Ρεπορτάζ Πέλλα Λασηθιωτάκη, Γιάννης Ζωράκης
«Το μεγάλο ψάρι τρώει το μικρό!». Η γνωστή παροιμία βρίσκει την απόλυτη εφαρμογή της στην αγορά της Κρήτης. Ένα μόνο στοιχείο αρκεί, για να αποδείξει τη συγκέντρωση του κεφαλαίου και τη σταδιακή μείωση της μεσαίας τάξης των επιχειρηματιών: Την ώρα που εννέα στους δέκα εμπόρους Ηρακλείου είναι σύμφωνα με στοιχεία του εμπορικού συλλόγου χρεωμένοι μέχρι και σε τέσσερις τράπεζες ο καθένας για να τα βγάλουν πέρα, μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες, βάσει στοιχείων του συλλόγου των μεσιτών, αναζητούν οικόπεδα στις παρυφές της πόλης, για να αναπτύξουν εμπορικά κέντρα! Πρόκειται για ένα φαινόμενο το οποίο σαφώς άπτεται της παγκοσμιοποίησης της αγοράς, έχει όμως να κάνει και με την τακτική της ελληνικής διοίκησης, σύμφωνα με έμπειρους αναλυτές, η οποία δεν λαμβάνει αποτελεσματικά μέτρα για να αναστρέψει, έστω να «φρενάρει» αυτή την πορεία.
Όπως σχολιάζουν διευθυντικά στελέχη καταστημάτων τραπεζών του νομού Ηρακλείου μεγάλο ποσοστό της μεσαίας τάξης σε λίγο καιρό από σήμερα θα έχει αλλάξει κοινωνική θέση! Κι αυτό, διότι οι ακάλυπτες επιταγές που σφραγίζονται από τα καταστήματα των τραπεζών και ανήκουν σε συγκεκριμένες εταιρείες, επιφανείς και αξιόπιστες κατά το παρελθόν, συνεχώς αυξάνονται. Κατά τους ίδιους δεν υπάρχει δρόμος για αυτές τις εταιρείες ώστε να επιστρέψουν στην κερδοφορία. Την ίδια ώρα, όλο και αυξάνονται οι αξιόπιστες επιχειρήσεις της Κρήτης οι οποίες αν και κατά το παρελθόν ήταν συνεπέστατες, τώρα δεν μπορούν να καταβάλουν στις Εφορίες έστω το ΦΠΑ, δείγμα της κρίσης την οποία διέρχονται. Τα νοικοκυριά δεν τα βγάζουν πέρα και η κίνηση στα σούπερ μάρκετ εξακολουθεί να είναι χαμηλή, παρά τη μείωση των τιμών σε αρκετά είδη. Οι περισσότεροι καταναλωτές επικεντρώνουν το ενδιαφέρον τους στα είδη που διαφημίζονται από τα φυλλάδια.
Αυξάνεται η ζήτηση για εμπορικά κέντρα
Την ίδια ώρα, η πρόεδρος του συλλόγου Μεσιτών Ηρακλείου – Ανατολικής Κρήτης Άρτεμις Μαυράκη δηλώνει ότι είναι αυξανόμενη η ζήτηση από σημαντικές εταιρείες για οικόπεδα εντός σχεδίου στις ανατολικές και δυτικές παρυφές της πόλης του Ηρακλείου. Οι συγκεκριμένες εταιρείες αναζητούν οικόπεδα άνω των 4 στρεμμάτων με υψηλό συντελεστή δόμησης για να αναπτύξουν σε αυτά μεγάλα εμπορικά κέντρα.
Κι ενώ οι μικρές και οι μεσαίες ξενοδοχειακές μονάδες αντιμετωπίζουν πρωτοφανή κρίση, για μεγάλες επενδύσεις στον ξενοδοχειακό τομέα ενδιαφέρονται Ρώσοι και Ουκρανοί, οι οποίοι προχωρούν σε ίδρυση εταιρειών με σκοπό να αποφύγουν τη χρονοβόρο διαδικασία, από το υπουργείο Εθνικής Άμυνας, της απευθείας αγοράς εκτάσεων. Υψηλό είναι το ενδιαφέρον και των Γάλλων επενδυτών για τον τουριστικό τομέα της Κρήτης. Επίσης, μεγάλες κατασκευαστικές εταιρείες, αναζητούν σημαντικές εκτάσεις για να επεκτείνουν τις επενδύσεις τους.
Ενδιαφέρον ξένων και για γκολφ
Ιδιαιτέρως υψηλό είναι ακόμα, σύμφωνα με την κ. Μαυράκη το ενδιαφέρον των ξένων επενδυτών, κυρίως από Ρωσία και Γαλλία, για την κατασκευή γκολφ. Στην Κρήτη όμως είναι αρκετά δύσκολο να βρεθούν οι εκτάσεις που απαιτούνται (περίπου 2.000 στρέμματα για κάθε επένδυση) που θα διαθέτουν τις προϋποθέσεις σε κλίσεις εδαφών και ύπαρξη νερού.
Μείωση της ζήτησης σε διαμερίσματα
Κι ενώ το ενδιαφέρον των μεταβιβάσεων εστιάζεται σε μεγάλες εκτάσεις κυρίως από ξένες εταιρείες, τα νέα ζευγάρια φαίνεται να κάνουν όλο και μεγαλύτερη οικονομία, προφανώς επειδή βιώνουν την οικονομική κρίση. Όπως επισημαίνει η κ. Μαυράκη, τα νέα ζευγάρια ζητούν όλο και μικρότερα διαμερίσματα, ακόμα και παλιά, για να μειώσουν το κόστος κτήσης. Ενδιαφέρονται ακόμα για οικόπεδα σε περιαστικούς δήμους όπου το κόστος αγοράς οικοπέδων είναι σαφώς χαμηλότερο.
Πουλούν τα σπίτια τους πριν τους τα πάρουν….
Πολλά είναι τα ζευγάρια που πήραν στεγαστικά δάνεια, χωρίς να υπολογίσουν με ακρίβεια τον τρόπο πληρωμής αλλά και δίχως να μπορούν να προβλέψουν τη ραγδαία αύξηση του κόστους ζωής. Έτσι, αναγκάζονται τώρα να πουλούν τα σπίτια τους αφού βλέπουν ότι δεν μπορούν να εξοφλήσουν τις τράπεζες.
Σύμφωνα με την κ. Μαυράκη, σε επίπεδο χώρας, το διάστημα από το 2005 έως και το 2007 σημειώθηκαν περίπου 120.000 αναγκαστικές πωλήσεις πρώτων κατοικιών!
Έμποροι σε κατάσταση απελπισίας…
Καταχρεωμένοι είναι εννιά στους δέκα εμπόρους του Ηρακλείου, οι οποίοι αδυνατώντας να ανταπεξέλθουν στο αρνητικό κλίμα της αγοράς, έχουν λάβει δάνεια, μέχρι και από τέσσερις διαφορετικές τράπεζες.
“Τραγική” χαρακτηρίζει την κατάσταση ο πρόεδρος του Εμπορικού Συλλόγου Ηρακλείου, Γιάννης Συλίκος, ο οποίος υποστηρίζει πως πλέον ο εμπορικός κόσμος έχει μπει σε “μια διαδικασία επιβίωσης”.
“Η κρίση που υπάρχει στην αγορά είναι τεράστια, ενώ η πτώση στα είδη ένδυσης και υπόδησης πρωτοφανής” υποστηρίζει για να εξηγήσει: “Ήδη η κυβέρνηση έχει παραδεχτεί μια πτώση στα συγκεκριμένα είδη της τάξεως του 11 %, που σύμφωνα με τα στοιχεία που διαθέτω εγώ, ξεπερνάει το 20 %”.
Όπως αναφέρει ο κ. Συλίκος, οι ακάλυπτες επιταγές στην Ελλάδα, που σε αξία ξεπερνούν τα 420.000.000 ευρώ, έχουν άμεσο αντίκτυπο, τόσο στην κίνηση της αγοράς, όσο και στις δυνατότητες του εμπορικού κόσμου.
“Το 90 % των εμπόρων στο Ηράκλειο, πιέζεται φοβερά, καθώς υπάρχει δυσκολία να ανταπεξέλθουν στα δάνεια που έχουν λάβει” τονίζει, προσθέτοντας: “Η κατάσταση δεν έχει ξαναγίνει και τολμώ να πω, ότι μόνο ένας πολύ μικρός αριθμός εμπόρων, πηγαίνει καλά. Στους υπόλοιπους υπάρχει πρόβλημα. Τώρα είναι όποιος αντέξει. Όσοι έχουν αποθεματικά ή κατορθώσουν να πουλήσουν θα επιβιώσουν. Οι υπόλοιποι θα έχουν πρόβλημα”. Ο κ. Συλίκος καταλήγοντας, υποστηρίζει πως τα ήδη οξυμένα προβλήματα, μεγεθύνονται περισσότερο από το γεγονός πως διαρκώς ανοίγουν νέες επιχειρήσεις.
“Υπάρχει η αντίληψη πως όποιος ανοίξει ένα κατάστημα, έχει λύσει το πρόβλημα του” υποστηρίζει, αναφέροντας: “Δεν είναι έτσι όμως η κατάσταση. Και με τα νέα καταστήματα που ανοίγουν διαρκώς, η αγορά πιέζεται ακόμη περισσότερο”.
Στασιμότητα στις εξαγωγές
Στασιμότητα επικρατεί και στον τομέα των εξαγωγών στην Κρήτη, και με βάση τα δεδομένα, δεν προβλέπεται κάποια δυνατότητα ανάκαμψης.
“To 2008 οι εξαγωγές παρουσίασαν στασιμότητα στην Κρήτη, παρά το γεγονός πως ως περιφέρεια παραμένουμε στην τρίτη θέση πανελλαδικά” αναφέρει ο πρόεδρος του Συνδέσμου Εξαγωγέων Κρήτης Άλκης Καλαμπόκης, για να διευκρινίσει: “Αυτή η στασιμότητα οφείλεται στις τιμές των ελληνικών προϊόντων, στην ισοτιμία ευρώ – δολαρίου και στην αύξηση της τιμής του πετρελαίου. Σύμφωνα με τις ενδείξεις ωστόσο, δεν διαφαίνεται κάποια πιθανότητα ανάκαμψης των εξαγωγών. Το πιθανότερο είναι αυτές να μειωθούν”.
Ο κ. Καλαμπόκης, αποδίδει τα συγκεκριμένα προβλήματα στην αύξηση του Ευρωπαϊκού Επιτοκίου από το 4 % σε 4,25 %, υπογραμμίζοντας το γεγονός πως πριν από δύο χρόνια το επιτόκιο βρίσκονταν μόλις στο 2 %.
“Ο επιχειρηματικός προγραμματισμός όσων έχουν δανειστεί, έχει τιναχτεί, καθώς το ύψος αποπληρωμής των δανείων συνεχώς και αυξάνεται, κάτι που προκύπτει ως συνέπεια από τη διαρκή αύξηση των επιτοκίων”.
Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο πρόεδρος των εξαγωγέων, οι αυξήσεις των επιτοκίων πλήττουν σε μεγάλο βαθμό τους επιχειρηματίες, οι οποίοι από την μία πλευρά δεν μπορούν να μετακυλούν διαρκώς αυξήσεις στο τελικό προϊόν, ενώ από την άλλη χάνουν μεγάλο ποσοστό των κερδών τους, εξαιτίας της συγκεκριμένης κατάστασης.

