Φαρμακογονιδιωματική ανάλυση, με μια εξέταση, στο Εργαστήριο Φαρμακολογίας του Πανεπιστημιακού.
Ετσι θα είναι γνωστό ποιο φάρμακο είναι κατάλληλο για τη θεραπεία κάθε ασθενή.
Για πρώτη φορά στην Ελλάδα, θα αναπτυχθεί στο Εργαστήριο Φαρμακολογίας του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Ηρακλείου σε επίπεδο ρουτίνας, δηλαδή, στην καθημερινή κλινική πράξη η φαρμακογονιδιωματική ανάλυση ασθενών.
Με μια εξέταση αίματος και εξειδικευμένες εργαστηριακές αναλύσεις οι γιατροί θα έχουν στην διάθεσή τους το φαρμακογονιδιακό προφίλ των αρρώστων.
Έτσι θα μπορούν να προχωρούν σε εξατομικευμένες θεραπείες δηλαδή θα γνωρίζουν ποιο φάρμακο είναι το καταλληλότερο για τον κάθε ασθενή, το πιο αποτελεσματικό για την πάθησή του και το λιγότερο τοξικό με τις μικρότερες παρενέργειες.
Η φαρμακογονιδιωματική προσφέρει σημαντική βοήθεια σε πάρα πολλές ειδικότητες όπως είναι η Καρδιολογία, Ογκολογία, Χειρουργική, Νευρολογία, Ψυχιατρική, Ενδοκρινολογία, Γαστρεντερολογία κλπ.
Μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα ομιλία για την φαρμακογονιδιωματική στην κλινική πράξη έκανε χθες ο καθηγητής Φαρμακολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης Αχιλλέας Γραβάνης στα πλαίσια των εκπαιδευτικών συναντήσεων του τομέα Χειρουργικής του Πανεπιστημίου.
Η επανάσταση της Φαρμακολογίας
Ο κ. Γραβάνης ανέφερε:
Το Εργαστήριο Φαρμακολογίας του ΠΑΓΝΗ και της Ιατρικής Σχολής έχει αναπτύξει μία νέα δραστηριότητα, τη Φαρμακογονιδιωματική ανάλυση ασθενών με άτυπη φαρμακευτική αντίδραση. Η δραστηριότητα αυτή έχει ως αντικείμενο να προσδιορίσει τον γενωμικό τύπο (genotyping), τα αλλήλια με σημειακές μεταλλάξεις των μεταβολικών ενζύμων των φαρμάκων όπως τα CYP (CYP2C9, CYP2C19, CYP2D6). Η ανάλυση απαιτεί τη λήψη περιφερικού αίματος. Τα CYP ένζυμα παίζουν καθοριστικό ρόλο στο μέγεθος και τη διάρκεια της δράσης των φαρμάκων αλλά και των δευτερογενών, τοξικών δράσεων τους. Περίπου 20 μεταβολικά ένζυμα των φαρμάκων έχουν ήδη περιγραφεί, εκ των οποίων τα CYP3A4, CYP2D6, CYP2C19 και TPMT είναι υπεύθυνα για το μεταβολισμό του 80% των φαρμάκων που περιλαμβάνονται στο ελληνικό εθνικό συνταγολόγιο. Τα ένζυμα αυτά μεταβολίζουν τις σημαντικότερες και ευρύτερες σε καθημερινή θεραπευτική χρήση ομάδες φαρμάκων, όπως τα αντιεπιληπτικά, αντιαρρυθμικά, αντιυπερτασικά, αντιασθματικά, κατά του έλκους του στομάχου, αντινεοπλασματικά, αντιλιπιδαιμικά, κ.α.
Σε ποιες ασθένειες βοηθά
Οι κλινικές ειδικότητες οι οποίες έχουν άμεσο ενδιαφέρον για το genotyping των συγκεκριμένων μεταβολικών ενζύμων είναι κατά συνέπεια πολλές, όπως οι Καρδιολογία, Ογκολογία, Χειρουργική, Νευρολογία, Ψυχιατρική, Ενδοκρινολογία, Γαστρεντερολογία κλπ. Τα αλλήλια (alleles) των γονιδίων των ανωτέρω μεταβολικών ενζύμων έχουν αποτελέσει αντικείμενο σημαντικής έρευνας διεθνώς η οποία έχει πλέον ανιχνεύσει και χαρακτηρίσει τα περισσότερα εξ αυτών καθώς και τη βιολογική τους σημασία και συμπεριφορά στο μεταβολισμό των φαρμάκων. Σύμφωνα με τα αλλήλια αυτά ο γενικός πληθυσμός διακρίνεται σε τρεις βασικές ομάδες, ανάλογα με τη δραστικότητα των ενζύμων αυτών, δηλαδή τους ασθενείς με: φυσιολογική δραστικότητα : μεταβολίζουν τα λαμβανόμενα φάρμακα με μέση-κανονική ταχύτητα και αποτελούν την συντριπτική πλειοψηφία στο γενικό πληθυσμό, αυξημένη δραστικότητα : μεταβολίζουν και αδρανοποιούν τα λαμβανόμενα φάρμακα ταχύτατα, με αποτέλεσμα την ελάττωση της δραστικότητας τους και ελαττωμένη δραστικότητα: μεταβολίζουν τα λαμβανόμενα φάρμακα πολύ αργά με αποτέλεσμα την συσσώρευση τους στον οργανισμό και την αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης τοξικών δευτερογενών δράσεων.

