφή προς το Ηράκλειο μπορεί να του δώσει μεγαλύτερες αναπτυξιακές προοπτικές σε σχέση με το ενδεχόμενο συνένωσης του με τους δήμους της ενδοχώρας. Αντίστοιχα ο δήμος Ζαρού φαίνεται ότι προσεγγίζει περισσότερο την προοπτική συνένωσης του με δήμους της Μεσσαράς, ενώ στο δήμο Ρούβα, το σκηνικό είναι μοιρασμένο, αφού άλλοι υιοθετούν την πρόταση του Ινστιτούτου, και άλλοι ζητούν συνένωση με την ενδοχώρα.
Ο τέταρτος μεγάλος δήμος που χαρτογραφεί το Ινστιτούτο είναι αυτός που συνενώνει τις Αρχάνες με το “Ν. Καζαντζάκη”, που όπως πολλοί σχολιάζουν συγκροτούν μια μάλλον μικρή και ίσως πιο αδύναμη διοικητική μονάδα έναντι των υπολοίπων. Σε πρακτικό επίπεδο επίσημη θέση για την πρόταση του Ινστιτούτου δεν υπάρχει, αλλά καταγράφεται εντονότατος προβληματισμός από όλες τις πλευρές για τους Κυβερνητικούς χειρισμούς σε ένα τόσο κρίσιμο θέμα που αφορά στο μέλλον των δήμων, αφού όπως τονίζεται, είναι τουλάχιστον ανορθόδοξο να διαρρέουν μέσω μιας μελέτης προτεινόμενα νέα διοικητικά όρια των δήμων, ενώ είναι μετέωρα κρίσιμα θεσμικά ζητήματα που καθορίζουν τη βιωσιμότητα τους.
Στην πέμπτη γεωγραφική ενότητα που εισηγείται το Ινστιτούτο, με την οποία ενοποιεί το Αρκαλοχώρι με τη Βιάννο το Καστέλλι και το Θραψανό, η «μάχη» έχει «ανάψει».
Από τη μια πλευρά ο δήμος Βιάννου με απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου, έχει αποφασίσει ότι δεν πρόκειται να δεχτεί την προτεινόμενη από το Ινστιτούτο συνένωση, που συγκροτεί ένα «τερατώδη» δήμο, όπως χαρακτηριστικά σχολιάζει ο δήμαρχος Μ.Κλαδάκης, με 154 δημοτικά διαμερίσματα, που δεν συνδέονται συγκοινωνιακά μεταξύ τους, και είναι τόσο μεγάλες οι χιλιομετρικές αποστάσεις με αποτέλεσμα να μην υπάρξει ο παραμικρός συντονισμός.
Έτσι ο δήμος Βιάννου μαζί με τους υπόλοιπους μαρτυρικούς δήμους της Κρήτης ( και της χώρας γενικότερα) όπως τα Ανώγεια και την Κάντανο ζητούν να διατηρήσουν το όνομα και την έδρα τους.
Καταιγιστικές είναι και οι αντιδράσεις από το Καστέλι, από όπου το Δημοτικό Συμβούλιο ομόφωνα έχει αποφασίσει ότι δεν πρόκειται να επιτρέψει συνένωση με Αρκαλοχώρι και Θραψανό, αφού όπως τονίζει ο δήμαρχος Μ.Σμυρνάκης, είναι αδύνατο να λειτουργήσει ένας δήμος- μαμούθ 620 χιλ. τ.μ. 118 οικισμών, και με μια απόσταση 110 χιλ από τη μια πλευρά στην άλλη. Σύμφωνα με τον ίδιο το ινστιτούτο προτείνει ένα δήμο που όχι μόνο δεν είναι βιώσιμος οικονομικά, αλλά ούτε λειτουργικός με κανένα τρόπο, αφού ουσιαστικά η γεωγραφική του σύνθεση δεν τον καθιστά ΟΤΑ αλλά υπερνομαρχία…
Αλλά όπως φαίνεται και σε πρακτική βάση η πρόταση αυτή δεν υιοθετείται από την τοπική κοινωνία, που όπως όλα δείχνουν φαίνεται ότι προσεγγίζει θετικότερα το ενδεχόμενο συνένωσης της με τους δήμους Επισκοπής και Γουβών, εκτιμώντας ότι η στροφή προς τη θάλασσα, είναι μια λύση που μπορεί να διασφαλίσει την ισόρροπη ανάπτυξη της.
Την ίδια στιγμή τα δημοτικά συμβούλια Αρκαλοχωρίου και Θραψανού, υπερθεματίζουν στην πρόταση του Ινστιτούτου, τονίζοντας ότι θα πρέπει να γίνει από όλες τις πλευρές αποδεχτή, με εξαίρεση το δήμο Βιάννου, που φαίνεται να δείχνουν κατανόηση στο αίτημα του να παραμείνει αυτόνομος ως ιστορικός. Οι δύο δήμοι ενσωματώνουν στην επιχειρηματολογία που επικαλούνται, ότι το σχεδιαζόμενο αεροδρόμιο Καστελίου, είναι ένα αναπτυξιακό έργο το οποίο επεκτείνεται και στα διοικητικά τους όρια, και θέτουν καθαρά ζήτημα αξιοκρατικής νομής των ανταποδοτικών οφελών που θα προκύψουν …
Στην έβδομη ενότητα που διαμορφώνεται και αφορά στην συνένωση των δήμων Αστερουσίων και Κόφινα, το θέμα δεν έχει φτάσει στα δημοτικά συμβούλια, αφού όπως οι δήμαρχοι σημειώνουν είναι καινοφανές, να ξεκινά μια συζήτηση για τα νέα όρια των δήμων, χωρίς να έχουν λυθεί βασικά ζητήματα για το πώς θα λειτουργούν. Όπως τονίζει ο κ.Β.Σκουλάς η απάντηση στο πως θα διαμορφωθούν τα νέα όρια των δήμων είναι απόλυτα συνυφασμένη με το πώς οι δήμοι θα λειτουργούν…

