Ρεπορτάζ Σοφία Τσεντελιέρου
Η ιστορία των Κρητικών που μαρτύρησαν στο αυστριακό κολαστήριο των Γερμανών στο Χαρτχάιμ, θα εκτίθεται στο μουσείο της περιοχής, χάρη στην έρευνα του Λευτέρη Φοινίτση
Σαράντα τέσσερις Έλληνες, οι περισσότεροι απʼ τους οποίους ήταν Κρητικοί, βρέθηκαν ανάμεσα στα 35.000 θύματα των ναζί, που κρατήθηκαν και βασανίστηκαν στο κολαστήριο Χαρτχάιμ. Το στρατόπεδο συγκέντρωσης, όπου μαρτύρησαν τριάντα οκτώ Κρητικοί, αποκαλούνταν από τους ναζί ως «ίδρυμα αναψυχής»…
Σήμερα το ανάκτορο Χαρτχάιμ στην Αυστρία λειτουργεί ως μουσείο και στόχος των υπευθύνων του ιδρύματος είναι να παρουσιάσουν στους επισκέπτες την προσωπική ιστορία κάθε θύματος που πέρασε από εκεί.
Τα στοιχεία των Ελλήνων και κυρίως των Κρητικών είναι συγκεντρωμένα από τον ερευνητή Λευτέρη Φοινίτση, απʼ τον οποίο έχει ζητηθεί να συμβάλει στον εμπλουτισμό του υλικού που παρουσιάζεται στο Χαρτχάιμ. Πρόκειται για ένα μέρος του ίδιου υλικού που θα αποτελέσει τα εκθέματα του μουσειακού χώρου στη Στοά Μακάσι του Ηρακλείου, εφόσον ξεκινήσει και ολοκληρωθεί το έργο. Όμως, το Μακάσι δεν έχει συμπεριληφθεί καν στην πρόταση της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Ηρακλείου για ένταξη στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα «Η Ευρώπη για τους Πολίτες 2007-2013», όπου έχουν περιληφθεί δεκαεννέα σημεία εκτέλεσης πολιτών στο νομό…
Το… “ίδρυμα
αναψυχής”
Ο κ.Φοινίτσης τον Μάιο του 2004 είχε αποστείλει στην Αυστριακή Ομοσπονδία έγγραφο με το οποίο ζητούσε στοιχεία για τους Έλληνες του Χαρτχάιμ και τρεις μήνες αργότερα το Υπουργείο Εσωτερικών τον πληροφόρησε μεταξύ άλλων ότι «η μετάβαση αιχμαλώτων στο ανάκτορο Χαρτχάιμ (αποκαλούμενη από τους Ναζί) σαν αλλαγή χώρου στο «Ίδρυμα Αναψυχής», αφήνει να εννοηθεί μάλλον ότι έπεσε θύμα της αποστολής «14 f13».
Σύμφωνα με τον ίδιο, η κωδικοποίηση αυτή χαρακτήριζε μεταφορές ανίκανων για εργασία και αρρώστων καθώς επίσης και ανεπιθύμητων κρατουμένων των στρατοπέδων συγκεντρώσεως που διαλέγονταν για να δολοφονηθούν σε οίκους ευθανασίας, στην προκειμένη περίπτωση στο ανάκτορο Χαρτχάιμ, όπου μεταφέρονταν για να δολοφονηθούν.
«Οι έγκλειστοι των στρατοπέδων συγκεντρώσεως των Ναζί έζησαν βιασμούς, το βασανιστήριο του κουβαλήματος της πέτρας, το σκάψιμο των στοών, την ψυχολογική τρομοκρατία, τις πραγματικές και εικονικές εκτελέσεις, τις επιθέσεις από λυκόσκυλα ειδικά εκπαιδευμένα, την ταπείνωση του κουρέματος με την «ψιλή» σε σχήμα σταυρού ως έμβλημα αναγνώρισης» λέει ο κ.Φοινίτσης και συνεχίζει «Έπρεπε να υποστούν την δίψα, την πείνα, το άθλιο φαγητό από πατατόφλουδες και παντζάρια που δεν έτρωγαν ούτε τα ζώα, τις συνεχείς νυκτερινές οχλήσεις και τα προσκλητήρια στο χιόνι και την βροχή καθώς και το δέσιμο στον πάσσαλο. Αυτά ήταν κάποια από τα πιο γνωστά και καθημερινά βασανιστήρια που εφαρμόζονταν στα στρατόπεδα».
Στο Ίδρυμα Αναψυχής όπως το ονόμαζαν, μετέφεραν αιχμαλώτους για να δολοφονηθούν στο θάλαμο αερίων ή να χρησιμοποιηθούν ως πειραματόζωα κατά τις ορέξεις των (Doktor) Γερμανών γιατρών. Όπως προκύπτει από την έρευνα του κ.Φοινίτση, μεταξύ αυτών ήταν και 38 Κρήτες. Οι εννέα (9) κρατούμενοι από το Μεγάλο μπλόκο της Κρήτης στις 15-6-1943 που πέρασαν από το Μακάσι και είκοσι εννέα (29) από τους άλλους νομούς της Κρήτης, για να τους χρησιμοποιήσουν σε πειράματα που έκαναν σχετικά με την ευθανασία.
«Το ανάκτορο Χαρτχάιμ βρίσκεται κοντά στο στρατόπεδο Μαουτχάουζεν (περίπου 200 χιλιόμετρα δυτικά της Βιέννης) το οποίο οι Γερμανοί ονόμαζαν ειρωνικά «Τόπος Αναψυχής», ενώ στην πραγματικότητα ήταν τόπος μαρτυρίου».
Οι υπεύθυνοι του Ιδρύματος Χαρτχάιμ έχουν ξεκινήσει, εδώ και χρόνια, τη δημιουργία ενός Μουσείου στο οποίο θα παρουσιάζεται η προσωπική ιστορία κάθε ανθρώπου ξεχωριστά που μαρτύρησε στο χώρο αυτό και το κατόρθωσαν. Τον χώρο του μαρτυρίου επισκέπτονται καθημερινά μαθητές από σχολεία της Αυστρίας. «Με τον τρόπο αυτό επιδιώκουν να βοηθήσουν τους νέους ανθρώπους να συνειδητοποιήσουν ότι οι αιχμάλωτοι των στρατοπέδων των Ναζί δεν ήταν απλά νούμερα, όπως το ήθελαν εκείνοι, αλλά συγκεκριμένοι άνθρωποι (που αγωνίζονταν να κρατήσουν ψηλά το ηθικό τους, που πίστευαν στην απελευθέρωσή τους και των χώρων τους με ξεχωριστές ιδεολογίες και πιστεύω με προσωπική δική τους ιστορία, ξεχωριστή προσωπικότητα αλλά όλοι με κοινή θέληση ο άνθρωπος να μην εκμεταλλεύεται τον άνθρωπο). Ακόμα και σήμερα γιʼ αυτά τα ιδανικά παλεύομε που δυστυχώς ακόμα και σήμερα παραβιάζονται (επιφυλάσσομαι επʼ αυτού πολύ σύντομα να επανέλθω)» αναφέρει ο κ.Φοινίτσης.
Για τον εμπλουτισμό του Μουσείου ζητήθηκε από τον κ.Φοινίτση μέσω του Συμβούλου Πληροφοριών της Ελληνικής Πρεσβείας στη Βιέννη Παντελή Μ. Παντελούδη, να δοθούν όσο το δυνατόν περισσότερα στοιχεία για καθένα από τα θύματα, όπως βιογραφικά στοιχεία, τις συνθήκες σύλληψής τους, φωτογραφίες, επιστολές και προσωπικά αντικείμενα.
«Και εμείς προσπαθούμε εδώ και έξι (6) χρόνια να κάνομε τη στοά Μακάσι [μουσείο Εθνομαρτύρων και αφανών Ηρώων] και κατορθώσαμε μέχρι σήμερα να το ιδρύσομε ΣΤΟΑ … ΜΙΣΗΣ ΜΝΗΜΗΣ (επιφυλάσσομαι να σας ενημερώσω για τις αιτίες και τους υπαίτιους στο μέλλον)» σχολιάζει ο ερευνητής που έχει αφιερωθεί στην αναζήτηση στοιχείων για τα θύματα των ναζί και κυρίως εκείνων που πέρασαν από τη Στοά Μακάσι.

