«Π»: Μιλήστε μας για τη φιλοσοφία της δράσης «Η πόλη μέσα στην πόλη».

Μαρία Χουλάκη: Στο πλαίσιο του Προγράμματος της Ολοκληρωμένης Αστικής Ανάπτυξης, της Παλαιάς Πόλης του Ηρακλείου, που εντάσσεται στο ΠΕΠ Κρήτης 2000-2006, «Η πόλη μέσα στην πόλη», είναι ένα project που έχει σα στόχο την κατάρριψη των στεγανών μεταξύ της παλιάς και της νέας πόλης. Στοχεύει στην κοινωνική ζύμωση και χρησιμοποιεί τη φωτογραφία σα μοχλό ενεργοποίησης των πολιτών αλλά και σαν επικοινωνιακό εργαλείο. Με τη συγκεκριμένη δράση ευαισθητοποίησης προσπαθήσαμε να καταγράψουμε φωτογραφικά την πολυμορφία του ανθρώπινου δυναμικού αυτής της περιοχής, σε σχέση με το αστικό περιβάλλον.

Η φωτογραφία εστιάζει με αμεσότητα στην πραγματικότητα και τη σχολιάζει σιωπηλά στοχεύοντας σε ένα εσωτερικό διάλογο. Ένα διάλογο επαναπροσδιορισμού της σχέσης μας με τον κόσμο που μας περιβάλλει με την πόλη που ζούμε, με την πόλη που συνειδητά η ασυνείδητα αγνοούμε.

«Π»: Πώς έγινε η επιλογή των φωτογραφιών και με ποιο τρόπο θα γίνει η τελική παρουσίαση;

Μαρία Χουλάκη: Η δράση ολοκληρώνεται με την παρουσίαση του φωτογραφικού υλικού στις διαφημιστικές πινακίδες στο κέντρο της πόλης και την έκδοση ενός λευκώματος με τις επιλεγμένες φωτογραφίες. Τη θεωρητική επιμέλεια ανέλαβε η ιστορικός Νίνα Κασσιανού και ο Ηρακλής Παπαϊωάννου, επιμελητής του Μουσείου Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης. Όσον αφορά στην επιλογή των έργων, οι φωτογραφίες επιλέχθηκαν από τριμελή επιτροπή με κριτήριο την φωτογραφική αρτιότητα και τη θεματική πρωτοτυπία. Η διεισδυτικότητα της φωτογραφικής ματιάς και η ευαισθησία σε θέματα κοινωνικά και περιβαλλοντικά καθόρισαν την τελική επιλογή.

«Π»: Με την παρουσίαση των έργων στο κοινό, εκτιμάτε ότι θα ξεκινήσει ένας ουσιαστικός διάλογος για την παλιά πόλη;

Μαρία Χουλάκη: Μέσα από τη δράση αυτή ένα διαφορετικό κοινό άρχισε να επισκέπτεται τη ζώνη ανάπλασης ενώ νέες προτάσεις για την αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού της συγκεκριμένης ζώνης άρχισαν να διαμορφώνονται. Οι απαντήσεις στα ερωτήματα που θέτει το project «Η πόλη μέσα στην πόλη», είναι οι βασικές συνιστώσες για το μέλλον αυτής της περιοχής.

Με την παρουσίαση των έργων στους δρόμους του Ηρακλείου εκτιμούμε ότι ένα μεγάλο ποσοστό ευαισθητοποιημένων πολιτών θα ανατρέξουν στα σοκάκια της παλιάς πόλης για ένα επαναπροσδιορισμό της προσωπικής τους σχέσης με αυτή την ιδιόμορφη περιοχή της πόλης μας.

«Π»: Το συγκεκριμένο πρόγραμμα εκτιμάτε ότι θʼ αποτελέσει την αρχή μιας σειράς δραστηριοτήτων που αφορούν στη φωτογραφία;

Μαρία Χουλάκη: Ο βραχυπρόθεσμος στόχος αυτής της δράσης είναι η διαμόρφωση ενός πλαισίου στο οποίο θα παρουσιάζεται η φωτογραφική τέχνη και θα προωθείται η σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία σε περιφερειακό επίπεδο. Ενώ μακροπρόθεσμα θα ήταν σκόπιμο να προγραμματίσουμε τη θεσμοθέτηση ενός φορέα για τη φωτογραφία με μια μόνιμη συλλογή προσβάσιμη στους δημότες και στο τουριστικό κοινό της Κρήτης.

«Π»: Γιατί μέχρι σήμερα δεν έχει υπάρξει ανάλογη συντονισμένη προσπάθεια;

Μαρία Χουλάκη: Αυτή ήταν και η δική μου απορία, αλλά και ένα βασικό κίνητρο για να κάνω μια πρώτη απόπειρα, αναλαμβάνοντας την ευθύνη αυτού του εγχειρήματος. Νομίζω ότι υπάρχουν ελάχιστοι καλλιτέχνες που έχουν ξεπεράσει την αυτοαναφορικότητά τους και ενδιαφέρονται πραγματικά για το κοινωνικό γίγνεσθαι. Ένας τέτοιος σχεδιασμός βεβαίως απαιτεί μεγάλη εμπειρία, εξειδικευμένη γνώση και ένα πολιτισμικό όραμα. Προσωπικά είμαι απόλυτα ευαισθητοποιημένη σε ό,τι συμβαίνει γύρω μου, γιατί αυτό είναι και το αντικείμενο της προσωπικής μου έρευνας μέσα από το έργο μου. Το 2005 είχα παρουσιάσει τη φωτογραφική ενότητα «Η μνήμη των τοίχων» στο Ιστορικό Μουσείο Κρήτης. Ήταν μια λεπτομερειακή καταγραφή των σοβάδων στην παλιά πόλη του Ηρακλείου, γεγονός που μου επέτρεψε να σχεδιάσω με συνέπεια το project «Η πόλη μέσα στην πόλη». Το project αυτό είναι πρωτοποριακό για τα ελληνικά δεδομένα, όπως αναφέρει στο κείμενο του καταλόγου ο Ηρακλής Παπαϊωάννου, επιμελητής του Μουσείου Φωτογραφίας. Η πρωτοτυπία του οφείλεται στο γεγονός ότι σχεδιάστηκε προσεκτικά, λαμβάνοντας υπόψη τις συνθήκες που επικρατούν στην παλιά πόλη, αλλά και τη δημιουργική αναγκαιότητα της νέας πόλης. Το αποτέλεσμα, τριάντα τρεις συμμετοχές και εξακόσιες φωτογραφίες, δικαίωσε τις προσδοκίες μας και απάντησε στις επιταγές για πολιτισμικές τομές που η τοπική αυτοδιοίκηση καλείται να υλοποιήσει. Η αρχή βεβαίως έγινε με την εύστοχη πολεοδομική τοποθέτηση του Πολιτιστικού Κέντρου, το οποίο αναμένεται να δημιουργήσει την απόλυτη ανατροπή στα σημερινά δεδομένα της παλιάς πόλης.

«Π»: Ως εικαστικός είστε ικανοποιημένη από το αποτέλεσμα της δράσης;

Μαρία Χουλάκη: Είμαι ιδιαίτερα ικανοποιημένη που μια νέα αισθητική άποψη διατυπώθηκε μέσα από αυτήν τη φωτογραφική καταγραφή. Το σημαντικό είναι ότι ένα διευρυμένο κοινό με μεγάλη διαφορά ηλικίας και διαφορετική κατάρτιση έδωσε το προσωπικό του στίγμα με τη δημιουργική διάθεση νʼ ανακαλύψει την πόλη μέσα από την Τέχνη.

«Π»: Ποια είναι η προσδοκία σας μετά την υλοποίηση του προγράμματος «Η πόλη μέσα στην πόλη»;

Μαρία Χουλάκη: Να γίνει η Τέχνη μια υπόθεση καθημερινότητας για το Ηράκλειο.