Του Κώστα Μπογδανίδη
Έξι πρωθυπουργοί, στη νεώτερη ιστορία της Ελλάδας, τόλμησαν εν μέσω των “μπάνιων του λαού”, να προκηρύξουν εκλογές! Έξι μόνο φορές από το 1844 μέχρι και σήμερα έχουν διεξαχθεί εκλογές το Σεπτέμβριο - οι δύο τα τελευταία 11 χρόνια.
Ο Σεπτέμβριος δεν ήταν κατʼ εξοχήν εκλογικός μήνας. Δεν είναι σαν το Νοέμβριο ή το Μάρτιο που προτιμούν οι περισσότεροι πολιτικοί. Δεύτερος στην προτίμηση είναι ο Οκτώβριος και ο Ιούνιος. Αλλά να που ο Σεπτέμβριος έχει ήδη έξι αναμετρήσεις: 1850, 1879, 1932, 1951, 1996 και τώρα το 2007.
Ολιγότερο εκλογικοί μήνες θεωρούνται ο Αύγουστος (μόλις 2 εκλογές το 1910 και το 1928) και ο Ιανουάριος (1861, 1873, 1887, 1936) και ο Δεκέμβριος (1856, 1881, 1915, 1923) από τέσσερις.
Το περίεργο είναι ότι και ο Απρίλιος έχει μόνο 4 εκλογές (1885, 1895, 1990, 2000) ίσως γιατί είναι ο μήνας όπου συνήθως είναι το Πάσχα και η Σαρακοστή και οι πολιτικοί είναι ευαίσθητοι σε ζητήματα που έχουν σχέση με την Εκκλησία.
Οι εκλογές του Σεπτεμβρίου
1850: Πρώτη εκλογική αναμέτρηση Σεπτέμβριο έγινε το 1850. Ήταν οι πρώτες εκλογές που έγιναν στο νεοσύστατο ελληνικό κράτος χωρίς τον πατέρα της φαυλοκρατίας, τον Ι. Κωλέττη. Έμειναν όμως τα τέκνα του που τον αντικατέστησαν επαξίως.
Τις εκλογές προκήρυξε η Αμαλία που αντικαθιστούσε τον Βασιλιά Όθωνα ο οποίος απουσίαζε στο εξωτερικό! Επίσης, χαρακτηριστικό είναι ότι ανέλαβε πρωθυπουργός ένας... ναύαρχος, ο Αντώνης Κριεζής, ο οποίος και κέρδισε τις εκλογές! Πώς και γιατί είναι ένα ερώτημα που έχει την απάντησή του στην κατάσταση του ελληνικού κράτους.
Ο Κριεζής αν και ήταν ηρωική φυσιογνωμία της Επανάστασης αποδέχτηκε το ρόλο του ανθρώπου που θα καθοδηγούσε την εκλογική διαδικασία με στόχο τα οφέλη του παλατιού.
Και φυσικά να μην ξεχάσουμε ότι αναφερόμαστε σε μια χώρα που είχε μόλις 992.000 κατοίκους. Ήταν όμως τόσο καθαρή η εκλογική διαδικασία που βρέθηκαν να έχουν ψηφίσει εκατομμύρια!
Το Διάταγμα για τη διάλυση της Βουλής δημοσιεύθηκε στις 9 Σεπτεμβρίου 1850 και υπογράφεται φυσικά από την Αμαλία.
Τόσο ο Καρανικολας όσο και ο Δημητρακάκης περιγράφουν σκηνές απείρου κάλλους για τις κινήσεις να νοθευθούν οι εκλογές.
Υπάρχουν ένα σωρό μαρτυρίες για τις νόθες αυτές εκλογές. Και η τρίτη κατά σειρά προσφυγή στις κάλπες, μετά την ψήφιση του Συντάγματος από την Εθνοσυνέλευση στα 1844, φέρει ανεξίτηλα τα σημάδια της νοθείας, των καλπονοθεύσεων και των κρατικών επεμβάσεων. Τρίτο γνώρισμα είναι ότι στις εκλογές του 1850 δεξί χέρι του εκλογικού υπουργείου ήταν ο υπουργός Εσωτερικών Γεωργαντάς Νοταράς. Έκανε ό,τι μπορούσε για να φανεί αντάξιος των προσδοκιών τόσο της Αμαλίας όσο και του ναυάρχου Κριεζή, ξεπερνώντας σε φατριασμό τους υπουργούς Εσωτερικών των εκλογών του 1844 και 1847. Έλαβε μια σειρά μέτρα, ή τουλάχιστον, του τα υπέδειξαν και τα υπέγραψε, για να πετύχει το παλατιανό σχέδιο της εκλογής των υπουργικών υποψηφίων.
Στις εκλογές του 1850, χωρίς καν να κρατήσει τους τύπους και τα προσχήματα, ο τότε υπουργός των Εσωτερικών παράγγελνε “εμπιστευτικά” σε όλους τους επάρχους να “εκτελώσι τυφλώς τας διαταγάς των Νομαρχών”, όπως μας καταγγέλλει η εφημερίδα της εποχής “Ελπίς” στο φύλλο της 25ης Σεπτεμβρίου 1850.
Αλλά και ο Δημητρακάκης, που θεωρείται από τους ιστορικούς σαν ένας βαθύς γνώστης των πραγμάτων της εποχής, γιατί τα έζησε ο ίδιος και από υπεύθυνες θέσεις, μας δίνει μια συντριπτική μαρτυρία για το μέγεθος της νοθείας.
Γράφει, λοιπόν, ο Δημητρακάκης:
“Το 1847 ακυρώθηκαν άπασαι αι εκλογαί μηδεμιάς εξαιρουμένης, εις δε την περίοδον του 1850 έγιναν έτι κωμικώτεραι σκηναί. Επεκυρώθη η εκλογή Καλαμών ενώ εις τον δήμον Θουρίας είχον ψηφίσει 2.400 ψηφοφόροι αντί 350 ψυχών”!
Οι εκλογές του 1879
Των εκλογών του 1879 είχε προηγηθεί μια πλήρης τετραετής κυβέρνηση, πράγμα σπάνιο για τον τόπο. Τις εκλογές του 1879 διενήργησε η κυβέρνηση του Αλ. Κουμουνδούρου και μάλιστα με νέο εκλογικό νόμο.
Οι εκλογές ήταν τίμιες και φυσικά δεν είχαν σχέση με τις εκλογές που έκαναν ο Βούλγαρης και ο Κωλέτης. Αλλά στην πραγματικότητα η κυβερνητική ρουσφετολογία έδινε και έπαιρνε εάν λάβουμε υπόψη μας τα όσα έγραφαν οι σατιρικοί δημοσιογράφοι όπως ο Κλεάνθης Τριανταφύλλου στον “Ραμπαγά”.“Πιστεύω στα ρουσφέτια, στην ψευτιά, εις το δόλο, το γέλιο, την απάτη, στα εντάλματα που δίνουνε τα υπουργεία, και στους μισθούς που παίρνει το παλάτι. Φρονώ πως στους χρόνους όπου ζούμε, χωρίς κλεψιές κακά θε να βρεθούμε. Την αναίδεια έχω για θεά μου και σέβομαι σαν ήρωες τους ληστάδες. Το λέω, δεν εντρέπομαι, παιδιά μου και θα το πω στους ίδιους βουλευτάδες. Όπου ο λαός ήθελε εδώ πέρα αδιάκοπα ξυλιαίς νύχτα και μέρα”.
Οι εκλογές του 1932
Οι εκλογές του 1932 ήταν ίσως το κύκνειο άσμα του Ελ. Βενιζέλου που αν και επανήλθε για λίγο στην κυβέρνηση το 1933 ουσιαστικά έμεινε εκτός εξουσίας.
Οι εκλογές της 25ης Σεπτεμβρίου 1932 έγιναν με απλή αναλογική και συνέβη το εξής περίεργο: Οι Λαϊκοί με επικεφαλής τον Παναγή Τσαλδάρη κερδίζουν σε ψήφους, αλλά λόγω των ιδιαιτεροτήτων του εκλογικού νόμου το κόμμα των Φιλελευθέρων κερδίζει σε έδρες! Τα αποτελέσματα των εκλογών του 1932 ήταν τα εξής:
• Λαϊκό Κόμμα, Παναγής Τσαλδάρης 395.974, 33,80%, 95 έδρες.
• Κόμμα Φιλελευθέρων,
Ελευθέριος Βενιζέλος 391.521, 33,42%, 98 έδρες.
• Προοδευτικό Κόμμα, Γεώργιος Καφαντάρης 97.836, 8,35%, 15 έδρες.
• Αγροτικό Κόμμα, Κωνσταντίνος Ζαβιτσιάνος 72.311, 6,17%, 11 έδρες.
• Αγροτικό και Εργατικό Κόμμα, Αλέξανδρος Μυλωνάς 69.054, 5,89%, 8 έδρες.
• Ενιαίον Μέτωπο Εργατών - Αγροτών (Κομουνιστές), Ιωάννης Σοφιανόπουλος, 58.223, 4,97%, 10 έδρες.
• Εθνικό Ριζοσπαστικό Κόμμα, Αλέξανδρος Παπαναστασίου, 47.698, 4,07%, 6 έδρες.
Οι εκλογές του 1951
Τις εκλογές της 9ης Σεπτεμβρίου 1951 διεξήγαγε ο Σοφοκλής Βενιζέλος. Μετείχαν σʼ αυτές τις εκλογές 9 κόμματα και για πρώτη φορά εμφανίζεται ο Ελληνικός Συναγερμός του Αλέξανδρου Παπάγου. Λόγω του εκλογικού νόμου η ΕΔΑ και το Λαϊκό Κόμμα παίρνουν λιγότερες έδρες. Από το Κοινοβούλιο εξαφανίζεται το κόμμα του Γ. Παπανδρέου που πήρε ποσοστό 2,1% των ψήφων.
• Ελληνικός Συναγερμός, Αλέξανδρος Παπάγος, 624.316, 36,53%, 116 έδρες.
• Εθνική Προοδευτική Ένωσις Κέντρου, Νικόλαος Πλαστήρας, 401.379, 23,49%, 75 έδρες.
• Κόμμα Φιλελευθέρων, Στυλιανός Γονατάς, 325.390, 19,04%, 57 έδρες.
• Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά (ΕΔΑ), Διοικούσα Επιτροπή 180.640, 10,57%, 18 έδρες.
• Λαϊκό Κόμμα, Κωνσταντίνος Τσαλδάρης, 113.876, 6,66%, 2 έδρες.
• Συναγερμός Εργατών και Εργαζομένων, Αλέξανδρος Μπαλτατζής 21.009, 1,23%, 1 έδρα.
Οι εκλογές του 1996
Οι Βουλευτικές εκλογές του 1996 έγιναν στις 22 Σεπτεμβρίου. Το ΠΑΣΟΚ με πρόεδρο τον Κ. Σημίτη που είχε διαδεχτεί πριν λίγους μήνες (22 Ιανουαρίου) τον άρρωστο Α. Παπανδρέου, κέρδισε τις εκλογές με ποσοστό 41,49%, έλαβε 162 από τις 300 έδρες της Βουλής και σχημάτισε τη δεύτερη κατά σειρά κυβέρνηση. Της ΝΔ ηγήθηκε στις εκλογές ο Μ. Έβερτ, που είχε διαδεχθεί τον ηττημένο στις εκλογές του 1993 Κωνσταντίνο Μητσοτάκη. Οι εκλογές έγιναν με τον ίδιο εκλογικό νόμο που είχαν γίνει και οι εκλογές του 1993, δηλαδή ενισχυμένη αναλογική με τις ρήτρες του +1 και του 3%.
Το ΠΑΣΟΚ πήρε 41,49% και 162 έδρες, η ΝΔ 38,12% και 108 έδρες, το ΚΚΕ 5,61% και 11 έδρες, ο Συνασπισμός 5,12 και 10 έδρες.
ΠΗΓΕΣ:
• Γ. Καρανικόλα “Νόθες εκλογές στην Ελλάδα”.
• Θ. Α. Κριεζή “Οι Κριεζήδες του Εικοσιένα”.
• Κ. Μπογδανίδης “Το πανόραμα των Εθνικών Εκλογών” (ΤΟΛΜΗ, 1993).
• Σπ. Λιναρδάτου “Από τον εμφύλιο στη χούντα”.
• Γρ. Δαφνή “Η Ελλάς μεταξύ δύο πολέμων”.
• Ηλ. Νικολακόπουλος “Κόμματα και βουλευτικές εκλογές στην Ελλάδα”.

