Της Άννας Παπαδοκωστάκη

Κατά της αναθεώρησης του άρθρου 16 του Συντάγματος με σκοπό την είσοδο του ιδιωτικού τομέα στην Ανώτατη Εκπαίδευση τάχθηκε χθες η Σύγκλητος του Πανεπιστημίου Κρήτης, μετά από πολύωρη συνεδρίαση και αποφάσισε να κλείσει το Πανεπιστήμιο στις 10 και 17 Ιανουαρίου, οπότε θα συζητηθεί το θέμα στη Βουλή.

Η Σύγκλητος, υιοθέτησε κατά πλειοψηφία -διαφώνησαν οι εκπρόσωποι των φοιτητών- την εισήγηση του πρύτανη Γιάννη Παλλήκαρη η οποία συντάχθηκε σε συνεργασία με επιτροπή καθηγητών και τάσσεται υπερ της αξιολόγησης με όρους και προϋποθέσεις και κατά των διατάξεων του νομοσχεδίου για το άσυλο.

Η συνεδρίαση της Συγκλήτου, έγινε στο Ηράκλειο σε πολύ ήρεμο κλίμα. Με την έναρξη της διαδικασίας, στην αίθουσα μπήκαν κόσμια, περίπου 25 φοιτητές προερχόμενοι από τον αριστερό χώρο οι οποίοι ανέπτυξαν εν συντομία τις θέσεις τους και αποχώρησαν.

«Η Σύγκλητος του Πανεπιστημίου Κρήτης δηλώνει την σταθερή προσήλωσή της στις θεμελιώδεις, συνταγματικά κατοχυρωμένες αρχές της πλήρους αυτοδιοίκησης και της αυτοτέλειας, του δημόσιου, δωρεάν και ακαδημαϊκού χαρακτήρα των ΑΕΙ της Ελλάδας και εκφράζει την αντίθεσή της σε κάθε πολιτική πουοδηγεί στην υπονόμευσή τους. Με την έννοια αυτή αντιτίθεται στην αναθεώρηση διατάξεων του άρθρου 16 του Συντάγματος.» αναφέρεται στην απόφαση.

Σε σχέση με την αξιολόγηση, αναφέρεται: «η αυτοτέλεια δεν μπορεί να θεωρείται ανεξάρτητα από την λογοδοσία και ανάληψη ευθύνης. Εφόσον οι πόροι του Πανεπιστημίου είναι κρατικοί, είναι αναγκαία η λογοδοσία του Πανεπιστημίου προς το Κράτος (και διʼ αυτού προς την κοινωνία). Συνεπώς η αυτοτέλεια συνδέεται ισοσταθμιστικά με την αξιολόγηση, η οποία θα είναι ουσιαστική όταν θα αντανακλά και στην αξία του πτυχίου που παρέχει το Πανεπιστήμιο».

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Σύμφωνα με την Σύγκλητο:

Α. Ο νόμος θα έπρεπε να συνιστά ένα γενικό πλαίσιο εντός του οποίου τα Πανεπιστήμια θα αυτορρυθμίζονται (κυρίως, μέσω των Εσωτερικών Κανονισμών τους), δηλαδή να προσανατολίζεται προς την ενίσχυση των αρμοδιοτήτων των πανεπιστημιακών οργάνων.

Β. Ο νόμος - πλαίσιο θα έπρεπε να αντιμετωπίζει συνολικά και συνεκτικά τα ζητήματα της ανώτατης παιδείας καθώς και ζητήματα απόλυτα συνυφασμένα με αυτή, δηλαδή:

1. Την πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση

2. Τη βασική δομή της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης

3. Τις μεταπτυχιακές σπουδές

4. Την έρευνα

5. Την αξιολόγηση

Η “πρόταση” του ΥΠ.Ε.Π.Θ. αφορά μόνο στο (2). Τα (1) και (5) έχουν ρυθμισθεί ανεξάρτητα. Το (3) δεν έχει ακόμα γίνει αντικείμενο συνολικής νομοθετικής ρύθμισης. Για το (4) προετοιμάζεται ένα αυτοτελές νομοθετικό πλαίσιο (στο οποίο η έρευνα στα ΑΕΙ αναφέρεται ελάχιστα και μόνο σε σχέση με τα ερευνητικά ιδρύματα της χώρας).

Γ. Στην “πρόταση” δεν προσδιορίζεται ρητά η νομική προσωπικότητα των Α.Ε.Ι.. Το ζήτημα οριζόταν σαφώς στον ισχύοντα νόμο. Ενόψει της συνταγματικής αναθεώρησης η νομοθεσία για τα πανεπιστήμια αιωρείται στο κενό και οι προτεινόμενες ρυθμίσεις πρέπει να θεωρηθούν ως προσωρινές και ενδιάμεσες. Προετοιμάζουν το έδαφος του νομοθετικού έργου που θα ακολουθήσει τη συνταγματική αναθεώρηση και με το οποίο θα ρυθμίζεται το νέο τοπίο της ανώτατης εκπαίδευσης και θα επανακαθορίζεται ό,τι αφορά τον δημόσιο χαρακτήρα των (κατά την ισχύουσα νομοθεσία) Πανεπιστημίων, με τρόπο που παραμένει, επί του παρόντος, άδηλος.

Δ. Η “πρόταση” διατρέχεται από μια δομική αντίφαση η οποία, κατά την πλέον καλοπροαίρετη ερμηνεία, προδίδει την έλλειψη σαφούς προσανατολισμού του νομοθέτη και σύγχυση στόχων: Αφενός ενισχύει την κεντρική κρατική παρέμβαση στα πανεπιστήμια περιορίζοντας δραστικά την διοικητική και ακαδημαϊκή τους αυτοτέλεια και αφετέρου εισάγει ιδιωτικοοικονομικές (αλλά κεντρικά ελεγχόμενες) διαχειριστικές δομές και προοιωνίζεται την αναστολή του δημόσιου χαρακτήρα της ανώτατης εκπαίδευσης. Ως συνέπεια, εμφανίζεται ο κίνδυνος να ασκηθούν στο δημόσιο πανεπιστήμιο αντίρροπες και δυνάμει διαλυτικές πιέσεις, τόσο προς την κρατικοποίηση όσο και προς την ιδιωτικοποίησή του.



Μαθήματα-άσυλο



Στη διάρκεια της συνεδρίασης, έγινε βασανιστική συζήτηση για κάθε ένα άρθρο χωριστά και σκληρή κριτική . Παραθέτουμε ορισμένες από τις θέσεις:

-Οι ρυθμίσεις περί υποχρεωτικών μαθημάτων θα έπρεπε να επαφίενται αποκλειστικά στους Εσωτερικούς Κανονισμούς των Πανεπιστημίων και στις αποφάσεις των Γ.Σ. των Τμημάτων.

-Οι ειδικότερες ρυθμίσεις περί τριμελών εξεταστικών επιτροπών θα προσθέσουν αφάνταστη γραφειοκρατία και λειτουργικό βάρος. Η πρόβλεψη εξαίρεσης του διδάσκοντος-εξεταστή είναι υποτιμητική για τους ακαδημαϊκούς δασκάλους. Αντιθέτως, η ισχύουσα σχετική ρύθμιση είναι ικανοποιητική.

-Το άρθρο για τα συγγράμματα, μαζί με το επόμενο, αποτελούν, ίσως, τα πιο ακραία παραδείγματα ενός συγκεντρωτικού, γραφειοκρατικού και αυταρχικού πνεύματος που δυστυχώς διέπει το νομοσχέδιο. Πρόκειται για την θέσπιση «εθνικού καταλόγου πανεπιστημιακών συγγραμμάτων», ρύθμιση εξωφρενική και απαράδεκτη για μια δημοκρατική πολιτεία που σέβεται τις στοιχειώδεις (όχι μόνο ακαδημαϊκές) ελευθερίες.

_ Δεν απαιτείται αναπροσδιορισμός της έννοιας του πανεπιστημιακού ασύλου (και αντικατάστασής του με την έννοια του “ακαδημαϊκού” ασύλου, η οποία, άλλωστε, δεν ορίζεται στην “πρόταση”), αλλά εφαρμογή της κείμενης νομοθεσίας από όλους όσοι είναι αρμόδιοι γιʼ αυτό. Σε ό,τι αφορά την άρση του ασύλου, προτείνεται, για τις επείγουσες περιπτώσεις, να αποφασίζει κατά πλειοψηφία το Πρυτανικό Συμβούλιο με αμιγώς ακαδημαϊκή ειδική σύνθεση, δηλαδή αποτελούμενο από τον πρύτανη, τους αντιπρυτάνεις και δύο (αντί ενός) φοιτητές. Δεν συμμετέχει, δηλαδή, ο Προϊστάμενος Γραμματείας του ΑΕΙ, του οποίου η θέση, άλλωστε, σύμφωνα με το άρθρο 6, παρ. 7 της “πρότασης”, καταργείται και αντικαθίσταται από την (ασαφούς καθεστώτος) θέση του ʽεκτελεστικού διευθυντή οικονομικών και διοικητικών υποθέσεωνʼ

Οι περιπτώσεις που το Πρυτανικό Συμβούλιο δεν κρίνει ως απολύτως επείγουσες παραπέμπονται στην Σύγκλητο, που αποφασίζει κατά πλειοψηφία.

-Στο ζήτημα της εκλογής των οργάνων, η καθολική συμμετοχή των φοιτητών πρέπει να θεωρηθεί ως ένα θετικό αλλά ημιτελές και μετέωρο βήμα. Το μέτρο πρέπει απαραιτήτως να συνδυάζεται με στάθμιση των ψήφων όλων (και των τριών) ομάδων εκλογέων ως προς το ποσοστό συμμετοχής τους.

Το μοντέλο της «διπλής στάθμισης» (με συντελεστή βαρύτητας και αναγωγή στο ποσοστό συμμετοχής), αφενός, παρέχει κίνητρο συμμετοχής με αποτέλεσμα την περαιτέρω «δημοκρατική νομιμοποίηση» της διαδικασίας, αφετέρου, διατηρεί σταθερή την βαρύτητα της ατομικής ψήφου, δίνοντας ταυτόχρονα μεγαλύτερη συλλογική βαρύτητα στο περισσότερο συμμετέχον (δηλαδή, στο λιγότερο αδιάφορο) εκλογικό σώμα.