Της Αννας Κωνσταντουλάκη

Ενώ το Κεντρικό Συμβούλιο Υγείας (ΚΕ.ΣΥ) έκρινε αναποτελεσματικό το “κρυπτικό εμβόλιο” που μέχρι σήμερα έχει χορηγηθεί σε εκατοντάδες ογκολογικούς ασθενείς σε όλη τη χώρα, ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΟΦ) που είναι το αρμόδιο όργανο στην Ελλάδα για την έγκριση των κλινικών μελετών, όχι μόνο έχει εγκρίνει την παράταση του χρόνου της μελέτης για 3 ακόμη χρόνια, αλλά και την αύξηση του αριθμού των ασθενών, οι οποίοι μετέχουν σʼ αυτήν.

Σε έγγραφο του ΕΟΦ, με ημερομηνία 30/5/2006 σημειώνονται τα εξής:

“Θέμα: Εγκριση τροποποίησης πρωτοκόλλου κλινικής μελέτης με τίτλο: “Πιλοτική μελέτη φάσης Ι χορήγησης πεπτιδίων της τελομεράσης σαν ανοσοθεραπεία σε ασθενείς με χημειοανθεκτικά νεοπλάσματα”.

“Σε απάντηση των αιτημάτων σας για τροποποίηση του ανωτέρω πρωτοκόλλου, εγκρίνονται

• Η αύξηση αριθμού ασθενών σε 70

• Η παράταση του χρόνου της μελέτης σε 3 χρόνια.

Σχετικά με την τροποποίηση του πρωτοκόλλου ως προς τα κριτήρια επιλογής των ασθενών πρέπει να τηρηθούν τα ακόλουθα:

Τα κριτήρια επιλογής ασθενών πρέπει να είναι αυστηρά, ώστε: 1) να μη καταφύγουν στη μελέτη αυτή ασθενείς που έχουν περιθώρια άλλης αποτελεσματικής θεραπείας και 2) Να αποφευχθεί η συν-χορήγηση των πεπτιδίων της τελομεράσης με άλλη “κλασική” αγωγή και μάλιστα εν αγνοία του θεράποντος ιατρού, γεγονός που αποκλείει τη σωστή εξαγωγή συμπερασμάτων και δημιουργεί πιθανούς κινδύνους.

Οι υπεύθυνοι ιατροί υποχρεούνται να καταθέσουν το διορθωμένο πρωτόκολλο στην Υπηρεσία μας”.

Κι ενώ ο ΕΟΦ έχει εγκρίνει την συνέχιση της μελέτης, μέχρι το 2009, το ΚΕ.ΣΥ αποφάνθηκε ότι “δεν τεκμηριώνεται η αντινεοπλασματική δράση του εμβολίου, σε κλινικό ή εργαστηριακό επίπεδο”.

Οπως έγραψε χθες η “Π”, ο καθηγητής Βασίλης Γεωργούλιας, ο οποίος αυτές τις ημέρες βρίσκεται στο Παρίσι και συμμετέχει σε ευρωπαϊκό ογκολογικό συνέδριο, μας είπε ότι η μελέτη θα συνεχιστεί κανονικά.



Η άλλη διάσταση

του θέματος



Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της Επιτροπής Φαρμάκων του ΠΑΓΝΗ και μέλος του επιστημονικού συμβουλίου του νοσοκομείου, καθηγητής Φαρμακολογίας Αχιλλέας Γραβάνης, έδωσε διευκρινίσεις στην “Π” αναφορικά με το έγγραφο του ΚΕΣΥ και την πορεία της έρευνας επισημαίνοντας τα εξής:

“Το ΚΕΣΥ, η Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων του και το Υπουργείο Υγείας αποφάνθηκαν για τη πρώτη φάση της κλινικής μελέτης του αντινεοπλασματικού κρυπτικού εμβολίου. Στόχος της πρώτης αυτής μελέτης που συνεχίζεται δεν είναι η διασαφήνιση της αποτελεσματικότητας του εμβολίου, αλλά η απάντηση στο ερώτημα εάν το εμβόλιο είναι τοξικό, καθώς και σε ποιες δόσεις είναι ανεκτό από τον ασθενή. Βέβαια, όπως σε κάθε ανάλογη μελέτη συλλέγονται και προκαταρκτικές παρατηρήσεις για την εν γένει απάντηση των ασθενών, οι οποίες όμως είναι πρώιμες και μακράν του τελικού συμπεράσματος.

Η όλη μελέτη Φάσης 1 έχει την επίσημη και έγγραφη έγκριση του κατά το Νόμο μόνου αρμόδιου κρατικού ρυθμιστικού φορέα, δηλαδή του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκου (ΕΟΦ, 20-2-02, Αρ. Πρωτ:1884). Επιπλέον πρόσφατα ο ΕΟΦ ενέκρινε τη συνέχιση της μελέτης Φάσης 1 χρονικά, αλλά και την αύξηση του αριθμό των ασθενών που συμμετέχουν. Με τα συγκεκριμένα συμπεράσματα από την αρχική μελέτη Φάσης 1, και τα προκαταρκτικά αποτελέσματα της ανοσοαπάντησης στο εμβόλιο, τα οποία παρεμπιπτόντως δημοσιεύθηκαν σε έγκριτο διεθνές περιοδικό της Ογκολογίας (Oncology, 70:306-314, 2006) και ανακοινώθηκαν-συζητήθηκαν στα σημαντικότερα διεθνή συνέδρια Ογκολογίας στις ΗΠΑ (ASCO κλπ), προετοιμάσθηκε η μελέτη Φάσης 2 που στόχο έχει να απαντήσει πλέον τελεσίδικα στο ερώτημα εάν το ανωτέρω εμβόλιο είναι αποτελεσματικό σε συγκεκριμένα νεοπλάσματα και συγκεκριμένους τύπους ασθενών, που καθορίζονται επακριβώς στο πρωτόκολλο της μελέτης. Η μελέτη Φάσης 2 έχει κατατεθεί από το φθινόπωρο στον ΕΟΦ, ο οποίος στο τέλος του προηγούμενου χρόνου έχει εγγράφως εγκρίνει την πραγματοποίησή του (ΕΟΦ, 1-12-06, Αρ Πρωτ:59571). Η ερευνητική ομάδα του Ιατρικού Τμήματος που είναι υπεύθυνη για την ανωτέρω μελέτη αναμένει και την έγκριση της Επιτροπής Ηθικής και Δεοντολογίας του ΚΕΣΥ για την έναρξη της μελέτης Φάσης 2. Θα πρέπει τέλος να τονισθεί ότι στην Επιστήμη και κατά συνέπεια και στην Ιατρική ο ενδεδειγμένος, αντικειμενικότερος και ασφαλέστερος κριτής είναι η διεθνής επιστημονική κοινότητα και η δημοσίευση των συμπερασμάτων των ερευνητικών μελετών σε έγκριτα διεθνή περιοδικά, τα οποία και αποτελούν τη βάση και το πρωτογενές υλικό για την έγκριση μιας νέας θεραπευτικής μεθόδου από τους ρυθμιστικούς οργανισμούς όπως ο ΕΟΦ”, κατέληξε ο κ. Γραβάνης.

Ο διοικητής του νοσοκομείου Χρήστος Μελάς, επεσήμανε ότι το θέμα θα συζητηθεί με τον κ. Γεωργούλια και την ομάδα του, όταν επιστρέψει από το εξωτερικό. Είναι γνωστό ότι οι καθηγητές Γεωργούλιας και Κοσματόπουλος σε ανακοινώσεις που έκαναν σε ογκολογικό συνέδριο, που είχε γίνει στην Κρήτη το Νοέμβριο του 2005, είχαν επισημάνει ότι το “κρυπτικό εμβόλιο”, δεν αποτελεί την απόλυτη θεραπεία του καρκίνου, όμως οι έρευνες συνεχίζονται, αφού πολλοί ασθενείς σε προχωρημένο στάδιο, έχουν σταθεροποιηθεί και έχει παραταθεί ο χρόνος της ζωής τους για πολλούς μήνες.

Μετά τις ανακοινώσεις αυτές, χιλιάδες άνθρωποι απʼ όλη την Ελλάδα και το εξωτερικό, επικοινωνούσαν με το νοσοκομείο και ζητούσαν να ενταχθούν στο ερευνητικό πρόγραμμα. Στη φάση αυτή, δεν είναι γνωστό, ποια θα είναι η εξέλιξη της πορείας των ερευνών για το εμβόλιο.



Η πορεία

της υγείας ασθενών

που μετέχουν

στην μελέτη



Στην ιστοσελίδα της Ογκολογικής κλινικής του ΠΑΓΝΗ, περιέχονται όλα τα δεδομένα που αφορούν στο κρυπτικό εμβόλιο.

Στοιχεία που αφορούν στην πορεία της υγείας ασθενών στους οποίους χορηγήθηκε το εμβόλιο, την περίοδο 25/8/2004-31/10/2005, αναφέρουν τα εξής:

“Κατά την περίοδο 25/08/04 έως 31/10/05 εντάχθηκαν στην μελέτη 40 επιπλέον ασθενείς με διάγνωση καρκίνου, σταδίου ΙΙΙ και IV. Δέκα (25%) από τους ασθενείς αυτούς παρουσιάζουν σταθερή νόσο και 30 (75%) εξελισσόμενη νόσο κατά την ένταξή τους στο πρόγραμμα του εμβολίου.

Κατά την περίοδο 25/08/04 έως 31/10/05 εντάχθηκαν στην μελέτη 40 επιπλέον ασθενείς με διάγνωση καρκίνου, σταδίου ΙΙΙ και IV. Δέκα (25%) από τους ασθενείς αυτούς παρουσιάζουν σταθερή νόσο και 30 (75%) εξελισσόμενη νόσο κατά την ένταξή τους στο πρόγραμμα του εμβολίου.

- 14 ασθενείς διέκοψαν το πρόγραμμα του εμβολιασμού κυρίως λόγω προόδου νόσου (n=13) ή προσωπικής απόφασης (n=1). Τρεις από τους ασθενείς αυτούς πέθαναν εντός 7μήνου ενώ οι υπόλοιποι είναι εν ζωή. Σε 1 ασθενή υπήρξε παραβίαση του πρωτοκόλλου και αποκλείσθηκε από περαιτέρω ανάλυση.

- Μετά από μία διάμεση παρακολούθηση 6 μηνών (εύρος, 1,5-11 μήνες), 4(10%) ασθενείς έχουν αποβιώσει.

- Η παρατηρηθείσα τοξικότητα ήταν ιδιαίτερα ήπια (maximum grade 2) και αφορούσε πυρετό, έμετο, διάρροια, κόπωση, ναυτία, ανορεξία, απώλεια βάρους και κεφαλαλγία. Πολλά από τα ανωτέρω είναι αμφίβολο εάν σχετίζονται με την χορήγηση του εμβολίου ή την νόσο αυτή καθʽ εαυτή.

- Η μελέτη της ανοσολογικής απάντησης έναντι του εμβολίου έδειξε ότι και οι 7 ασθενείς που είχαν εκτιμηθεί κατά την περίοδο της ανάλυσης παρουσίαζαν ειδική ανοσολογική απάντηση έναντι του εμβολίου.

- Από τους 24 ασθενείς που συμπλήρωσαν το πρόγραμμα του εμβολιασμού, 7 είχαν σταθερή νόσο και οι 17 πρόοδο νόσου πριν την ένταξή τους στο πρόγραμμα. Κατά την ολοκλήρωση του προγράμματος του εμβολιασμού 13 ασθενείς παρουσίαζαν σταθερότητα της νόσου και 11 πρόοδο της νόσου.

- Η διάρκεια σταθεροποίησης της νόσου κυμάνθηκε από 4,5-10,5 μήνες.

- Δεν διαπιστώθηκαν θάνατοι στην ομάδα των ασθενών που παρουσιάζουν σταθερή νόσο μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος του εμβολιασμού.

Με βάση τα προαναφερθέντα αποτελέσματα η μελέτη του εμβολίου συνεχίζεται με στόχους:

- Την περαιτέρω διερεύνηση της καταλληλότερης δόσης του εμβολίου.

- Τον έλεγχο της μακροχρόνιας τοξικότητας του εμβολίου, και

- Την περισσότερο ενδελεχή διερεύνηση της ανοσολογικής ανταπόκρισης στο εμβόλιο.

Την συλλογή πληροφοριών αναφορικά με την δραστικότητα σε ορισμένους τύπους νεοπλασμάτων και την επιβίωση σε ασθενείς που παρουσιάζουν πρωιμότερα στάδια της νόσου εφʼ όσον, βεβαίως, έχουν λάβει την κλασική θεραπεία.

Η εμπειρία μας από την ανταπόκριση και την ζήτηση που είχε μέχρι σήμερα το πρόγραμμα του εμβολιασμού με το πεπτίδιο της τελομεράσης ανέδειξε ότι πολλοί ασθενείς εκτός Κρήτης οι οποίοι θα μπορούσαν να ενταχθούν στην μελέτη και, ενδεχόμενα, να ωφεληθούν από τη χορήγηση του εμβολίου, δεν ήταν δυνατό να ταξιδέψουν στο Ηράκλειο. Για τον λόγο αυτό αποφασίσθηκε η ενεργοποίηση ενός 2ου Ερευνητικού Κέντρου [Κλινική ΙΑΣΩ General, αρ. άδειας ΕΟΦ : Αα-ΚΔ-7/02/02] στην Αθήνα.

Όλες οι σχετικές με το πρόγραμμα του εμβολιασμού πληροφορίες, καθώς και το πρωτόκολλο το οποίο έχει εγκριθεί από τον ΕΟΦ και οι τροποποιήσεις του οι οποίες έχουν εγκριθεί από την Επιτροπή Δεοντολογίας και την Επιστημονική Επιτροπή του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Ηρακλείου, είναι στην διάθεση κάθε ενδιαφερομένου στην ιστοσελίδα του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Ηρακλείου, στην διεύθυνση www : pepagnh.gr (Ιατρική Υπηρεσία, Αʼ Παθολογικός Τομέας, Παθολογική Ογκολογική Κλινική). Επίσης επισυνάπτονται αντίγραφο του ερευνητικού πρωτοκόλλου και της άδειας του ΕΟΦ.

Η πρόεδρος του Συλλόγου “Ευ ζω με τον καρκίνο” Μαρία Περράκη, αναφορικά με το θέμα που έχει προκύψει, είπε στην “Π” ότι πρόκειται για ένα καθαρά επιστημονικό ζήτημα και ο Σύλλογος περιμένει τις νεότερες ανακοινώσεις που θα γίνουν.