
Ο κ.Στασινάκης μίλησε στις 10 Σεπτεμβρίου στην πόλη Almaty του Καζακστάν, παρουσία του Έλληνα πρέσβη κ.Χρίστου Κοντογιαννόπουλου και στις 12 και 14 του μηνός στην Τασκένδη του Ουζμπεκιστάν.
Στις 13 Σεπτεμβρίου τα τμήματα της Διεθνούς Εταιρείας οργάνωσαν συνέδριο στη Μπουχάρα με θέμα «Ο Καζαντζάκης χθες και σήμερα στην Κεντρική Ασία». Στη διάρκειά του διαβάστηκαν οι επιστολές του Νίκου Καζαντζάκη από το ταξίδι του το 1929, έγιναν εισηγήσεις για τις μεταφράσεις των βιβλίων «Αλέξης Ζορμπάς», «Ο Τελευταίος Πειρασμός» και «Οι Αδερφοφάδες».
Ο κ. Στασινάκης στην ομιλία του προς το κοινό της Κεντρικής Ασίας ανέφερε μεταξύ άλλων:
«Στις 11 Μαρτίου 1929, ο Καζαντζάκης επιστρέφει στη Μόσχα μετά από μακρά περιήγηση από τη Μουρμάνσκ μέχρι το Βλαδιβοστόκ. Από τις 13 έως τις 20 Μαρτίου, περιμένει μάταια την απαραίτητη άδεια για να πάει στο “Τουρκεστάν”, όπως ονόμαζαν την περιοχή εκείνη την εποχή. Επειδή η άδεια δεν έφτανε, αποφάσισε να αψηφήσει αυτή την υποχρέωση.
Στις 22 Μαρτίου 1929 φεύγει σιδηροδρομικώς, χωρίς άδεια, από τη Μόσχα με προορισμό την Κεντρική Aσία. Διασχίζει τις πεδιάδες του σημερινού Καζακστάν. Εντυπωσιάζεται.
Γράφει στην Ελένη Σαμίου, την πιστή του σύντροφο:
“Μπήκαμε στο Καζακστάν. Χιόνια - μα είδα ένα μαύρο άλογο κι ένα καβαλλάρη να τρέχουν σαν νά ʼταν έρημος, αμμουδιά, και ξάφνου ένα χωριό δεξά μου, ένα πράσινο κουπέ τζαμιού. Χτύπησε η καρδιά μου- μπήκαμε σε χώρα μουσουλμάνικη.
Σε λίγο μια θαμαστή καμήλα στην απέραντη χιονισμένη πεδιάδα, που τραβάει ένα κάρο. Οι Ίσμπες αρχίζουν να είναι χρισμένες με ασβέστη κι είναι θαμαστή η εντύπωση των άσπρων σπιτιών στο χιόνι. Αρχίζει η Ανατολή, μια γυναίκα σʼ ένα σταθμό, με σαλβάρια κίτρινα, ένας γέρος μπήκε στο βαγόνι κι ακούω τώρα τη μελωδική ρυθμική φωνή του να σιγοτραγουδάει τραγούδια ανατολίτικα. Χωρίς άλλο πρέπει να μπω στη Μπουχάρα”.
Έπειτα κατευθύνεται προς το σημερινό Ουζμπεκιστάν. Eίναι πολύ ανήσυχος γιατί δεν έχει άδεια εισόδου. Εντούτοις μπαίνει σʼ αυτή χώρα στις 25 Μαρτίου. Επισκέπτεται την Τασκένδη.
Γράφει στην Ελένη:
“Mια στιγμή κατέβηκα στον πρώτο σταθμό, μετά τη Tachkent. Περίφημο για τις μηλιές του. Νύχτα διάκρινα θαμαστά μήλα, έτρεξα. Τη στιγμή που κρατούσα γιομάτα τα χέρια μου, το τραίνο κίνησε. Τώρα γύρισα λαχανιασμένος, κρεμάστηκα με ορμή και πρόλαβα. Θαυμαστά, τεράστια μήλα, και νιώθω πάλι πως όταν πεθάνω - και θά ʼστε στο προσκεφάλι μου - μην ξεχάστε πως μια, από τις μεγαλύτερες χαρές της ζωής μου ήταν τα φρούτα. Και να μου φέρετε σωρούς να τʼ αποχαιρετίσω”...
Να πώς περιγράφει, σʼ ένα γράμμα στον Παντελή Πρεβελάκη, τον πνευματικό του γιο, την είσοδό του στο Ουζμπεκιστάν:
“Αγαπητέ μου αδερφέ, μπήκα στο Τουρκεστάν χωρίς άδεια, γιατί θέλω να δω τη Σαμαρκάνδη και τη Βουχάρα. Από τα παιδικάτα μου οι δύο αυτές πολιτείες με τάραζαν και πρέπει να τις δω - να λευτερωθώ. Όσο ταξιδεύω, νιώθω πως τo ταξίδι u947 για μένα δεν είναι παρά ανάγκη ελευθερίας. Ό,τι έχει γοητέψει το νου και την καρδιά μου και με τρώει, τότε μόνο το νικώ και γλιτώνω από το να το δω, το χαρώ και προχωρήσω. Η Ρουσία πια για μένα είναι πίσου μου, δε νιώθω πια καμιά ανησυχία και λαχτάρα. Πάει! Θάμα ήταν, άπειρες χαρές, ο Βόλγας που κυλάει σα βασιλόφλεβα στο μεσοφρύδι μου. Δεν την αρνούμαι, την παίρνω μαζί μου, γίνεται αίμα μου, και πια όταν πεθυμώ τίποτα, εγώ και αυτή η Παλαιστίνη, η Ισπανία, το Σινά, τα νησιά της Ελλάδας, ό,τι είδα, πεθυμούμε μαζί - γιατί είμαστε πια ένα σώμα. Η Σειρήνα είναι σαν ψωμί και κρασί και με θρέφει. Χαίρομαι γιατί ολοένα νιώθω εντονώτερο en système dʼ avalanche την καρδιά μου. Είναι νύχτα, φτάσαμε στη Tachkent, μα δε στάθηκα γιατί βιάζουμαι να πατήσω τη Σαμαρκάνδη. Αύριο μεσημέρι θα ʼμαι εκεί. Ο Μέγας Αλέξανδρος, ο Ταμερλάνος, η γυναίκα που αγάπησε Bibi - Hαnum... Ανυπομονώ να δω τα περίφημα τζαμιά. Ήδη στο δρόμο ένιωσα πως μπήκα πια στην Ανατολή. Τα χιόνια λιώσαν, ο ποταμός Αμού-Δάρια, η λίμνη Αράλ, ξεσκλαβωμένοι από τους πάγους. Έπειτα η έρημη απέραντη του Καζακστάν, έπειτα καμήλες, σπίτια με δώματα, άντρες και γυναίκες με πλήθος χρώματα,
μιναρέδες λιγνοί στα χωριά, έπειτα μήλα άφθονα, και ήλιος και η γη σκεπασμένη χλόη και σε μια βδομάδα θα γιομώσει λουλούδια. Χαρά, ελευθερία, μοναξιά, σιωπή, άνοιξη γλυκύτατη στην καρδιά της Ασίας,η Σαμαρκάνδη περιμένει, πιο πέρα η Βουχάρα, πιο πέρα τα φημιστά ερείπια της παμπάλαιης πολιτείαςΜερβ, που τη σκέπασε προ ενούς αιώνα α σιμούν... Kαι την ώρα που Σας γράφω, στο βαγόνι, στο τραπεζάκι μπροστά μου, ένας σωρός από τα περίφημα μήλα της Tachkent».
Οι εκδηλώσεις στην Κεντρική Ασία θα συνεχιστούν και μάλιστα τον Οκτώβριο του 2008, με αφορμή τη συμπλήρωση είκοσι χρόνων από την ίδρυση της Εταιρείας, θα γίνουν πολλές δραστηριότητες σε χώρες της.
Στη Μασσαλία
Οι δραστηριότητες της Διεθνούς Εταιρείας Φίλων Νίκου Καζαντζάκη συνεχίζονται στη Γαλλία.
Σήμερα πραγματοποιείται διεθνές Συνέδριο στη Μασσαλία με θέμα «Ο Καζαντζάκης και οι ελληνολατινικές χώρες (Κύπρος, Ελλάδα, Γαλλία, Ιταλία και Ισπανία)». Το συνέδριο τελεί υπό την αιγίδα του Γενικού Πρόξενου της Ελλάδας στη Μασσαλία Πέτρου Παναγιωτόπουλου.
Αύριο οι εισηγητές και οι συμμετέχοντες στο συνέδριο θα παρευρεθούν σε τελετή στην πλατεία Καζαντζάκη της Αντίπολης.
Τόσο στο συνέδριο όσο και στην εκδήλωση στην Αντίπολη θα συμμετάσχει η νικήτρια του διαγωνισμού για τον Νίκο Καζαντζάκη που έγινε στο 3ο Λύκειο Ηρακλείου. Πρόκειται για τη Μαρίνα Τσαγκαράκη, η οποία συνοδευόμενη από την καθηγήτρια Γεωργία Βουβάκη χθες και προχθές βρέθηκε στο Καντενέ της Γαλλίας.

