“Σήμα κινδύνου” για τα αποθέματα των υδροφορέων της Κρήτης, έστειλε στο υπουργείο ΠΕΧΩΔΕ, η Διεύθυνση Υδάτων της Περιφέρειας. Οι υδροφορείς δεν αναπληρώνονται, ενώ πρόβλημα αποτελούν και τα μειωμένα χιόνια φέτος στα ορεινά. Τα παραπάνω προκύπτουν από την έκθεση της διεύθυνσης για την εκτίμηση της σημερινής κατάστασης των υδατικών αποθεμάτων της Κρήτης για το υδρολογικό έτος 2006-2007.
Η έκθεση
Για το σκοπό της έκθεσης χρησιμοποιήθηκε το τηλεμετρικό σύστημα της υπηρεσίας που αποτελείται από πέντε μετεωρολογικούς σταθμούς και 27 σταθμούς υπόγειων νερών, οι οποίοι έχουν εγκατασταθεί στους κύριους υδροφορείς του νησιού. Επίσης χρησιμοποιήθηκαν τα δεδομένα του συστήματος παρακολούθησης του τμήματος Ε.Β./Περιφέρειας Κρήτης καθώς και τα αποτελέσματα της διαχειριστικής μελέτης Κρήτης.
Κακή αναπλήρωση των υδροφορέων
Οι υδροφορείς στην Κρήτη κατατάσσονται στους προσχωματικούς (πεδινά τμήματα) και στους καρστικούς (ορεινά συστήματα), οι οποίοι εμφανίζουν διαφορετική υδρογεωλογική συμπεριφορά και το νερό τους αξιοποιείται με διαφορετικό βαθμό. Οι προσχωματικοί υδροφορείς γενικά εμφανίζουν υπερεκμετάλλευση και το νερό τους χρησιμοποιείται κυρίως στην άρδευση, ενώ φέτος, η επαναπλήρωσή τους λόγω της κατανομής και της έντασης των βροχοπτώσεων, είναι μικρότερη. Σημειώνεται ότι η αναπλήρωση των υδροφορέων, μέχρι σήμερα, αντιστοιχεί περίπου στο 30% της κατανάλωσης της τελευταίας θερινής περιόδου. Καλή αναπλήρωση εμφανίζουν, ωστόσο, οι υδροφορείς των καρστικών συστημάτων στη δυτική και κεντρική Κρήτη (Λευκά όρη και Ψηλορείτης) σε σχέση με την αντίστοιχη ημερομηνία του έτους 2006. Τα καρστικά συστήματα της δυτικής Κρήτης αν και έχουν δεχθεί σημαντικές βροχοπτώσεις (Οκτώβριος) έχουν εκφορτίσει ένα μεγάλο μέρος των αποθεμάτων τους. Επιπρόσθετα, η έλλειψη χιονιού στα ορεινά τη φετινή περίοδο, σε αντίθεση με τα προηγούμενα έτη, αποστερεί ένα μεγάλο μέρος των εαρινών και θερινών αποθεμάτων των καρστικών συστημάτων καθώς αυτά εμπλουτίζονται από την τήξη του. Μικρότερη αναπλήρωση εμφανίζουν οι υδροφορείς των καρστικών συστημάτων στην ανατολική Κρήτη (Λασιθιώτικα όρη και Σητείας) σε σχέση με πέρυσι. Η στάθμη και εδώ αντιστοιχεί στη στείρευση της καμπύλης του υδρογραφήματος και επιπρόσθετα οι καρστικοί υδροφορείς δεν εμπλουτίζονται από την τήξη χιονιού.
Δυσμενείς επιπτώσεις
Με βάση τα παραπάνω δεδομένα και με την υπόθεση ότι οι βροχοπτώσεις τους επόμενους δύο μήνες θα είναι της τάξης τη περιόδου επαναφοράς των δύο ετών, (κανονικό υδρολογικό έτος) οι επιπτώσεις στους υδατικούς πόρους θα είναι:
Οσον αφορά στα επιφανειακά έργα-και στις λιμνοδεξαμενές, στην Κρήτη τα λειτουργούντα έργα αποθήκευσης των επιφανειακών νερών είναι λίγα ενώ όλες οι λιμνοδεξαμενές παρά το μικρό αποθηκευτικό τους όγκο είναι σχεδόν άδειες. Το μεγαλύτερο πρόβλημα εντοπίζεται στην περιοχή της Ιεράπετρας, λόγω των εντατικών θερμοκηπιακών καλλιεργειών. Παράλληλα, συναντάται και ποιοτικό πρόβλημα γιατί το φράγμα εμπλουτίζεται και από τις απορροές της καρστικής υφάλμυρης πηγής της Μαλαύρας με αποτέλεσμα η αναλογία ανάμειξης γλυκού (βροχόπτωσης) και υφάλμυρου νερού να είναι μεγαλύτερη. Την ίδια στιγμή το 96% των χρησιμοποιούμενων σημερινών υδατικών πόρων στην Κρήτη προέρχεται από τα υπόγεια νερά (γεωτρήσεις, πηγές) και οι επιπτώσεις διαφέρουν ανάλογα με τον υδροφορέα. Την τελευταία δεκαπενταετία η πλειονότητα αυτών των προσχωματικών υδροφορέων βρίσκεται υπό καθεστώς υπερεκμετάλλευσης και τη φετινή θερινή περίοδο, με βάση το σενάριο εξέλιξης των βροχοπτώσεων, θα δεχθούν ακόμα μεγαλύτερες πιέσεις, λόγω των αυξημένων απαιτήσεων από τη γεωργία και του μικρού εμπλουτισμού τους. Παράλληλα, οι καρστικοί παράκτιοι υδροφορείς της κεντρικής και ανατολικής Κρήτης ήδη έχουν επιβαρυνθεί με την είσοδο της θάλασσας λόγω των υπεραντλήσεων των περασμένων ετών. Τη φετινή θερινή περίοδο οι πιέσεις θα είναι μεγαλύτερες σε ό,τι αφορά στη διάρκεια λόγω μετατόπισης των υψηλών βροχοπτώσεων, της έλλειψης χιονιού και της γρηγορότερης εκφόρτισής τους. Το νερό τους χρησιμοποιείται κυρίως για την ύδρευση των μεγάλων πόλεων και για τουριστική χρήση και δευτερευόντως για άρδευση. Τέλος, οι καρστικοί υδροφορείς της ενδοχώρας θα έχουν ως επίπτωση είτε τη μεγάλη πτώση της στάθμης των γεωτρήσεων είτε την ελάττωση της απορροής των πηγών τους (δυτική Κρήτη). Η πτώση στάθμης συνεπάγεται σε πρώτη φάση την ελάττωση της παροχής άντλησης των υδρογεωτρήσεων με βάση το εγκατεστημένο αντλητικό σύστημα. Αρα και στις δυο περιπτώσεις (γεωτρήσεις ή πηγές) ο απολήψιμος όγκος νερού θα είναι μικρότερος.

