Tου Κ. Μπογδανίδη

Πανέτοιμο δηλώνει το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας να αναλάβει φορέας διαχείρισης των περιοχών που έχουν ενταχθεί στο Natura 2000 και να δώσει μια και καλή λύση στα προβλήματα που δημιουργούνται. Όπως αποκάλυψε χθες η ʽ΄Πʼ σχεδόν το 1/3 της Κρήτης έχει συμπεριληφθεί εντός του Ευρωπαϊκού Δικτύου και αρκετοί ανησυχούν για…δέσμευση της περιουσίας τους!

ʽΔεν υπάρχει τέτοιο θέμαʼ διαβεβαιώνει ο διευθυντής του Μουσείου ΦΙ Μωυσής Μυλωνάς που είναι και ο μόνος φορέας που έχει ασχοληθεί σοβαρά με το θέμα και έχει εκπονήσει μελέτες και διαχειριστικά σχέδια.

“Σχέδια υπάρχουν, φορέας δεν υπάρχει”, τόνισε ο κ.Μυλωνάς που ξεκαθάρισε ότι έπρεπε να είχαν αναλάβει εκείνοι με το επιστημονικό τους προσωπικό τη διαχείριση αυτού του τεράστιου έργου.

“Εμείς θα έπρεπε να παίξουμε αυτό τον ρόλο που έχουμε τώρα άτυπα. Υπάρχει μια συνεργασία με το ΥΠΕΧΩΔΕ και κάθε φορά που προκύπτει ένα αίτημα για ανάπτυξη δραστηριοτήτων που είναι εντός του Ευρωπαϊκού Δικτύου μας το στέλνουν κι εμείς γνωμοδοτούμε”, ανέφερε ο κ.Μυλωνάς και υπενθυμίζει ότι μόνο το φαράγγι της Σαμαριάς από τις προστατευόμενες περιοχές έχει φορέα διαχείρισης.

Για τις δεσμεύσεις που υπάρχουν σε αυτές τις περιοχές ο κ.Μυλωνάς είναι καθησυχαστικός:

“Αν δει κάποιος το χάρτη του Ευρωπαϊκού Δικτύου Natura 2000 θα τρομάξει. Είναι πολλές περιοχές σε όλη την Κρήτη. Αλλά δεν είναι έτσι. Υπάρχει μια άγνοια για το θέμα αυτό. Μια περιοχή όταν χαρακτηρίζεται δεν σημαίνει ότι μπαίνει στο ψυγείο. Χρειάζεται όμως ένας σχεδιασμός και όποια αναπτυξιακή δραστηριότητα μπορεί να προχωρήσει αρκεί κάποιοι να ακολουθήσουν τη διαδικασία. Οι πυρήνες προστασίας άλλωστε είναι πολύ μικροίʼ καταλήγει ο κ.Μυλωνάς.

Στο θέμα παρενέβη και ο πρόεδρος του ΤΕΕ/ΤΑΚ κ.Πέτρος Ινιωτάκης που το θεωρεί πολύ “σοβαρό και ευαίσθητο΄ και τόνισε ότι πολύ σύντομα θα απασχολήσει το Τεχνικό Επιμελητήριο.

“Προέχει πάνω από όλα η προστασία του περιβάλλοντος και η μοναδικότητα κάθε περιοχής. Από την άλλη είναι και ζήτημα ανάπτυξης. Όλα αυτά πρέπει να τα δούμεʼ δήλωσε στην “Π” ο κ. Ινιωτάκης.



Οι μελέτες



Πάντως μελέτες για τους ορεινούς όγκους και τις περιοχές που είναι Natura 2000 έχει εκπονήσει με τους συνεργάτες του το Μουσείο. Είτε αφορούν ειδικευμένα προγράμματα , για την πανίδα(πχ τον γυπαετό) είτε την χλωρίδα της περιοχής, ακόμη και για τι ανάπτυξη μπορεί να επιτραπεί να γίνει.

Τα Αστερούσια Όρη είναι για παράδειγμα μέσα στο Natura 2000. Η περιοχή αποτελεί το ανατολικό τμήμα της οροσειράς των Αστερουσίων που βρίσκεται στα νότια της λεκάνης της Μεσαράς. Είναι γενικά μια ορεινή περιοχή χωρίς όμως μεγάλα υψόμετρα. Η ψηλότερη κορυφή, ο Κόφινας, που βρίσκεται στο κέντρο περίπου της περιοχής, έχει ύψος 1230 μέτρα.

Η περιοχή των Αστερουσίων είναι από τις πιο ξηρές της Κρήτης. Οι μικρές βροχοπτώσεις που δέχεται δεν επιτρέπουν την ανάπτυξη ενός μεγάλου υδρογραφικού δικτύου. Τα ρέματα που υπάρχουν στην περιοχή είναι μικρής έκτασης και έχουν τα χαρακτηριστικά χειμάρρων. Η επιφανειακή τους απορροή εξαρτάται από τον τύπο των πετρωμάτων και την ένταση των χειμερινών βροχοπτώσεων. Τα περισσότερα από αυτά εμφανίζουν απορροή μόνο σε ελάχιστες μέρες του έτους.

Tα ρέματα της περιοχής αναπτύσσονται στην διεύθυνση βορρά - νότου, ξεκινώντας από τις πιο ορεινές περιοχές και μέσα σε μικρή απόσταση καταλήγουν, είτε στα νότια παράλια, είτε στα μεγαλύτερης τάξης συστήματα των ποταμών Γεροπόταμου και Αναποδάρη της λεκάνης της Μεσαράς.

Τα πιο σημαντικά είναι αυτά που καταλήγουν στις νότιες ακτές, όπως συμβαίνει σε όλη την έκταση των Αστερουσίων. Το μεγαλύτερο ρέμα είναι αυτό του Τσούτσουρα, το οποίο αρχίζει από την περιοχή της λεκάνης της Μεσαράς και διασχίζει το ανατολικό άκρο των Αστερουσίων, μέσω μιας αρκετά απότομης ρεματιάς καταλήγοντας στην παραλία.

Ο Ψηλορείτης είναι επίσης προστατευόμενη περιοχή και χαρακτηρίζεται από την παρουσία κυρίως ανθρακικών πετρωμάτων. Ολόκληρος ο ορεινός όγκος και οι παρυφές του αποτελούνται από ασβεστόλιθους, δολομίτες και μάρμαρα, τα οποία ταξινομούνται σε δύο γεωτεκτονικές ενότητες πετρωμάτων.

Μια περιοχή με πολλά ρήγματα μεγάλης κλίμακας. Όλες σχεδόν οι παρυφές της οροσειράς χαρακτηρίζονται και οφείλουν την δημιουργία τους στη δράση μεγάλων κανονικών ρηγμάτων. Πολύ εντυπωσιακά εμφανίζονται τα ρήγματα των ανατολικών παρυφών της οροσειράς στην περιοχή Κρουσώνα - Τυλίσου που ουσιαστικά οριοθετούν την οροσειρά με τη λεκάνη του Ηρακλείου. Το ίδιο συμβαίνει με τις νότιες παρυφές όπου εκεί δύο μεγάλες ζώνες ρηγμάτων, της Γέργερης και του Φουρφουρά, οριοθετούν την οροσειρά με τη λεκάνη της Μεσαράς και του Αμαρίου, αντίστοιχα. Στο βόρειο περιθώριο υπάρχουν αρκετά ρήγματα, μικρότερης όμως έκτασης, που ταπεινώνουν σταδιακά το ανάγλυφο προς την περιοχή της λεκάνης του Μυλοποτάμου.

Εκτός από τα ρήγματα αυτά ένα μεγάλο ρήγμα που τέμνει διαγώνια όλη την οροσειρά, ξεκινώντας από την περιοχή της Γέργερης και φτάνοντας μέχρι την περιοχή του Γαράζου, εμφανίζεται στην περιοχή της Νίδας οριοθετώντας ουσιαστικά τις κορυφογραμμές με το ομώνυμο οροπέδιο.

Επίσης είναι προστατευόμενη περιοχή και το όρος Δίκτη (ή Λασιθιώτικα βουνά) που αποτελεί το φυσικό όριο μεταξύ των νομών Ηρακλείου και Λασιθίου. Πρόκειται για μία περιοχή έκτασης 370 τετραγωνικά χιλιόμετρα περίπου, κατά κύριο λόγο ορεινή και ημιορεινή, που περιέχει όμως και πεδινές εκτάσεις και οικισμούς, κυρίως στα οροπέδια Λασιθίου και Καθαρού.

Όλες σχεδόν οι παρυφές της οροσειράς αλλά και πολλά τμήματα στο εσωτερικό της χαρακτηρίζονται και οφείλουν την δημιουργία τους στη δράση μεγάλων κανονικών ρηγμάτων. Πολύ εντυπωσιακά εμφανίζονται τα ρήγματα των δυτικών παρυφών της οροσειράς στην περιοχή Γερακίου - Καστελίου, τα οποία ουσιαστικά οριοθετούν την οροσειρά με τη λεκάνη του Ηρακλείου. Το ίδιο συμβαίνει με τις νότιες παρυφές όπου εκεί η μεγάλη ζώνη ρηγμάτων της Βιάννου - Σύμης οριοθετούν την οροσειρά με τις περιοχές της Ιεράπετρας και Βιάννου. Στο βόρειο και ανατολικό περιθώριο υπάρχουν αρκετά ρήγματα, μικρότερης όμως έκτασης, που ταπεινώνουν σταδιακά το ανάγλυφο προς την περιοχή των λεκανών της Νεάπολης, Αγίου Νικολάου και Ιεράπετρας.

Το σημαντικότερο ίσως ρήγμα είναι αυτό του Καστελίου που ουσιαστικά οριοθετεί τον ορεινό όγκο της Δίκτης με την περιοχή του Καστελίου - Αρκαλοχωρίου. Το ρήγμα αυτό πιστεύεται ότι είναι ενεργό, χωρίς όμως έντονη σεισμική δραστηριότητα, καθώς οι σεισμοί που καταγράφονται από αυτό είναι κάτω των 3R. Πολύ σημαντικά είναι επίσης τα ρήγματα του Γερακίου, που σχηματίζει τη Γερακιανή Λαγκάδα, της Βιάννου-Σύμης και του Λιμνάκαρου που ουσιαστικά σχηματίζει το οροπέδιο του Λασιθίου.