Tου Νίκου Εμμ. Καραταράκη*
Γιορτάζουμε και φέτος στις 5 Ιούνη, την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος, που καθιερώθηκε από τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών το 1972. Συνηθίζεται την ημέρα αυτή, να γράφονται κείμενα, να διοργανώνονται εκδηλώσεις και να γίνονται αναφορές στο περιβάλλον και την ανάγκη προστασίας του. Το περιβάλλον δυστυχώς, τις τελευταίες δεκαετίες έχει βάναυσα υποβαθμιστεί και δεν έτυχε του ουσιαστικού και πραγματικού ενδιαφέροντος, παράλληλα με την αλματώδη οικονομική ανάπτυξη. Η ρητορική κυβερνήσεων, εκπροσώπων τοπικής αυτοδιοίκησης, αλλά και εμάς των ίδιων των πολιτών πολλές φορές, για το περιβάλλον, δεν συνοδεύεται από πράξεις και καλές πρακτικές, που θα συμβάλλουν σε ένα αληθινά βιώσιμο και καθαρό περιβάλλον.
Ο ετήσιος εορτασμός της Παγκόσμιας Ημέρας Περιβάλλοντος, που μερικές φορές γίνεται και με εντυπωσιακό τρόπο, έχει βέβαια το συμβολικό του χαρακτήρα και κάθε φορά μας υπενθυμίζει το χρέος μας να παραδώσουμε ένα βιώσιμο πλανήτη στις μελλοντικές γεννιές. Αυτό όμως που έχει μεγαλύτερη αξία, είναι να αλλάξουμε συνήθειες όλοι, και εμείς οι ίδιοι οι πολίτες, με ένα νέο καθημερινό τρόπο ζωής, να βιώνουμε και να χαιρόμαστε και όχι να υποβαθμίζουμε και να εξαντλούμε τους φυσικούς περιβαλλοντικούς πόρους.
Ενας τέτοιος πολύτιμος πλανητικός πόρος είναι το κλίμα, που τις τελευταίες δεκαετίες έχει αλλάξει δραματικά και οι προοπτικές δυστυχώς για το μέλλον δεν είναι καθόλου ευοίωνες. O Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών, στα πλαίσια του Προγράμματος του για το Περιβάλλον, με αφορμή την φετινή Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος, καθιέρωσε το σλόγκαν : Kick the Habit! Towards a Low Carbon Economy (ή Towards a Green Economy), Κλώτσησε τη Συνήθεια! Προς μια Oικονομία με Xαμηλές Eκπομπές Aνθρακα (ή προς μια Πράσινη Οικονομία). 'Ετσι, η φετινή Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος έρχεται να “ανεβάσει” ψηλά το ζήτημα της Κλιματικής Αλλαγής, όπως αυτό δραματικά περιγράφεται στην τελευταία έκθεση της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC).
Ο αγώνας, η προσπάθεια για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής πρέπει να είναι συνεχής και να εμπλέκει σε αυτή την πορεία όλο τον κόσμο: ως πολίτες, ως ανθρώπους της καθημερινής ζωής, ως γονείς, ως καταναλωτές, ως χρήστες περιβαλλοντικών πόρων, ως εργαζόμενους και ως επιχειρηματίες. Η πολιτεία σε μεγάλο βαθμό, αλλά και η τοπική αυτοδιοίκηση έχουν μεγάλες ευθύνες για την ολοένα και μεγαλύτερη περιβαλλοντική υποβάθμιση. Δυστυχώς η πελατειακή λειτουργία του πολιτικού συστήματος - η μεγάλη κατάρα στη χώρα μας- σε συνδυασμό με την αδιαφάνεια στις δημόσιες υποθέσεις, την κοντόφθαλμη ματιά πολλών πολιτικών προσώπων και στελεχών, καθώς και την εμπλοκή ιδιοτελών συμφερόντων, έχουν σηματοδοτήσει την “καθυστέρηση” και έχουν αφήσει το γκρίζο στίγμα τους και στη διαχείριση των περιβαλλοντικών πραγμάτων στον τόπο μας. Αλήθεια, πόσο ακόμα θα ταλανιζόμαστε στο νομό μας, στο νησί μας για τη δημιουργία χώρων υγειοονομικής ταφής απορριμάτων, τους περιβόητους ΧΥΤΑ; Αφήστε βέβαια που πουθενά στην Ευρώπη δεν ομιλούν για ΧΥΤΑ, αλλά ΧΥΤΥ, δηλαδή χώρους υγειονομικής ταφής υπολλειμάτων. Βέβαια, για να είμαστε σαφείς και ειλικρινείς, πρέπει να πούμε ότι το τελευταίο απαιτεί ωποσδήποτε την ενεργό και καθημερινή δική μας συμμετοχή σε προγράμματα ανακύκλωσης, αφού πρέπει ο διαχωρισμός των απορριμάτων να ξεκινά από το σπίτι μας.
Ας έρθουμε όμως τώρα στον τομέα της οικονομίας και της επιχειρηματικότητας, για να δούμε πως μπορεί να συμβάλλει στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Πρώτα-πρώτα, ο κλάδος της οικονομίας της ενέργειας, μπορεί να αποτελέσει την κινητήριο δύναμη στον τομέα της οικονομίας, ώστε να μειώσουμε σημαντικά τις εκπομπές των αερίων του θερμοκηπίου. Να αξιοποίησει ο επιχειρηματικός κόσμος, η τοπική αυτοδιοίκηση (με τις κατάλληλες εκφράσεις της) τις πλούσιες ανανεώσιμες πηγές που διαθέτει η πατρίδα μας, ώστε να περιορίσουμε τελικά ως χώρα την εξάρτιση από τη μάστιγα του πετρελαίου και να μειώσουμε τις εκομπές του διοξειδίου του άνθρακα και των άλλων αερίων του θερμοκηπίου. Γενικότερα, αν η παγκόσμια οικονομία 'μετακινηθεί' προς πιο πράσινες και καθαρές κατευθύνσεις, τότε τα ωφέλη θα είναι τεράστια στον αγώνα εναντίον της κλιματικής αλλαγής.
Δεν ξέρω αν μπορούμε να μοιάσουμε στη Νέα Ζηλανδία, που η πρωτεύουσα της φέτος έχει επιλεγεί για τον επίσημο εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας Περιβάλλοντος, από την πλευρά του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Μια χώρα που έχει πολύ μεγάλη ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και έχει θέσει ως στόχο, την πλήρη απεξάρτιση της στο μέλλον από τα ορυκτά καύσιμα. Μπορούμε όμως τουλάχιστον, να αλλάξουμε τρόπους και νοοτροπίες που βλέπουμε τα πράγματα. Μπορεί η παιδεία μας να είναι περισσότερο εστιασμένη στο περιβάλλον και τη βιώσιμη ανάπτυξη και μέσα από πρακτικά παραδείγματα και πρωτοβουλίες να δίνεται στη νέα γεννιά ο εναλλακτικός τρόπος στην καθημερινή ζωή, στην επιχειρηματικότητα και τελος στην διαχείριση των τόσο πολύτιμων και σε κίνδυνο ευρισκόμενων περιβαλλοντικών πόρων του πλανήτη μας.
Τέλος, μπορούμε αν θέλουμε ως πολίτες, να απαιτήσουμε ένα διαφορετικό πολιτικό σύστημα, που να λειτουργεί με διαφάνεια, αξιοκρατία και αποτελεσματικότητα, με παραμερισμό κάθε λογής μικροσυμφερόντων, που στέκονται εμπόδιο και καταστρατηγούν την εξυπηρέτηση των μεγάλων αναπτυξιακών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών στόχων.
*Ο Νίκος Εμμ. Καραταράκης είναι Μετεωρολόγος - Περιβαλλοντολόγος DIC, MSc

