
Πότε...άγιος και πότε...διάβολος για την Εκκλησία ο Καζαντζάκης
Για πρώτη φορά εκκλησιαστική προσέγγιση στο έργο του μεγάλου στοχαστή
«Ο Καζαντζάκης ήρθε στο Άγιο Όρος, δεν μπόρεσε, όμως, να ταπεινωθεί», ανέφερε χαρακτηριστικά χθες ο π. Βασίλειος Γοντικάκης, και πρόσθεσε πως ο συγγραφέας είχε την τάση, λόγω αλαζονείας, ό,τι πιάνει να το κάνει καζαντζακικό. «Του έλειπε μόνο ένα, η ταπείνωση. Αν είχε βρει την ταπεινότητα θα ήταν Αγιος», υποστήριξε
«Εξομολογητικά» επιχείρησε να μιλήσει για το Νίκο Καζαντζάκη, όπως εξάλλου είχε πράξει και ο ίδιος ο συγγραφέας στην “Ασκητική”, ο αγιορείτης Μοναχός από το Ηράκλειο, Αρχιμανδρίτης Βασίλειος Γοντικάκης, στη χθεσινή του ομιλία στη δημοτική αίθουσα Ανδρόγεω με θέμα «Νίκος Καζαντζάκης-Εκκλησία και Κρήτη», κατά τη διάρκεια της οποίας επιχειρήθηκε να αποκατασταθούν οι σχέσεις Eκκλησίας και Ν. Καζαντζάκη.
Όπως χαρακτηριστικά είπε ο Μοναχός, στις σελίδες του Καζαντζάκη υπάρχουν χωρία που τον μετατρέπουν σε άγιο και άλλα που τον κάνουν να παίρνει τη μορφή του διαβόλου.
Πρόκειται για την πρώτη φορά που η Εκκλησία πραγματοποίησε εκδήλωση για τη ζωή και το έργο του μεγάλου συγγραφέα και έγινε με αφορμή τη συμπλήρωση πενήντα ετών από το θάνατό του. Ωστόσο, χθες έντονες ήταν οι αντιδράσεις από μια μερίδα κόσμου που έκρινε ότι ο συγγραφέας προσβάλλει με το έργο του την Εκκλησία και δε θα πρέπει να τιμάται.
Το «παρών» στην εκδήλωση έδωσαν μεταξύ άλλων, η βουλευτής Ηρακλείου, Μ. Σκραφνάκη και ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Κρήτης, κ. Παλλήκαρης ενώ την ομιλία προλόγισε ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος Κνωσού, Ευγένιος.
Όπως υπογράμμισε ο Αρχιεπίσκοπος Κρήτης, κκ Ειρηναίος, κρίθηκε απαραίτητο η Εκκλησία να έχει έναν ιδιαίτερο λόγο για το Νίκο Καζαντζάκη, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων αφιερωμένων στην προσωπικότητα και το έργο του. «Τιμούμε το συγγραφέα και το έργο του εκτός από όλες τις περιπτώσεις εκείνες που αναφέρεται προσβλητικά στο όνομα του Χριστού, της Eκκλησίας και των Αγίων», τόνισε. Τέλος, ανέφερε πως ο ομιλητής είναι ένας άνθρωπος από το Ηράκλειο που αγαπά την Κρήτη και την Eκκλησία.
«Ο Καζαντζάκης νιώθεις ότι μιλάει στην καρδιά σου, είναι ένα πρόσωπο που σε συγκινεί», είπε χαρακτηριστικά στην αρχή της ομιλίας του ο Αρχιμανδρίτης Β. Γοντικάκης αναφερόμενος σε κείμενα που μιλούν για την Κρήτη και τον πόλεμο όπως στην “Αναφορά στον Γκρέκο”, όπου ο Καζαντζάκης βλέποντας τα άλλα παιδιά να παίζουν, λέει ότι «δεν μπορώ να γελώ και να παίζω γιατί η Κρήτη δεν είναι ελεύθερη». Στη συνέχεια, είπε πως ένας Κρητικός είναι λίγο κουζουλός, κάτι που δίνει και αξία στο νησί, ενώ ένας άνθρωπος θέλει να φτάσει το άφταστο, που ακριβώς είναι και η έννοια του ανθρώπου. «Αν ο Καζαντζάκης ήθελε μικρά πράγματα θα τα πετύχαινε με τη δύναμή του», τόνισε και είπε πως ο Κρητικός Καζαντζάκης ήταν κουζουλός, ήθελε να φτάσει το άφταστο, κάτι που είναι θεμιτό αλλά, εκεί που τον θαυμάζεις και τον επικροτείς, στη συνέχεια «κάτι χαλάει». Υποστήριξε, ακόμα, πως στην “Ασκητική” εκφράζεται ο προβληματισμός του ανθρώπου, «είναι μια κραυγή σωτηρίας», είπε. Ο Μοναχός δε θέλησε, όπως είπε, να κρίνει με την ομιλία του τον Καζαντζάκη, τον οποίο χαρακτήρισε βασανισμένο άνθρωπο, «στη ζωή του δε χαλάρωσε στιγμή, είναι ένα πρόσωπο ιερό», υποστήριξε. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις αντιφάσεις που συναντά κανείς στα έργα του, «μέσα του έχει το ναι και το όχι, πολλάκις πίπτει στο πυρ και πολλάκις στο ύδωρ, υπάρχει η ευωδία αλλά και η δυσωδία», περιέγραψε. Στη συνέχεια αναφέρθηκε στη φράση του Καζαντζάκη που αναγράφεται και στον τάφο του, «Δεν ελπίζω τίποτα, δε φοβάμαι τίποτα, είμαι ελεύθερος» και την ερμήνευσε λέγοντας ότι δείχνει πως είναι δούλος εκείνου που είναι μόνο αγάπη και ταπείνωση.
Αναφέρθηκε, ακόμα, σε προσωπικές του στιγμές και στην περιπλάνησή του από το Ηράκλειο, στην Αθήνα και από κει στη Δύση, όπου ένιωθε, όπως είπε, ότι κάτι δεν πήγαινε καλά. Όταν, όμως, πάτησε το πόδι του στον Άγιο Όρος, αισθάνθηκε αμέσως ότι βρίσκεται στο χώρο του. Όπως είπε, ένιωσε ότι εκεί υπάρχει ο κόσμος, ψευτιά και υποκρισία αλλά και η αγιότητα. «Ο Καζαντζάκης ήρθε στο Άγιο Όρος, δεν μπόρεσε, όμως, να ταπεινωθεί», ανέφερε χαρακτηριστικά και πρόσθεσε πως ο συγγραφέας είχε την τάση, λόγω αλαζονείας, ό,τι πιάνει να το κάνει καζαντζακικό. «Του έλειπε μόνο ένα, η ταπείνωση. Αν είχε βρει την ταπεινότητα θα ήταν Αγιος», υποστήριξε.
Ακολούθησε συζήτηση με τους παρευρισκόμενους, πολλοί από τους οποίους αντέδρασαν έντονα στο γεγονός ότι η Εκκλησία αφιέρωσε τη χθεσινή εκδήλωση στο Νίκο Καζαντζάκη, τον οποίο κατηγόρησαν για βλασφημία.

