Του Κώστα Μπογδανίδη

Εφικτή όσο ποτέ είναι η υποβρύχια καλωδιακή σύνδεση της Κρήτης με το υπόλοιπο ηπειρωτικό σύστημα της χώρας! Αυτό αποκαλύπτει στην Μελέτη Ανάπτυξης Συστήματος Μεταφοράς ο ανεξάρτητος φορέας που προγραμματίζει για την Ελλάδα την μεταφορά του ηλεκτρικού ρεύματος επισημαίνοντας ότι η Κρήτη πρέπει να ενταχθεί στο σύστημα όπως έγινε με την Μαγιόρκα στην Ισπανία και την Σαρδηνία στην Ιταλία!

Ο Δ ι α χ ε ι ρ ι σ τ ή ς Συστήματος Μεταφοράς ηλεκτρικής Ενέργειας (ΔΕΣΜΗΕ) στο σχέδιό του για την ερχόμενη πενταετία 2008-2012 επαναφέρει τον πρώτο σχεδιασμό που είχε γίνει το 1988-1989 από τη ΔΕΗ την εποχή Μπιρδιμήρη. Εκείνο το σχέδιο που είχε ακουστεί ως…ανέκδοτο όταν είχε εξαγγελθεί(στην Κρήτη ως σχέδιο «1996») σήμερα μοιάζει κάτι παραπάνω από υλοποιήσιμο αν και το κόστος παραμένει αρκετά υψηλό! Ωστόσο όπως επισημαίνει ο ΔΕΣΜΗΕ και φαίνεται ότι συνηγορούν η ΡΑΕ και η ΔΕΗ η διασύνδεση της Κρήτης έχει πολλά πλεονεκτήματα. Θωρακίζεται έτσι η Κρήτη και σε συνδυασμό με το φυσικό αέριο προφανώς λύνεται οριστικά το μεγάλο πρόβλημα του ενεργειακού.

Το μοναδικό πρόβλημα σε αυτή την ʽεκθεση που αποκαλύπτει σήμερα η «Π» είναι ότι δεν υπάρχει αναφορά στο φυσικό αέριο. Αντιθέτως γίνεται σαφής αναφορά στο ζήτημα της αξιοποίησης των ανανεωσιμων πηγών ενέργειας.

«Το θέμα της διασύνδεσης της Κρήτης από την Πελοπόννησο παρουσιάζει, επίσης ενδιαφέρον. Είχε καταρχήν εξετασθεί στα τέλη της δεκαετίας του ʽ80,

με σύνδεσμο συνεχούς ρεύματος συμβατικού τύπου από την Πελοπόννησο, (Μεγαλόπολη). Το έργο δεν προχώρησε λόγω του πολύ μεγάλου απαιτούμενου βάθους πόντισης των υποβρυχίων τμημάτων, προβλημάτων βυθού, του μεγάλου κόστους και ορισμένων περιορισμών που ετίθεντο από

την τότε διαθέσιμη τεχνολογίαʼ αναφέρεται στον σχεδιασμό του ΔΕΣΜΗΕ.

Τώρα όμως τα πράγματα είναι εντελώς διαφορετικά:

« Αναφορικά με τα θέματα τεχνολογίας, οι σημερινές εξελίξεις σε θέματα συνδέσμων DC παρέχουν σήμερα πολύ μεγάλη ευελιξία σε σχέση με τις συμβατικές τεχνολογίες και βελτιωμένη αξιοπιστίαʼ. Σύμφωνα με τον φορέα αυτή η υπόγεια σύνδεση μόνο πλεονεκτήματα θα έχει ενώ θα αξιοποιεί την αιολική ενέργεια:

«Το θέμα των υποθαλάσσιων οδεύσεων απαιτεί οπωσδήποτε ιδιαίτερη διερεύνηση. Από οικονομικής απόψεως πάντως, η σύνδεση ενός μεγάλου φορτίου σε ισχύ και ενέργεια, όπως αυτό της Κρήτης, έχει πλεονεκτήματα σε σχέση με συνδέσεις νήσων μικρότερου ηλεκτρικού φορτίου. Τούτο διότι η ύπαρξη μεγάλου φορτίου επιτρέπει τη συνεχή αξιοποίηση του συνδέσμου διασύνδεσης στο μέγιστο της ισχύος σε όλες σχεδόν τις ώρες του έτους,πράγμα που επιτρέπει την ταχύτερη απόσβεση του έργου εφόσον υπάρχει σημαντική διαφορά κόστους ενέργειας μεταξύ του Διασυνδεδεμένου Συστήματος και του Συστήματος Κρήτης. Μια τέτοια διασύνδεση δίνει, επίσης, τη δυνατότητα εγκατάστασης σημαντικής επιπλέον παραγωγής από Α/Π στην Κρήτη και την καλύτερη εκμετάλλευση του σημαντικότατου αιολικού δυναμικού της νήσου».

Το παράδειγμα της Μαγιόρκας και της Σαρδηνίας είναι ενδεικτικό όπως αναφέρεται:

“Η αξιολόγηση βέβαια σε κάθε περίπτωση πρέπει να γίνεται σε επίπεδο Εθνικής Στρατηγικής ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι ορθές εκτιμήσεις για το κόστος ενέργειας στις δύο πλευρές μιας τέτοιας σύνδεσης. Τα σημαντικά πάντως τρέχοντα παραδείγματα (σύνδεση

Μαγιόρκας στη Ισπανία και απευθείας σύνδεση της Σαρδηνίας από την Ιταλική χερσόνησο) αφορούν τέτοιες περιπτώσεις, δηλαδή συνδέσεις σημαντικών νησιωτικών καταναλώσεων, διπλάσιες της ισχύος του συνδέσμου, με τα αντίστοιχα ηπειρωτικά Συστήματα”.

Σύμφωνα με τον διαχειριστή οι διαθέσιμες τεχνολογίες για ζεύξη μεγάλων υποβρυχίων τμημάτων είναι

αυτές με καλώδια εναλλασσομένου ρεύματος (AC) με πλαστική μόνωση ή με καλώδια και u963 συνδέσμους συνεχούς ρεύματος (DC). Τα καλώδια με πλαστική μόνωση4 επιτρέπουν, θεωρητικά τουλάχιστον, τη ζεύξη μέχρι εκατό χιλιόμετρα, χρειάζεται όμως ενδιάμεσος Υ/Σ για την εγκατάσταση αντιστάθμισης ή/και την εγκατάσταση SVC για τη ρύθμιση των τάσεων.

Το μεγάλο ζητούμενο είναι το οικονομικό κόστος λέει ο διαχειριστής του συστήματος:

«Το κόστος πάντως των καλωδίων αυτών διαμορφώνεται σε πολύ υψηλά επίπεδα ανά km . Επίσης, δεν υπάρχουν οι απαιτούμενες αναφορές (references) για υποβρυχίους καλωδιακούς συνδέσμους σε μεγάλα βάθη.

Οι καλωδιακές συνδέσεις με συνεχές ρεύμα φαίνεται ότι παρέχουν σαφή πλεονεκτήματα από απόψεως κόστους, όπως δείχνουν σήμερα τα διεθνή παραδείγματα, ενώ υπάρχει πλήθος διεθνών αναφορών για καλώδια συνεχούς σε μεγάλα μήκη και βάθη. Επίσης οι τρέχουσες εξελίξεις συνδέσμων DC με χρήση τεχνολογίας VSC (Voltage Source Commutation) παρέχουν αφενός τη δυνατότητα σύνδεσης μικρών αυτονόμων συστημάτων με πολύ χαμηλό ή και μηδενικό επίπεδο στάθμης βραχυκυκλώσεως και εξαιρετική ευελιξία τόσο αναφορικά με το μέγεθος και τη φορά της διακινούμενης ενεργού ισχύος καθώς και, ενδογενώς, τη δυνατότητα ρύθμισης αέργων και τάσεων στα άκρα των συνδέσμων. Φαίνεται, δε, ότι αποτελούν διεθνώς την τρέχουσα πρακτική για μεγάλες υποθαλάσσιες συνδέσεις» καταλήγει η έκθεση.



Η έκθεση



Με παρόμοιο τρόπο αντιμετωπίζεται και το μεγάλο έργο καλωδιακής διασύνδεσης των Κυκλάδων, έργο σύνθετο και μάλλον διεθνώς πρωτοποριακό από τεχνικής απόψεως και μεγάλης επενδυτικής δαπάνης.

Ήδη έχει ολοκληρωθεί η λειτουργική προδιαγραφή του έργου, που βασίζεται στα συμπεράσματα κοινής επιτροπής ΔΕΣΜΗΕ- ΡΑΕ- ΔΕΗ που συγκροτήθηκε με απόφαση του ΥΠΑΝ. Η ΔΕΗ έχει υποβάλει από το Δεκέμβριο του 2006 τους φακέλους Προμελετών Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΠΠΕ) και αναμένεται η χορήγηση Προκαταρκτικής Περιβαλλοντικής Εκτίμησης και Αξιολόγησης (ΠΠΕΑ). Παράλληλα με την προώθηση των περιβαλλοντικών μελετών, ξεκίνησε η διαμόρφωση της διακήρυξης. Σε κάθε περίπτωση βέβαια, η συμβολαιοποίηση του έργου θα γίνει μετά τη λήψη της Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων και τη συντέλεση των απαλλοτριώσεων. Ενδεχομένως να απαιτηθούν ειδικές ρυθμίσεις για τα περιβαλλοντικά θέματα, λόγω προηγουμένων αποφάσεων του ΣτΕ.

Ο ΔΕΣΜΗΕ αναφέρεται στη Μελέτη Ανάπτυξης Συστήματος Μεταφοράς (ΜΑΣΜ) περιόδου 2008-2012. Στο Σύστημα αυτό δεν περιλαμβάνονται τα ανεξάρτητα Συστήματα Μεταφοράς των νησιών (Κρήτη, Ρόδος, Λέσβος, Σάμος), ο σχεδιασμός και η ανάπτυξη των οποίων είναι στην αρμοδιότητα της ΔΕΗ.

Η ΜΑΣΜ σκοπεύει στη διαμόρφωση ενός εμπεριστατωμένου προγράμματος έργων ανάπτυξης του Συστήματος που αφορά την επόμενη πενταετία, ώστε η λειτουργία του Συστήματος να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις που καθορίζονται στον ΚΔΣ&ΣΗΕ. Η ΜΑΣΜ εκδίδεται κάθε έτος, έχοντας κυλιόμενο χαρακτήρα.

Η ΜΑΣΜ περιλαμβάνει την περιγραφή και το χρονικό προγραμματισμό των έργων ανάπτυξης του Συστήματος που αφορούν:

• τις αναγκαίες σε βάθος ενισχύσεις του Συστήματος, όπως νέες Γραμμές Μεταφοράς, αναβαθμίσεις και νέα Κέντρα Υπερυψηλής Τάσεως ή επεκτάσεις υφισταμένων που απαιτούνται για την ασφαλή διακίνηση ισχύος που προβλέπεται για την υπόψη χρονική περίοδο.

• τα αναγκαία έργα βελτίωσης της λειτουργίας και της οικονομικότητας του Συστήματος