Του Θάνου Περβολαράκη
Καταστροφική φωτιά στη ΒΙΠΕ προκάλεσε μεγάλες ζημιές και έφερε στην επικαιρότητα το θέμα της λειτουργίας των υποδομών και τη διαχείρισή τους
Παρολίγον ολοκαύτωμα προχθές το απόγευμα στη Βιομηχανική Περιοχή Ηρακλείου που απετράπη την τελευταία στιγμή χάρη στην έγκαιρη επέμβαση δεκάδων πυροσβεστών από όλο το νομό Ηρακλείου, αφού έθεσαν υπό πλήρη έλεγχο πέντε ώρες μετά το ξέσπασμά της, την τρομακτική πυρκαγιά που έκανε στάχτη μία βιοτεχνία κηροποιείας, προκαλώντας πολλές ζημιές σε μία ακόμη εταιρεία παραγωγής απορρυπαντικών ειδών.
Η προχθεσινή πύρινη κόλαση ξύπνησε μνήμες από μία άλλη καταστροφική φωτιά που είχε αποτεφρώσει δέκα και πλέον χρόνια πριν το εργοστάσιο Καράτζη στη ΒΙΠΕ.
Τότε, τον Ιούλιο του 1994 τραυματίστηκαν πυροσβέστες (από εισπνοή τοξικών αερίων) που έδιναν άνιση μάχη με τις φλόγες. Προχθές, κινδύνευσαν πολλοί από αυτούς για να εμποδίσουν την επέκτασή της σε γειτονικά εργοστάσια με εύφλεκτες και χημικές ύλες και ουσίες. Χθες ήταν ημέρα εορτασμού των Τριών Παίδων εν Καμίνω και γιόρταζε το Πυροσβεστικό Σώμα. Το Σάββατο το βράδυ το ενδεχόμενο να θρηνούσαμε πυροσβέστες- θύματα ήταν ορατό και αντί για γιορτή, να καταγραφόταν σήμερα μία απίστευτη τραγωδία για την Κρήτη.
Οι μαύροι πυκνοί καπνοί που κάλυψαν τον ουρανό της περιοχής έδειχναν πως έχει σουρουπώσει νωρίτερα από κάθε άλλη φορά στη Βιομηχανική. Η μυρωδιά που αναδύει το καμένο έντονη σε μεγάλη ακτίνα και όταν νύχτωσε για τα καλά, οι πύρινες φλόγες που ξεπηδούσαν μέσα από τη βιοτεχνία φώτιζαν το σημείο, σαν να ταν μέρα.
Το πραγματικό όμως μέγεθος της καταστροφής δε φάνηκε όταν οι φλόγες σβήστηκαν. Μέχρι τότε γίνονταν μόνο υποθέσεις. Έγινε ορατό με το πρώτο φως, όταν οι ακτίνες του ήλιου που είχε ανατείλει αποκάλυπταν όλες τις λεπτομέρειες της μεγάλης καταστροφής, από άκρη σε άκρη των επιχειρήσεων που «λαμπάδιασαν», ιδιοκτησίας Κ. Δασκαλάκη- Ελ. Σκραφνάκη και της επιχείρησης Άλικον, ιδιοκτησίας Μ. Αλιφιεράκη.
Η γενίκευση της καταστροφής απετράπη όχι λόγω του σχεδιασμού που δεν υπήρχε από τους υπευθύνους της ΒΙΠΕ, αλλά εξαιτίας και της κινητοποίησης των υπευθύνων των εργοστασίων που γειτνιάζουν με την βιοτεχνία, οι οποίοι μαζί με τους υπαλλήλους τους απομάκρυναν εύφλεκτες ουσίες, όπως χημικές ουσίες, τόνους χαρτιού κοκ.
Η καταστροφή
Από τα μέχρι χθες στοιχεία που είχε συγκεντρώσει το ανακριτικό της Πυροσβεστικής φαίνεται ότι η βιοτεχνία κατασκευής κεριών λειτουργούσε μέχρι το μεσημέρι του Σαββάτου. Άλλωστε, ο πρώτος που αντιλήφθηκε τις φλόγες να ξεπηδούν ήταν ένας διερχόμενος οδηγός, ο οποίος και τηλεφώνησε στην Πυροσβεστική, λίγα λεπτά μετά τις πέντε το απόγευμα. Οι πρώτες δυνάμεις που έφτασαν διαπίστωσαν ότι το μέγεθος του προβλήματος ήταν πολύ μεγαλύτερο από αυτό που θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν τρία μόνο οχήματα, κι έτσι ζητήθηκαν ενισχύσεις. Στην πραγματικότητα, σήμανε γενικός συναγερμός όταν οι πρώτοι πυροσβέστες που βρέθηκαν στο σημείο ήρθαν αντιμέτωποι με την πραγματικότητα. Δεκατρία οχήματα και περισσότεροι από 45 πυροσβέστες όχι μόνο από το Ηράκλειο, είχαν δύσκολο κι επικίνδυνο έργο.
Ο περιφερειακός διοικητής του Πυροσβεστικού Σώματος κ. Μιχαλέας εκτιμά ότι η πυρκαγιά που ξεκίνησε από την βιοτεχνία κατασκευής κεριών, ξεκίνησε από «μία φλόγα που σιγόκαιγε και αναπνέοντας οξυγόνο, πήρε τις διαστάσεις αυτές που είχαν ως αποτέλεσμα την ολική καταστροφή». Αυτή είναι όμως μία αρχική εικόνα που μπορεί να αλλάξει από την έρευνα που ξεκινά η τριμελής επιτροπή εμπειρογνωμόνων που αποτελείται από έναν χημικό μηχανικό, έναν ηλεκτρολόγο μηχανικό και έναν αξιωματικό της Πυροσβεστικής.
Οι πρώτοι άνδρες της Πυροσβεστικής από τους πλησιέστερους σταθμούς που έφτασαν στη ΒΙΠΕ βρήκαν κλειστή την είσοδο της βιοτεχνίας και σπάζοντας το λουκέτο της, βρέθηκαν μπροστά στις φλόγες και στις υψηλότατες θερμοκρασίες που δημιουργούνταν από την παραφίνη που καιγόταν. Ήταν άγνωστο γι αρκετή ώρα ένα μέσα στο κηροποιείο υπήρχαν άνθρωποι που κινδύνευαν να καούν ζωντανοί. Ευτυχώς όμως από την ενημέρωση που είχαν οι πυροσβέστες από τους υπευθύνους αποκλείστηκε αυτή η περίπτωση.
Η πρώτη αυτή ύλη για την κατασκευή κεριών πυρακτωμένη όπως ήταν, κυλούσε σαν λάβα ηφαιστείου, όπως την περιέγραψε ο κ. Μιχαλέας. Στο πέρασμά της αναζωπύρωνε τις όποιες μικρές εστίες είχαν δημιουργηθεί. Σιδηροδοκοί κατέρρευσαν, εξαιτίας των θερμοκρασιών που είχαν αναπτυχθεί και όλοι φοβόντουσαν μην περάσουν οι φλόγες στην εταιρεία κατασκευής απορρυπαντικών, κάτι που τελικώς έγινε. Εκεί, οι μεγάλες ποσότητες υδροχλωρικού οξέος που υπήρχαν ενίσχυαν τον εφιάλτη που εκτυλισσόταν από νωρίς το απόγευμα και οι προσπάθειες στρέφονταν και προς αυτή την κατεύθυνση.
Όπως μας είπε ο κ. Μιχαλέας οι δύο επιχειρήσεις χωρίζονταν από μία μεσοτοιχία και από το διαχωριστικό που υπήρχε στην κορυφή, βρήκαν διέξοδο οι φλόγες, που επεκτάθηκαν και στην Αλικον.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η εταιρεία με τα απορρυπαντικά διέθετε σύστημα πυρασφάλειας το οποίο και ενεργοποιήθηκε. Ένα από τα ζητούμενα της προανάκρισης είναι εάν διέθετε και το κηροποιείο, αν και όπως λένε αξιωματικοί της Πυροσβεστικής, κάτι τέτοιο δε φαίνεται να υπήρχε, ωστόσο δεν μπορεί να αποκλειστεί εάν δεν ολοκληρωθεί η έρευνα που έχει ξεκινήσει.
Ένα ακόμη στοιχείο που δεν είναι σίγουρο αφορά στην ασφάλεια για πυρκαγιά των δύο εταιρειών. Ο περιφερειακός διοικητής Κρήτης της πυροσβεστικής μας είπε ότι από τα μέχρι χθες στοιχεία φαίνεται πως το κηροποιείο δεν ήταν ασφαλισμένο. Το συντονιστικό τμήμα της Πυροσβεστικής πάντως κάνει λόγο για μεγάλο μέγεθος καταστροφής και στις δύο επιχειρήσεις, που φαίνεται να αγγίζει τις 800 χιλιάδες ευρώ.
Η κατάσβεση
Η επιχείρηση των Δασκαλάκη – Σκραφνάκη καιγόταν από τη μία άκρη στην άλλη με την παραφίνη να αποτελεί ουσία καταλυτική για τη γρήγορη εξάπλωση της φωτιάς, αλλά κυρίως για τη δύσκολη κατάσβεσή της. Οι δεκάδες τόνοι νερού που έπεσαν δεν είχαν τα αναμενόμενα αποτελέσματα και μόνο όταν ο χρησιμοποιήθηκε ο ειδικός πυροσβεστικός αφρός οι φλόγες άρχισαν να υποχωρούν.
Το σχέδιο προέβλεπε από τη μία να σχηματισθεί ανθρώπινος κύκλος και με τις ρίψεις νερού και αφρού να περιοριστεί η φωτιά και από την άλλη να προστατευθούν οι διπλανές επιχειρήσεις και κυρίως αυτές που αντιμετώπιζαν άμεσο κίνδυνο. Πυροσβέστες με μάσκες και ειδικές στολές πλησίαζαν όσο μπορούσαν τις εστίες που είχαν αναπτυχθεί και παράλληλα μεγάλες ποσότητες νερού έπεφταν με τις μάνικες και το ειδικό μηχάνημα σνούκερ στις στέγες των κοντινών εργοστασίων.
Επιχειρηματίες που αντιμετώπιζαν τον κίνδυνο της καταστροφής εάν η φωτιά έφτανε και στις δικές τους ιδιοκτησίες, έκαναν λόγο για το φαινόμενο της έλλειψης ικανών ποσοτήτων νερού που αντιμετωπίζει η Βιομηχανική Περιοχή.
Οχήματα ακόμη και της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας που μετέφεραν τόνους με νερό εφοδίαζαν τα πυροσβεστικά αυτοκίνητα. «Είχαμε αρκετές ποσότητες νερού και ως προς αυτό δεν αντιμετωπίσαμε πρόβλημα» τόνισε ο κ. Μιχαλέας.
Ώρα λήξης, δηλαδή κατάσβεσης της πυρκαγιάς καταγράφηκε στα στοιχεία της Πυροσβεστικής η 10η βραδινή. Ωστόσο ισχυρές δυνάμεις παρέμειναν καθόλη τη διάρκεια της νύχτας, υπό το φόβο της αναζωπύρωσης.

