Οι περισσότεροι καπνιστές θυμούνται πότε άναψαν το πρώτο τους τσιγάρο γιατί δεν ήταν η καλύτερη εμπειρία που είχαν μέχρι τότε. Συνέχισαν όμως για κάποιο λόγο, όπως κάνουν εκατομμύρια καπνιστές σ' όλο τον κόσμο. Συνεχίζουν για να ηρεμήσουν, επειδή τους προκαλεί ευχαρίστηση, επειδή γεμίζει το χρόνο τους, επειδή αισθάνονται κοινωνικά προσαρμοσμένοι, επειδή αυξάνει την ενεργητικότητα τους και τους βοηθά στην εργασία, από συνήθεια, για να μην παχύνουν, επειδή τους βοηθά στη λειτουργία του εντέρου κ.α.

Η αιτία, όμως, που είναι κοινή σε όλους τους καπνιστές και η οποία ωθεί τους καπνιστές ν' ανάψουν τσιγάρο είναι η εξάρτηση, ο εθισμός. Πρέπει να ικανοποιηθεί η ανάγκη να μη στερηθεί ο οργανισμός τους τη νικοτίνη, μια από τις πιο εθιστικές ουσίες που γνώρισε ο άνθρωπος. Αν και σχεδόν όλοι οι καπνιστές γνωρίζουν ότι το κάπνισμα προκαλεί εθισμό, λίγοι παραδέχονται ότι είναι η σημαντικότερη αιτία για την οποία συνεχίζουν να καπνίζουν.

Τι είναι αυτό που καπνίζουν οι καπνιστές;

Οι καπνοβιομηχανίες διαφημίζουν οτιδήποτε άλλο, εκτός από αυτό που πραγματικά είναι το προϊόν που πουλάνε. Ο καπνός του τσιγάρου περιέχει πάνω από 4.000 χημικές ουσίες, 150 εκ των οποίων είναι γνωστά καρκινογόνα (όπως η πίσσα και το βενζόλιο) και αλλά 50 ύποπτα καρκινογόνα. Ενδεικτικά, μερικές μόνο, από τις χιλιάδες ουσίες, που εισπνέει ο καπνιστής με κάθε ρουφηξιά είναι η ακετόνη (το γνωστό ασετόν), η αμμωνία (χρησιμοποιείται ως καθαριστικό), το αρσενικό (το γνωστό δηλητήριο-ποντικοφάρμακο), το μονοξείδιο του άνθρακα (βασικό συστατικό των καυσαερίων), η ανιλίνη (χρησιμοποιείται στα χρώματα), η ναφθαλίνη (προστασία των ρούχων), κυανιούχες ενώσεις, προπάνιο, μεθάνιο, φορμαλδεΰδη, κ.ο.κ.

Επιπτώσεις του καπνίσματος.

Το κάπνισμα προκαλεί κάθε χρόνο σ' όλο τον κόσμο 5.000.000 θανάτους. Το 2025 ο αριθμός αυτός θα φτάσει τα 10.000.000. Στις αναπτυγμένες χώρες το κάπνισμα αποτελεί την κυριότερη αιτία πολλών συνηθισμένων ασθενειών αλλά και πρόωρων θανάτων. Έχει υπολογιστεί ότι οι θάνατοι που προκαλεί το κάπνισμα κάθε χρόνο στις ανεπτυγμένες χώρες είναι περισσότεροι από όσους προκαλούν μαζί, το ΑΙDS, τα τροχαία ατυχήματα, οι ανθρωποκτονίες, οι αυτοκτονίες, η κατανάλωση οινοπνευματωδών ποτών και τα ναρκωτικά.

Μεταξύ των επιπτώσεων του καπνίσματος συγκαταλέγονται ο καρκίνος των πνευμόνων (ο συχνότερος καρκίνος σε άνδρες και σε γυναίκες), χρόνιες πνευμονοπάθειες (βρογχίτιδα, εμφύσημα, άσθμα), παθήσεις των αγγείων (στεφανιαίων, εγκεφάλου και άκρων), οστεοπόρωση, καρκίνοι γενικά (στόματος, οισοφάγου, παγκρέατος, ουροδόχου κύστεως), προβλήματα γονιμότητας και εγκυμοσύνης, προβλήματα γήρανσης (δέρματος, μαλλιών), προβλήματα σε νύχια και δόντια, προβλήματα δυσοσμίας ("καπνίλα") κ.α.

Επιπτώσεις παθητικού καπνίσματος.

Το κάπνισμα βλάπτει και τα αγαπημένα πρόσωπα στο σπίτι, στη δουλειά ή στη διασκέδαση. Το παθητικό κάπνισμα, ο περιβαλλοντικός καπνός που διαχέεται στην ατμόσφαιρα όταν κάποιος καπνίζει κατατάσσεται στην Α' κατηγορία καρκινογόνων ουσιών, δηλαδή θεωρείται "ουσία" που προκαλεί καρκίνο ανεξάρτητα της ποσότητας που προσλαμβάνει ο οργανισμός.

Είναι σίγουρο ότι όσοι συγκατοικούν και εργάζονται με καπνιστές εμφανίζουν συχνότερα παθήσεις αναπνευστικού, στεφανιαίων και καρκίνου. Τα μωρά, που γεννιούνται από μητέρες καπνίστριες συχνά είναι πρόωρα, με λιγότερο βάρος κατά τη γέννηση, με προβλήματα ανάπτυξης των νοητικών λειτουργιών και εμφανίζουν μεγαλύτερη περιγεννητική θνησιμότητα. Επίσης τα παιδιά με γονείς καπνιστές είναι πιθανότερο να εμφανίσουν συχνότερα αναπνευστικές λοιμώξεις και άσθμα.

Γιατί οι καπνιστές εθίζονται στο κάπνισμα;

Η νικοτίνη απορροφάται αμέσως από τους πνεύμονες του καπνιστή, μπαίνει στην κυκλοφορία του αίματος και μέσα σε 6-7 δευτερόλεπτα φτάνει στον εγκέφαλο. Αρχικά προκαλεί ευφορία, γιατί δρα στα εγκεφαλικά κύτταρα με τον ίδιο τρόπο που δρουν οι ειδικές φυσιολογικές ουσίες που υπάρχουν εκεί και συμβάλλουν στη δημιουργία των ευχάριστων συναισθημάτων. Αυτή η ευφορία της νικοτίνης διαρκεί λίγα μόνο λεπτά. Για να ξανανοιώσει την ευφορία αυτή ο καπνιστής πρέπει να ξανακαπνίσει. Συνηθίζοντας αργότερα, λόγω χρήσης, τον καπνό, ο οργανισμός του καπνιστή απαιτεί να του χορηγείται τακτικά και συχνότερα, διαφορετικά εμφανίζει συμπτώματα στέρησης.

Η εθιστική δράση της νικοτίνης είναι παρόμοια με αυτή των ναρκωτικών ουσιών και του οινοπνεύματος. Γι' αυτό το λόγο πολλοί επιστήμονες σε διάφορες χώρες εισηγούνται να συμπεριληφθεί στην κατηγορία των απαγορευμένων εξαρτησιογόνων ουσιών.

Γιατί οι καπνιστές αποφασίζουν να κόψουν το τσιγάρο;

Η μεγάλη πλειοψηφία των καπνιστών επιθυμεί και έχει προσπαθήσει αρκετές φορές να σταματήσει το κάπνισμα. Επτά στους δέκα καπνιστές (70%) δηλώνουν πως θα ήθελαν να απαλλαγούν από το κάπνισμα. Οι σχετικές έρευνες έχουν δείξει ότι οι περισσότεροι νεαροί όταν το ξεκινούν, πιστεύουν ότι είναι κάτι προσωρινό, υπολογίζοντας ότι σε λίγα χρόνια θα το κόψουν.

Οι πιο συνηθισμένοι λόγοι για τους οποίους οι καπνιστές θέλουν να διακόψουν είναι για να μειώσουν τον κίνδυνο σοβαρής ασθένειας, για να βελτιώσουν την ευεξία του σώματος, για να προστατεύσουν την οικογένεια και τους φίλους τους από τους κινδύνους του παθητικού καπνίσματος, για να αισθανθούν πιο άνετα ανάμεσα σε μη καπνιστές, για να ξοδεύουν λιγότερα χρήματα κ.α.

Ποια είναι τα οφέλη από τη διακοπή του καπνίσματος;

Άμεσα αλλά και μακροπρόθεσμα οφέλη στην υγεία μετά το τελευταίο τσιγάρο.

Μετά από

20 λεπτά: Η αρτηριακή πίεση επανέρχεται στα κανονικά επίπεδα. Ο αριθμός των σφύξεων ομαλοποιείται. Η θερμοκρασία των χεριών και των ποδιών επανέρχεται στο φυσιολογικό.

8 ώρες: Το επίπεδο του μονοξειδίου του άνθρακα πέφτει στο φυσιολογικό. Το επίπεδο του οξυγόνου στο αίμα αυξάνει και φτάνει στα φυσιολογικά επίπεδα.

12 ώρες: Σχεδόν όλη η νικοτίνη έχει αποβληθεί από τον οργανισμό.

24 ώρες: Ήδη αρχίζει να μειώνεται η πιθανότητα καρδιακών επεισοδίων.

48 ώρες: Βελτιώνονται οι αισθήσεις της γεύσης και της όσφρησης.

72 ώρες: Η αναπνοή γίνεται ευκολότερη. Αυξάνεται η αναπνευστική χωρητικότητα των πνευμόνων.

5 ημέρες: Τα περισσότερα υποπροϊόντα της νικοτίνης έχουν αποβληθεί από το σώμα.

2 εβδομάδες έως 3 μήνες: Η κυκλοφορία του αίματος συνεχίζει να βελτιώνεται.

Το περπάτημα γίνεται ευκολότερο .

1 έτος: Ο κίνδυνος καρδιαγγειακού επεισοδίου μειώνεται στο μισό.

5 έτη: Έχει μειωθεί σημαντικά ο κίνδυνος θανάτου από καρκίνο του στόματος και τραχήλου.

10 έτη: Μειώνεται ο κίνδυνος θανάτου από καρκίνο των πνευμόνων και από άλλες μορφές καρκίνου.

15 έτη: Ο κίνδυνος για παθήσεις πλησιάζει αυτόν των ανθρώπων που δεν κάπνισαν ποτέ.

Σύμφωνα με στοιχεία του 2007 είμαστε 1οι στον κόσμο στην κατά κεφαλήν κατανάλωση καπνού.