Ρεπορτάζ Κορίνα Καφετζοπούλου

Έντεκα χρόνια είχε να καθαριστεί ο ποταμός Γιόφυρος από τα φερτά υλικά, και το χώμα που έβγαλε έφτασε για να καλύψει μια τεράστια επιφάνεια σκουπιδιών στην χωματερή των Πέρα Γαλήνων.

Για να αδειάσει ο ποταμός μόνο στα επικίνδυνα σημεία που βρίσκονται εντός του πολεοδομικού ιστού χρειάστηκαν να γίνουν δύο χιλιάδες δρομολόγια φορτηγών σε περίπου δύο μήνες.

Περισσότερα από 20 φορτηγά από τα επιλεγμένα σημεία πηγαινοερχόντουσαν στα προαναφερθέντα σημεία κάνοντας αυτή τη διαδρομή από έξι μέχρι δέκα φορές ημερησίως !

Βέβαια ο ποταμός δεν είχε μόνο χώματα που κατέβαζαν οι βροχές όλα αυτά τα χρόνια αλλά και χιλιάδες καλάμια το ύψος των οποίων έφταναν ακόμα και μέχρι τις γέφυρες που διασχίζει ο Γιόφυρος.

Τρεις χιλιάδες κυβικά μέτρα καλαμιών καθαρίστηκαν τα οποία μεταφέρθηκαν δίπλα στο βιολογικό καθαρισμό για να ξεραθούν και να καούν στη συνέχεια.

Αντίστοιχη εργασία έγινε και σε ρέματα μέσα στην πόλη όπως και στην ενδοχώρα. Από εκεί μπορεί να μην βγήκαν φερτά υλικά καθαρίστηκαν όμως τόνοι σκουπιδιών.

Είναι γνωστό ότι τα ρέματα και τα ποτάμια που διασχίζουν τα αστικά κέντρα μοιάζουν με ωρολογιακές βόμβες έτοιμες να εκραγούν σε μια δυνατή νεροποντή.

Δύο από αυτές για το Ηράκλειο, θεωρούνται οι ποταμοί Γιόφυρος και Ξηροπόταμος.

Με τα 300 χιλ ευρώ που διέθεσε η νομαρχία Ηρακλείου και αναθέτοντας το έργο σε εργολάβο δόθηκε προτεραιότητα στον καθαρισμό του Γιόφυρου που είχε να καθαριστεί έντεκα χρόνια.

Τα συνεργεία του εργολάβου με την καθοδήγηση του τμήματος λιμενικών έργων της διεύθυνσης τεχνικών υπηρεσιών εργάστηκαν πυρετωδώς υπό δύσκολες συνθήκες για να διανοιχθούν και να καθαριστούν επικίνδυνα σημεία των ποταμών που στο παρελθόν έχουν δώσει πλημμύρες μέσα στον οικοδομικό ιστό σε διάφορα σημεία.

Αυτό μπορούσε να γίνει μόνο αυτή την περίοδο που η στάθμη του νερού είχε κατέβει αισθητά και επιτρέπει έστω και με παράδοξο τρόπο την πρόσβαση των μηχανημάτων στα επικίνδυνα σημεία.

Όλη η εργασία καθαρισμού έγινε σε απόλυτη συνεργασία με το δήμο Ηρακλείου ο οποίος παραχώρησε τη δυνατότητα της μεταφοράς των φερτών υλικών στη χωματερή του Φόδελε και τον καλαμιών σε έκταση δίπλα στο βιολογικό καθαρισμό.



Ποιά σημεία καθαρίστηκαν



Ο ποταμός καθαρίστηκε και διανοίχθηκε στα πλέον επικίνδυνα σημεία από τα καλάμια και τις φερτές εναποθέσεις του ποταμού των τελευταίων 11 χρόνων, προκειμένου ακόμα και στο ενδεχόμενο πλημμύρας τα όμβρια ύδατα να κρατηθούν μέσα στο ποτάμι και να μην γίνει υπερχείλιση.

Η επικινδυνότητα προέκυψε και με τα στατιστικά πλημμυρών των προηγούμενων ετών με προτεραιότητα πάντα στην ανθρώπινη ζωή.

Τα τμήματα του ποταμού που έχουν καθαριστεί και καθαρίζονται είναι :

α) Περιοχή νέας-παλαιάς γέφυρας Γιοφύρου στη Λεωφ. 62 Μαρτύρων.

β) Περιοχή δυτικά του Βιολογικού Καθαρισμού μέχρι τη γέφυρα Φοινικιάς.

γ) Περιοχή κάτω από τα Τ.Ε.Ι. Ηρακλείου, από τη σιδερένια γέφυρα Τρεις Βαγιές μέχρι το ύψος βορειοδυτικά των γηπέδων ʽʼΠαπαδόπουλουʼʼ.

δ) Τμήμα περίπου 60 μέτρων του ρέματος Μαραθίτη (Χρυσοβαλάντου) στη συμβολή του με τον ποταμό Γιόφυρο.

ε) Τμήμα του ποταμού Γιοφύρου στη συμβολή με το ρέμα Μαραθίτη (Χρυσοβαλάντου), όπου ο Γιόφυρος παρουσιάζει νησίδα εκατέρωθεν της οποίας ρέει ο ποταμός και έχουν μαζευτεί φερτά υλικά από τα ανάντη τμήματα τόσο του Γιοφύρου όσο και του ρέματος Μαραθίτη.



Ο “θησαυρός” του ποταμού



Ο ποταμός Γιόφυρος είχε μόνο χώματα και καλάμια εκτός από τα σημεία στις γέφυρες όπου ορισμένοι δεν δίσταζαν να πετούν σκουπίδια.

Εκτός από αυτά βρέθηκαν και σωλήνες που εκβάλουν μέσα στον ποταμό και για τις οποίες έχει ήδη ενημερωθεί η διεύθυνση δημόσιας υγείας.

Βέβαια ο λόγος γίνεται για τεράστιες ποσότητες χωμάτων που κάλυψαν μεγάλο μέρος της επιφάνειας της χωματερής των Πέρα Γαλήνων.

Μέσα σε διάστημα δύο μηνών έγιναν δύο χιλιάδες δρομολόγια με γεμάτα τα φορτηγά (εργάστηκαν περισσότερα από 20) από το Γιόφυρο μέχρι την χωματερή για να μεταφερθεί χώμα εξαιρετικής ποιότητας για καλλιέργειες και θερμοκήπια προκειμένου να σκεπαστούν τα απορρίμματα.

Το ίδιο έγινε και με τα εκατοντάδες καλάμια που είχαν γιγαντωθεί και από τον ποταμό έφταναν να ακουμπούν τη γέφυρα στην 62 Μαρτύρων.

Τρεις χιλιάδες κυβικά μέτρα καλαμιών καθαρίστηκαν τα οποία μεταφέρθηκαν δίπλα στο βιολογικό καθαρισμό για να ξεραθούν και να καούν στη συνέχεια, με την παρουσία της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας.

Τα καλάμια είναι ένα τεράστιο πρόβλημα καθώς γιγαντώνονται γρήγορα. Ήδη έχει γίνει επαφή με το Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο της Αθήνας προκειμένου με μια λύση φιλική προς το περιβάλλον να βρεθεί τρόπος αντιμετώπισης έτσι ώστε η ανάπτυξής τους να περιορίζεται κατά μια τετραετία.

Σε χωματερές ωστόσο έχουν μετατραπεί τα ποτάμια και ρέματα της πόλης και της ενδοχώρας. Μέσα σε αυτά βρίσκει κανείς, στρώματα, κρεβάτια, ψυγεία κουζίνας, ευτυχώς που οι υπάρχουν και οι μπαλέτες λάστιχα πλαστικά από τα θερμοκήπια και άρδευσης, λαμαρίνες και προφυλακτήρες, κοτέτσια κ.α



Οι δυσκολίες



Όπως είπε μιλώντας στην Π η προϊσταμένη του τμήματος λιμενικών έργων κ. Χαρά Παρασύρη “οι δυσκολίες του καθαρισμού του ήταν παρά πολύ μεγάλες αφού δεν υπήρχε πρόσβαση στον ποταμό στην πλειοψηφία των επικίνδυνων σημείων για να προσεγγίσουν τα μηχανήματα.

Σε αυτές τις περιπτώσεις αναγκάστηκαν να μπαζώσουν τον ποταμό για να μπορεί να «πατήσει» η τσάπα βάρους 40 τόνων και να επιτελέσει το έργο της, που ήταν αρχικά η εκρίζωση των καλαμιών και στη συνέχεια η διάνοιξη των σημείων. Βέβαια στη συνέχεια προχωρούσαν στο ξεμπάζωμα”.

Όπως τόνισε : «Το έργο του καθαρισμού βρίσκεται στο 65% της σύμβασης και αναμένεται να περαιωθεί τον ερχόμενο Φεβρουάριο.

Εκτελείται κανονικά παρά τις πολλές δυσκολίες που αντιμετωπίσαμε και που μέχρι σήμερα αφορούν στην διάθεση των υλικών εκσκαφής, στην εξεύρεση χώρου για να ξηραίνονται τα καλάμια και χώρου για την καύση τους, στην διάνοιξη διαβάσεων για πρόσβαση στην κοίτη του ποταμού, σε αντιδράσεις από παρόχθιους ιδιοκτήτες, σε αναγκαίες διαδικασίες για κλείσιμο δημοτικών δρόμων καθώς και στο γεγονός ότι αγωγός απαγωγής επεξεργασμένων λυμάτων της Δ.Ε.Υ.Α.Η. διέρχεται εντός της ανατολικής κοίτης του ποταμού, χωρίς να υπάρχουν σαφή στοιχεία για τη διέλευσή του, οπότε η προσέγγιση και ο καθαρισμός των τμημάτων από την ανατολική όχθη εκτελέστηκε και εκτελείται με ιδιαίτερη προσοχή».

Ο Γιόφυρος είχε καθαριστεί πριν πέντε χρόνια από τα καλάμια από τον ΟΑΝΑΚ .

Τα φερτά υλικά όμως μετά την μεγάλη πλημμύρα του 1994 δεν είχαν απομακρυνθεί.



Ξηροπόταμος



Ο Ξηροπόταμος έχει τη δική του ιστορία αφού εξαιτίας της απουσίας νερού μετατρέπεται κάθε χρόνο σε χωματερή.

Φέτος στη διάρκεια σαράντα ημερών μεταφέρθηκαν σκουπίδια όγκου 2,5 κυβικών μέτρων!

Παρά το γεγονός ότι καθαρίζεται σχεδόν κάθε χρόνο σε διάφορα τμήματα είτε με εργολαβίες είτε με τα μηχανήματα της νομαρχίας , θεωρείται ένα εξαιρετικά επικίνδυνο σημείο αφού ορισμένοι δεν διστάζουν να πετάνε τον άχρηστο ηλεκτρικό τους εξοπλισμό ακόμα και τα παλιά έπιπλα.

Φέτος εργασίες έγιναν και με τα μηχανήματα της νομαρχίας.

Σύμφωνα με τον προϊστάμενο του τεχνικού εξοπλισμού Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Ηρακλείου στην Διεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών κ. Μανώλη Καρουζάκη, διανοίχθηκε ένα αρκετά μεγάλο τμήμα του ποταμού στην περιοχή Κλίτση Μετόχι που είναι ο οικισμός Παναγιάς, και τμήμα από τη διακλάδωση Σταυρακιανής Καμάρας προς το Ηράκλειο.

Πέρσι από την εργολαβία ύψους 200 χιλ. ευρώ της νομαρχίας εκτελέσθηκαν εργασίες που κυρίως αφορούσαν στον καθαρισμό του ποταμού Ξεροπόταμος και επισκευή αναχωμάτων του Γιόφυρου, και ειδικότερα:

α) Καθαρίστηκε τμήμα του ποταμού Ξεροποτάμου από τη θάλασσα και μέχρι το εργοστάσιο του Γιαννούλη περίπου 2.000μ. και πλέον 200μ. προς Δαφνές.

β) Έγινε ξηρολιθιά στο Γιόφυρο μήκους 26μ., και ύψους 4μ. σε σημείο που είχε καταστραφεί το προστατευτικό ανάχωμα από παλαιότερη υπερχείλιση.

Μέσα στον Ξηροπόταμο τα συνεργεία καθαρισμού έρχονται αντιμέτωπα με την ασυνειδησία αφού μέσα στη κοίτη συναντώνται ψόφια ζώα, σκουπίδια, κοτέτσια, φερτά υλικά, αυτοκίνητα, λάστιχα, στρώματα, βαρέλια, καλάμια, καλύβες, στάβλοι και λύματα. Τα προβλήματα που παρουσιάζονται κυρίως σχετίζονται με τη διάνοιξη διαβάσεων για πρόσβαση στην κοίτη, διάθεση προϊόντων καθαρισμού, με παρόχθιους ιδιοκτήτες οι οποίοι δεν επιτρέπουν την διάνοιξη ή δεν διευκολύνουν με τη στάση του τις εργασίες.



Τα υπόλοιπα ποτάμια και ρέματα



Σχεδόν κάθε χρόνο καθαρίζονται τα ρέματα και τα ποτάμια της ενδοχώρας.

Καθαρισμοί έγιναν στους δήμους Γόρτυνας και Μοιρών όπου περνά ο Γεροπόταμος.

Στο δήμο Τυμπακίου όπου την περιοχή διασχίζει ο ποταμός «Μάγειρος».

Στο δήμο Ρούβα και Ζαρού καθαρίστηκαν ρέματα.

Επίσης καθαρίστηκαν τα ρέματα Χρυσοβαλάντου (κάτω από τη εθνική οδό), Κορώνη και Αγ. Ιωάννη Χωστού.

Μόλις οι καιρικές συνθήκες το επιτρέψουν θα καθαριστεί το ρέμα που βρίσκεται πίσω από το νέο ΙΚΑ στην περιοχή του Εσταυρωμένου εκεί κάποιος έριξε λάστιχα αυτοκινήτων και λάστιχα άρδευσης.

Επίσης καθαρίστηκε ο «Μπαμπουλάνης» ποταμός στο δήμο Καστελίου κάτω από τα στρατιωτικό αεροδρόμιο.

Στα Δύο Αοράκια καθαρίστηκε ένα ρέμα και μετά λίγο καιρό εντοπίστηκαν εξαρτήματα αυτοκινήτων όπως φτερά, καπό, λαμαρίνες και προφυλακτήρες.



Οριοθετήσεις ρεμάτων



Όπως τόνισε η προϊσταμένη του τμήματος λιμενικών έργων κ. Χαρά Παρασύρη ένα σημαντικό βήμα για την αντιπλημμυρική προστασία του νομού είναι οι οριοθετήσεις των ποταμών καθώς αφενός θα διευκολυνθεί η πρόσβαση των μηχανημάτων και θα συμβάλει στην διατήρηση της καθαριότητας της κοίτης.

Μέχρι στιγμής έχουν γίνει οριοθετήσεις σε 25 σημεία του νομού, άλλες για τους δήμους, άλλες για λογαριασμό ιδιωτών.

Τα μικρότερα τμήματα που οριοθετούνται είναι για μήκος ρέματος 250 μέτρων. Ρέματα έχουν οριοθετεί στις Γούβες, τη Σταλίδα, στις Μοίρες στο Γιόφυρο στον Αλμυρό στους Αγίους Δέκα στο Λέντα στην Κερά στη Χερσόνησο σε οικοδομικούς συνεταιρισμούς σε ιδιώτες

Τα τελευταία χρόνια είναι σε εξέλιξη μελέτες για γνωμοδοτήσεις στα δημοτικά συμβούλια καθώς οι οριοθετήσεις είναι αναγκαίες για να προχωρήσουν τα σχέδια πόλης.

Ο δήμος Ηρακλείου βρίσκεται σε ικανοποιητικό σημείο καθώς έχει αναθέσει τις οριοθετήσεις των ρεμάτων που είναι στα όριά του και όλων των περιοχών που μπαίνουν στο σχέδιο πόλης ώστε να απεγκλωβιστούν από αυτό το πρόβλημα, όπως και περιοχές εκτός σχεδίου όπως τον υπόλοιπο Γιόφυρο απο το βιολογικό μέχρι τα όρια του δήμου όπως τμήματα των Μαλάδων, στο Χάνι του Αγίου Σύλλα κ.α.