Μια νέα πολιτική εγκαινιάζει η χρηματοδοτική περίοδος 2007-2013 με την επιχορήγηση μέσω των περιφερειακών επιχειρησιακών προγραμμάτων (ΠΕΠ) και του επιχειρησιακού προγράμματος περιβάλλοντος (ΕΠΠΕΡ), δήμων αλλά και ιδιοκτητών ακινήτων, με σκοπό την αποκατάσταση και την συντήρηση των όψεων κτιρίων και του περιβάλλοντος χώρου.
Το νέο πρόγραμμα, οι διαδικασίες υλοποίησης του οποίου καθορίζονται με πρόσφατη κοινή υπουργική απόφαση δίνει μια μοναδική ευκαιρία σε πολλές τουριστικές περιοχές, ιστορικά κέντρα αλλά και περιοχές με διατηρητέα οικήματα να αλλάξουν όψη και να ακολουθήσουν το μοντέλο των Αρχανών.
Η πολιτική που εγκαινιάζεται τώρα αφήνει την πρωτοβουλία στο περιφερειακό συμβούλιο να είναι ο τελικός κριτής των αποφάσεων και όχι τα υπουργεία όπως γινόταν μέχρι πρότινος, για περιορισμένο αριθμό περιοχών, όμως.
Τα έργα χρηματοδοτούνται σε ύψος 75% από τα κοινοτικά προγράμματα που διαχειρίζεται το ΥΠΕΧΩΔΕ ενώ το ποσοστό αυτό μπορεί να αυξηθεί σε περίπτωση που υπάρχουν διατηρητέα.
Για όλες τις αλλαγές μιλά στην «Π» ο διευθυντής της Διεύθυνσης ΠΕΧΩ της περιφέρειας κ. Μανώλης Μαυράκης τονίζοντας ότι η διεύθυνσή του θα είναι στη διάθεση των ΤΕΔΚ, όποτε εκείνες κρίνουν, για αναλυτικότερη παρουσίαση των απαιτήσεων προκειμένου να ετοιμάσουν οι Δήμοι τις προτάσεις τους για υποβολή στο Περιφερειακό Συμβούλιο, μετά από γνωμοδότηση των Δημοτικών Συμβουλίων.
Τι γινόταν μέχρι σήμερα
Τα κύρια σημεία της νέας απόφασης διανεμήθηκαν στα μέλη του περιφερειακού συμβουλίου την προηγούμενη Παρασκευή.
- Το θέμα αυτό κρίνεται ιδιαίτερα σοβαρό καθώς μέχρι σήμερα γνωρίζαμε τη δυνατότητα επιχορήγησης σε ιδιοκτήτες ακινήτων, με σκοπό την αποκατάσταση και συντήρηση των όψεων κτιρίων και του περιβάλλοντος χώρου αυτών. Δινόταν μόνο:
- σε περιοχές της Αθήνας και των άλλων ολυμπιακών πόλεων.
-σε περιοχές για τις οποίες έχει εγκριθεί προκαταρκτική ή οριστική μελέτη ανάπλασης και
-σε περιοχές που κηρύσσονταν ως περιοχές αισθητικής αναβάθμισης με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημόσιων 'Έργων, ύστερα από γνώμη του Κεντρικού Συμβουλίου Χωροταξίας, Οικισμού και Περιβάλλοντος.
Σε ποιες περιοχές δίνεται η δυνατότητα αποκατάστασης σε ιδιωτικά κτίρια:
Οι παρεμβάσεις μπορούν να γίνουν σε περιοχές τουριστικές ή της ενδοχώρας με τα εξής κριτήρια.
- Eφόσον πρόκειται για σημαντικό αστικό κέντρο ή παραδοσιακό οικισμό ή περιοχή ιδιαίτερου τουριστικού ενδιαφέροντος,
- να υπάρχει συμπληρωματικότητα ή και συνέργεια με άλλες δράσεις αναβάθμισης του αστικού περιβάλλοντος που έχουν υλοποιηθεί ή υλοποιούνται ή σχεδιάζονται στην περιοχή.
Επιπλέον, για την επιλογή των περιοχών, λαμβάνεται υπόψη το εάν οι περιοχές είναι :
• ιστορικά κέντρα πόλεων
• γύρω από σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους
• κατά μήκος εισόδων πόλεων ή πυλών εισόδου της χώρας (ενδεικτικά: βασικοί οδικοί άξονες εισόδου πόλεων, λιμάνια, αεροδρόμια, κλπ)
• περιλαμβάνουν σημαντικό αριθμό κτιρίων κηρυγμένων ως διατηρητέων καθώς και κτιρίων ιδιαίτερου αρχιτεκτονικού ενδιαφέροντος
• βρίσκονται είτε επί κεντρικών οδικών αξόνων είτε ανάμεσα τους.
Τι αλλάζει με τη νέα ΚΥΑ
Αυτό που αλλάζει στη γνωστή μέχρι σήμερα διαδικασία με τη νέα κοινή υπουργική απόφαση (ΚΥΑ), είναι τα προαπαιτούμενα προκειμένου ένα έργο αισθητικής αναβάθμισης να ενταχθεί σε ένα χρηματοδοτικό πρόγραμμα αλλά και η εμπλοκή του περιφερειακού συμβουλίου στις τελικές εγκρίσεις.
Αρχικά για να ενταχθεί ένας δήμος ή ακόμα και κάποιος άλλος φορέας στη χρηματοδότηση του Εθνικού Στρατηγικού Πλαισίου Αναφοράς (ΕΣΠΑ) για «έργα αναβάθμισης του αστικού περιβάλλοντος σε επιλεγμένες περιοχές με ενίσχυση δράσεων αστικής ανάπλασης όψεων των ιδιωτικών κτιρίων» πρέπει να γίνει οριστική κήρυξη της περιοχής διοικητικής αρμοδιότητας του ΟΤΑ, σε «περιοχή αισθητικής αναβάθμισης», αυτή είναι και η πρώτη αυστηρή προϋπόθεση για τις περιοχές που πληρούν τα κριτήρια.
Το περιφερειακό συμβούλιο καλείται να γνωμοδοτήσει βάσει των συγκεκριμένων κριτηρίων και να ζητήσει την έγκριση από το ΥΠΕΧΩΔΕ.
Αυτό προϋποθέτει ότι ο δήμος έχει κάνει την σχετική μελέτη και έχει ορίσει το ύψος του προϋπολογισμού της επέμβασης .
Αν και στην απόφαση ορίζεται ότι προαιρετικά αναφέρεται η ενδεικτική κατανομή του ποσού των συνολικά διατιθέμενων πόρων στην Περιφέρεια στη βάση των προγραμματικών κριτηρίων, τα στελέχη της περιφέρειας αναφέρουν ότι αν υπάρχει αυτό το στοιχείο τότε η έγκριση από το ΥΠΕΧΩΔΕ θα είναι τυπική διαδικασία.
Όπως εξήγησε μιλώντας στην “Π” ο διευθυντής της διεύθυνσης ΠΕΧΩ της περιφέρειας κ. Μαυράκης το υπουργείο δίνει αυτήν την αρμοδιότητα στο περιφερειακό συμβούλιο καθώς λόγω περιορισμένων πόρων θέλει να γίνει ιεράρχηση των προτάσεων σε περιφερειακό επίπεδο και να αποφύγει τις μεμονωμένες υποβολές των αιτημάτων των δήμων στο υπουργείο, λόγω των ιδιαιτεροτήτων της κάθε περιφέρειας.
Σημείωσε επίσης ότι πριν η απόφαση φτάσει στο περιφερειακό συμβούλιο πρέπει να υπάρχει απόφαση δημοτικού συμβουλίου για να μπορούν και οι ιδιοκτήτες των ακινήτων να εκφράσουν την άποψη τους.
Αυτό ορίζεται επειδή η σύμφωνη γνώμη των ιδιωτών είναι αναγκαία καθώς στην περίπτωση που στην εφαρμογή του προγράμματος επιχορήγησης εγκριθούν μελέτες ανάπλασης του συνολικού μετώπου των όψεων κτιρίων σε κοινόχρηστο χώρο, η αποκατάσταση - συντήρηση επιβάλλεται υποχρεωτικά σε όλα τα προς αποκατάσταση κτίρια.
Αν υπάρχει έστω και μια διαφωνία αυτό δεν μπορεί να εφαρμοστεί.
Ακόμα όμως και στην περίπτωση που υπάρχουν ενστάσεις αυτές μπορούν να παρουσιαστούν από τους ιδιοκτήτες και στο περιφερειακό συμβούλιο.
Επιχορήγηση
Ακόμα δεν είναι γνωστό το ποσό που θα διατεθεί σε κάθε περιφέρεια.
Όμως στην Κ.Υ.Α. 27124/2007 περιλαμβάνεται πίνακας των επιχορηγούμενων εργασιών και μέγιστων επιτρεπομένων τιμών επιχορήγησης που για τα διατηρητέα κτίρια ισχύουν προσαυξημένες κατά 35%".
Το ακριβές ύψος της επιχορήγησης ανά περιοχή θα αποφασίζετε, με απόφαση του δημοτικού συμβουλίου κάθε ΟΤΑ α' βαθμού, εντός των ορίων των τιμών που θέτει η ΚΥΑ οι οποίες θα μπορούν να μειωθούν μέχρι 20%.
Δαπάνες των τελικών δικαιούχων για μελέτες τεχνικών εργασιών, για υποστηρικτικές εργασίες και για ενέργειες προώθησης και ευαισθητοποίησης, που συνδέονται άμεσα με τις χρηματοδοτούμενες εργασίες καλύπτονται από τις διατάξεις της παρούσας απόφασης και είναι επιλέξιμες σε ό,τι αφορά στα Επιχειρησιακά Προγράμματα του ΚΠΣ και βαρύνουν το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα ως διακριτό υποέργο του κάθε τελικού δικαιούχου, αποτελούν δημόσια δαπάνη επιχορηγούμενη κατά 100% (75% ΕΤΠΑ και 25% εθνική συμμετοχή), μπορεί να ανέρχονται σε ποσοστό έως 10% του συνολικού προϋπολογισμού και να υλοποιούνται είτε με εξωτερικό ανάδοχο είτε με ίδια μέσα.
Αρμόδιος φορέας για την τήρηση της διαδικασίας επιχορήγησης από τα προγράμματα ορίζεται ο οικείος ΟΤΑ α' βαθμού, ή άλλο νομικό πρόσωπο, μετά από απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου, που έχει ή θα αποκτήσει εκ του καταστατικού του αρμοδιότητα για το σκοπό αυτό, όπως αρμόδιες δημοτικές επιχειρήσεις π.χ. Αναπτυξιακές Α.Ε., κ.α.
Θεωρούμε επομένως πολύ σημαντικό, τόνισε ο κ. Μαυράκης στην πρώτη φάση υποβολής της πρότασης, να γίνεται μια πολύ καλή προετοιμασία του φακέλου υποβολής από τον οικείο ΟΤΑ, ώστε αφενός να γίνεται επαρκής τεκμηρίωση του αιτήματός του αφετέρου να δείχνει ότι πληροί τα περισσότερα και σημαντικότερα των κριτηρίων της ΚΥΑ.
Τα αιτήματα που έχουν κατατεθεί
Μέχρι σήμερα δεν έχουν κατατεθεί πολλές προτάσεις για κήρυξη τέτοιων περιοχών αν και έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον πολλοί Δήμοι με ερωτήματα που κάνουν.
Επίσημα έχουν κατατεθεί στην διεύθυνση ΠΕΧΩ της περιφέρειας τρία αίτημα από το δήμο Αρκαδίου, το Δ.Δ. Πρασσές από το Δ. Ρεθύμνου και δήμο Κανδάνου.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει εκδηλώσει ο Δήμος Ανωγείων χωρίς να έχει υποβάλει σχετικό φάκελο.
Από την εξέταση των στοιχείων που έγινε, σχετικά ολοκληρωμένο φάκελο είχε το Δ.Δ. Πρασσές ( ήταν το πρώτο αίτημα που υποβλήθηκε) και πληροί τα εξής κριτήρια:
Α) Είναι επίσημα χαρακτηρισμένος παραδοσιακός οικισμός κοντά σε μεγάλο αστικό – τουριστικό κέντρο
Β) Υπάρχει επίσημη κήρυξη πολλών σημαντικών μνημείων στην περιοχή από το ΥΠΠΟ
Γ) Υπάρχει συνέργεια με προηγούμενα προγράμματα (μέχρι σήμερα ο Δήμος έχει ήδη πραγματοποιήσει προγράμματα στην ίδια περιοχή).
Στο Δήμο Κανδάνου ζητήθηκε να εξειδικεύσει το αντικείμενο της παρέμβασης που επιδιώκει και να αναφέρει ποια αιτιολογημένα κριτήρια έχει εξασφαλισμένα η περιοχή.
Ο διευθυντής της διεύθυνσης ΠΕΧΩ τόνισε ότι πολλοί δήμοι μπορούν πλέον να ακολουθήσουν το παράδειγμα των Αρχανών και να αλλάξουν όψη.
