Της Άννας Κωνσταντουλάκη

Ο ψυχίατρος Μάνος Δολαψάκης, γραμματέας του Συλλόγου Στήριξης Εξαρτημένων από το Αλκοόλ Ατόμων

“Η επιστροφή”, μιλά στην “Π”




Το αλκοόλ είναι η πιο σκληρή και η πιο ανθεκτική εξάρτηση και το πρόβλημα του αλκοολισμού, παρουσιάζει ανησυχητική έξαρση κυρίως στην ύπαιθρο της Κρήτης.

Τις επισημάνσεις αυτές έκανε μιλώντας στην “Π” ο ψυχίατρος Μάνος Δολαψάκης, γραμματέας του Συλλόγου Στήριξης από το Αλκοόλ Ατόμων “Η επιστροφή”.

Ο κ. Δολαψάκης σημειώνει ότι τα προγράμματα απεξάρτησης, που λειτουργούν στο Ηράκλειο, προσφέρουν σημαντική βοήθεια τόσο στους άμεσα ενδιαφερόμενους, όσο και στις οικογένειές τους.

Πόσο έντονο είναι το πρόβλημα του αλκοολισμού στο Ηράκλειο;

Η πόλη του Ηρακλείου δεν έχω την εντύπωση ότι διαφέρει ουσιαστικά από τις άλλες ελληνικές πόλεις όσον αφορά στην κατάχρηση αλκοόλ και τις συνδεόμενες με το αλκοόλ προβληματικές. Εκεί που υπάρχει ανησυχητική έξαρση και υπερβολή σε σχέση με την υπόλοιπη χώρα, είναι η ύπαιθρος και το ίδιο ισχύει για τους υπόλοιπους νομούς της Κρήτης.

Κάτω από ποιές συνθήκες μπορεί να γίνει κάποιος αλκοολικός;

Δεν υπάρχουν ιδιαίτερες συνθήκες ή ειδικές προϋποθέσεις. Φτάνει να εγκαταλείψει κάποιος τον αυτοέλεγχο. Εδώ βέβαια πρέπει να πούμε ότι πολύ σημαντική είναι και η οικογενειακή προδιάθεση, είτε σαν γονιδιακή επίδραση είτε σαν ατμόσφαιρα που ωθεί σε λανθασμένες συμπεριφορές.

Πότε πρέπει να απευθυνθεί κάποιος σε ειδικό για βοήθεια;

Είναι δυστυχώς σπάνιο να ζητήσει κάποιος μόνος του βοήθεια και αυτό συμβαίνει συνήθως όταν εμφανισθεί κάποιο οργανικό, σωματικό πρόβλημα. Συνήθως οι οικείοι του ατόμου κινητοποιούνται όταν οι αλλαγές στην προσωπικότητα και στην συμπεριφορά, στην κοινωνική και επαγγελματική ζωή, γίνονται προβληματικές και επικίνδυνες.

Η απεξάρτηση από το ποτό, είναι μια εύκολη ή μια δύσκολη υπόθεση;

Η απεξάρτηση από το αλκοόλ είναι σίγουρα μια πολύ δύσκολη υπόθεση. Δεν αναφέρομαι φυσικά στην σωματική απεξάρτηση ή αποτοξίνωση, που είναι σχετικά πολύ απλή και δεν χρειάζεται κατά μέσο όρο πάνω από μια εβδομάδα. Η ψυχολογική απεξάρτηση είναι πραγματικά μια δύσκολη υπόθεση που αν δεν στηριχτεί σε γενναίους συμμάχους-που συνήθως είναι η οικογένεια-είναι τις περισσότερες φορές καταδικασμένη. Ο μύθος ότι κάποιος μπορεί μόνος του να ξεπεράσει το πρόβλημα, είναι παραμύθι με πικρό τέλος. Το αλκοόλ είναι η πιο σκληρή και η πιο ανθεκτική εξάρτηση, ίσως γιατί είναι πανταχού παρόν και μάλιστα προκλητικά και αποπλανητικά. Δεν είναι τυχαίο, ότι άτομα που κατάφεραν να καθαρίσουν από άλλες “καταραμένες” εξαρτήσεις “κολλάνε” στο αλκοόλ και κινδυνεύουν περισσότερο. Δεν είναι θέμα θέλησης όπως λανθασμένα πιστεύει ο κόσμος. Ενα άτομο εξαρτημένο, δεν μπορεί να έχει θέληση να κάνει κάτι διαφορετικό από το να ικανοποιήσει την ανάγκη του για ουσία. Είναι συνεπώς λάθος και ο τρόπος που στιγματίζουμε αυτούς τους ανθρώπους, όπως είναι λάθος και οι στερεότυπες εκφράσεις βοήθειας που χρησιμοποιούμε. Για τη σωστή απεξάρτηση χρειάζεται ενημέρωση, γνώση, πραγματικό ενδιαφέρον και κίνητρα.

Τα προγράμματα βοήθειας τι περιλαμβάνουν και πόσο διαρκούν;

Τα προγράμματα βοήθειας που διεθνώς είναι αναγνωρισμένα ότι προσφέρουν ουσιαστικές υπηρεσίες, είναι τα προγράμματα αυτοβοήθειας, δηλαδή ομάδες ανθρώπων που αντιμετωπίζουν το ίδιο πρόβλημα και έχουν κοινό στόχο. Κι επειδή ποτέ μια εξάρτηση δεν είναι προσωπική-ατομική υπόθεση, αλλά είναι μια περιπέτεια ενός ή περισσότερων σπιτιών που ζουν κι αυτά εξαρτημένα απʼ τις διακυμάνσεις της ζωής ενός εξαρτημένου, είναι απαραίτητο να συμμετέχουν και οι ίδιες οι οικογένειες στο πρόγραμμα. Αυτά είναι τα παγκόσμια γνωστά club οικογενειών, που είναι ίσως η πιο οργανωμένη και αποτελεσματική αντιμετώπιση του προβλήματος. Εμείς στο Ηράκλειο λειτουργούμε πέντε τέτοια club που αποτελούνται από 12 οικογένειες το περισσότερο και σύντομα οργανώνονται δυο νέα.

Φανταστείτε ότι σʼ όλη την υπόλοιπη Ελλάδα υπάρχουν συνολικά μόνο άλλα τρια. Είναι δομές που προσφέρουν τις υπηρεσίες τους εντελώς δωρεάν και υπό την σκέπη της “ΕΠΙΣΤΡΟΦΗΣ” του μη κερδοσκοπικού Συλλόγου βοήθειας εξαρτημένων ατόμων από το αλκοόλ. Είμαστε ικανοποιημένοι γιατί για πρώτη φορά στην Ελλάδα, καταφέραμε να κινητοποιήσουμε ένα δίκτυο υποστήριξης από την τοπική κοινωνία, που έχει σκοπό την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση. Τα προγράμματα δεν έχουν χρονικούς περιορισμούς γιατί όπως είναι εύκολο να καταλάβει κανείς, δεν μιλάμε για θεραπεία. Μιλάμε για απεξάρτηση, που σημαίνει ότι για όλη τη ζωή ο κίνδυνος να ξανακυλήσει κάποιος παραμονεύει, και δεν θα πρέπει να υποτιμάται.

Μπορεί να γίνει κάποιος αλκοολικός, σχεδόν χωρίς να το καταλάβει ότι έχει ξεφύγει από τα όρια;

Προτιμούμε να μιλάμε για προβληματική σχέση με το αλκοόλ, ίσως γιατί η ετικέτα αλκοολικός εμποδίζει και την προσέγγιση με το άτομο που ζητάει βοήθεια, αλλά και επειδή η “διαταραγμένη σχέση με το αλκοόλ” είναι μια διάσταση που υποτιμάται και είναι και από τις αιτίες που καθυστερεί το ίδιο το άτομο, αλλά και οι οικείοι του να συνειδητοποιήσουν ότι έχει εγκατασταθεί το πρόβλημα. Φυσικά το μυστικό των εξαρτήσεων, είναι ότι δεν σηματοδοτούνται έγκαιρα τα όρια και οι κίνδυνοι. Η δίψα για την ουσία είναι παραπλανητική και συνήθως σε κάνει να πιστεύεις ότι ελέγχεις την κατάσταση. Η ουσία είναι όμως πάντοτε πιο πονηρή και πιο δυνατή απʼ το άτομο.

Τι πρέπει να έχουμε υπόψιν μας όταν πίνουμε, όσον αφορά στην ποσότητα και το είδος του ποτού;

“Λιγότερο είναι καλύτερα”, όπως λέει και το σλόγκαν που χρησιμοποιήσαμε φέτος στην τρίτη ετήσια ΕΒΔΟΜΑΔΑ ΠΡΟΛΗΨΗΣ που έγινε στο Ηράκλειο, όπως γίνεται κάθε Απρίλιο σʼ όλο τον κόσμο και για τη χώρα μας μόνο στην πόλη μας. Το μη ελεγχόμενο ποτό είναι επικίνδυνο για τον οργανισμό μας και για την ικανότητά μας να οδηγούμε, να δουλεύουμε, και να ελέγχουμε τα ένστικτά μας. Είναι αποδεδειγμένο ότι είναι ο υπʼ αριθμόν ένα υπεύθυνος για άσκηση σωματικής και σεξουαλικής βιας στην οικογένεια και την κοινωνία, όπως επίσης ο κύριος υπεύθυνος ασθένειας και θανάτων στις πολιτισμένες χώρες.