Δραματικές είναι οι απώλειες του νερού από τα απαρχαιωμένα αδρευτικά δίκτυα της χώρας. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 86% του νερού που χρησιμοποιείται στην Ελλάδα καταλήγει στις καλλιέργειες και από αυτό ποσοστό από 30% έως 70% χάνεται στην…πορεία από τις διαρροές των αρδευτικών δικτύων, σύμφωνα με τα στοιχεία του Ινστιτούτου Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών (ΙΓΜΕ) και του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Την ίδια ώρα, η ΠΑΣΕΓΕΣ προετοιμάζει μελέτη για να αλλάξει ριζικά το σύστημα της διαχείρισης του αρδευτικού νερού στη χώρα μας.

Κατά το ΙΓΜΕ οι κύριες αιτίες απώλειας του αρδευτικού νερού στη χώρα μας είναι οι ανεξέλεγκτες γεωτρήσεις, τα απαρχαιωμένα αρδευτικά δίκτυα, η ρύπανση και η σπατάλη.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του ΙΓΜΕ, που παρουσιάζει στην ιστοσελίδα της η ΠΑΣΕΓΕΣ, το 86% του νερού που καταναλώνεται σήμερα στην Ελλάδα αφορά την άρδευση, το 11% την ύδρευση, το 2% τις ανάγκες της βιομηχανίας και το 1% της παραγωγής ενέργειας. «Από το 86% που καταναλώνεται για τις ανάγκες της γεωργίας, το 60-80% -ανάλογα με την περιοχή- χάνεται οριστικά από τον υδρολογικό κύκλο», ανέφερε πρόσφατα σε σχετική ημερίδα, που διοργανώθηκε στα γραφεία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Αθήνα, η καθηγήτρια του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών του ΕΜΠ, κ. Μαρία Μιμίκου. «Το νερό αυτό είτε εξατμίζεται, είτε χάνεται λόγω κακών πρακτικών - πότισμα το μεσημέρι - ή κακού τρόπου άρδευσης.

Σε ανάλογα συμπεράσματα κατέληξε και η εισήγηση του κ. Νικήτα Μυλόπουλου, Επίκουρου Καθηγητή του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, ο οποίος παρουσίασε λεπτομερή πίνακα με τις καταναλώσεις νερού ανά υδατικό διαμέρισμα για άρδευση, κτηνοτροφία, ύδρευση, βιομηχανία και λοιπές χρήσεις, όπου η γεωργία εμφανίζεται να είναι ο σημαντικότερος καταναλωτής νερού με ποσοστό 86%, καθώς τα τελευταία χρόνια η ζήτηση για αρδευτικούς σκοπούς έχει διπλασιαστεί.



Συνιστάται η στάγδην άρδευση



Σχετικά με τις αιτίες της αυξημένης κατανάλωσης νερού από τη γεωργία, ο κ. Μυλόπουλος ανέφερε τις απαρχαιωμένες μεθόδους άρδευσης και τη χρήση συστημάτων μεγάλης κατανάλωσης (κατάκλυση, αυλάκια, συνεχή ροή, τεχνητή βροχή). Εξήγησε πως με τη χρήση της στάγδην άρδευσης (με σταλακτήρες) επιτυγχάνουμε εξοικονόμηση του αρδευτικού νερού μέχρι 50%, εξαιτίας της μείωσης των απωλειών λόγω εξατμισοδιαπνοής, ενώ εξοικονόμηση νερού στη γεωργία μπορεί να επιτευχθεί και με τη χρήση αστικών λυμάτων για άρδευση. Σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης για το 2002, το 40% της αρδευόμενης γεωργικής έκτασης αρδεύεται από τα συλλογικά εγγειοβελτιωτικά έργα. Από αυτά, το 35-40% αρδεύεται με επιφανειακές μεθόδους, το 50-55% με συστήματα καταιονισμού και το 10% με στάγδην άρδευση.

Σημαντικές απώλειες της τάξης του 30% μέχρι και 70% σημειώνονται και κατά τη μεταφορά-διανομή αρδευτικού νερού από επιφανειακά δίκτυα, οι οποίες αυξάνονται από διαρροές λόγω παλαιότητας, ελλιπούς συντήρησης και μη σωστής λειτουργίας. Σε δίκτυα υπό πίεση και σε μικρά δίκτυα, που χρησιμοποιούν νερό τοπικών γεωτρήσεων, οι απώλειες περιορίζονται σε ποσοστό 10-15%.

Σημαντικό πρόβλημα αποτελούν και οι ανεξέλεγκτες γεωτρήσεις, ο αριθμός των οποίων φτάνει, σύμφωνα με το ΙΓΜΕ, τις 170.000 σε όλη τη χώρα. Παράνομες ή όχι, οι γεωτρήσεις χρησιμοποιούνται χωρίς υδρομετρητές, με αποτελέσματα πτώσεις του υδροφόρου ορίζοντα, υφάλμυρα νερά, καθιζήσεις, ερημοποίηση. Μια ακόμη αιτία της αυξημένης κατανάλωσης αποτελούν και οι καλλιέργειες που απαιτούν εντατική άρδευση όπως το βαμβάκι (το οποίο απαιτεί και ευρεία χρήση λιπασμάτων και εντατική χρήση φυτοφαρμάκων), ενώ λύση αποτελεί η αναδιάρθρωση των καλλιεργειών με άλλες λιγότερο υδροβόρες.



Παρέμβαση

προετοιμάζει

η ΠΑΣΕΓΕΣ



Με στόχο την εισαγωγή ενός ενιαίου μοντέλου διαχείρισης του αρδευτικού νερού, ώστε να περιοριστεί η κατασπατάληση των αρδευτικών πόρων και να ανατραπεί επιδείνωση του υδατικού ισοζυγίου της, το Ινστιτούτο Αγροτικής Συνεταιριστικής Οικονομίας της ΠΑΣΕΓΕΣ έχει ξεκινήσει την εκπόνηση σχετικής μελέτης. Για το θέμα, μάλιστα, έχουν ενημερωθεί με σχετική επιστολή του Προέδρου της ΠΑΣΕΓΕΣ, κ. Τζανέτου Καραμίχα, από τις 10 Ιουλίου, οι αρμόδιοι υπουργοί ΠΕΧΩΔΕ, Εσωτερικών Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης, Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, καθώς και τον πρόεδρο της Βουλής.

Το πιεστικό πλέον πρόβλημα της διαχείρισης των αρδευτικών υδάτων δεδομένης της έλλειψης πόρων εξαιτίας των κλιματικών αλλαγών και της έντονης ξηρασίας οδήγησε το Διοικητικό Συμβούλιο της ΠΑΣΕΓΕΣ στην πρόσφατη συνεδρίασή, στις 2 Ιουλίου, να αποφασίσει την εκπόνηση της μελέτης αυτής, που αν αξιοποιηθεί από τους αρμόδιους μπορεί να οδηγήσει σε λύσεις.



Φορέας Διαχείρισης Νερού - ΦοΔΝΕ



Όπως επισημάνθηκε, στην εν λόγω συνεδρίαση, για την εξοικονόμηση νερού απαιτείται η εισαγωγή ενός ενιαίου μοντέλου διαχείρισης του αρδευτικού νερού που θα επικεντρώνεται στην έννοια της «ανταποδοτικότητας» (υπό την έννοια της τιμολόγησης νερού ανάλογα με τη χρήση), και, σε δεύτερη φάση, θα αναγνωρίζει συγκεκριμένα μέτρα εξοικονόμησης και ορθολογικής χρήσης του νερού στη γεωργία.

Με τη θεσμοθέτηση και την εφαρμογή του προτεινόμενου μοντέλου διαχείρισης η τιμολόγηση του νερού θα γίνεται από αρμόδιο, θεσμοποιημένου και πιστοποιημένου προς τούτο φορέα (στη συνέχεια Φορέας Διαχείρισης Νερού-ΦοΔΝΕ), ο οποίος προτείνεται να λειτουργεί σε επίπεδο Περιφέρειας/υδατικού διαμερίσματος.