Του Γιάννη Γιακουμάκη, συγγραφέα - δημοσιογράφου
Στις 27 του μηνός κλείνουν δυο ακριβώς χρόνια από εκείνη την αποφράδα ημέρα που η πρέσβειρα της πόλης μας, της Κρήτης ολόκληρης, μας άφησε το στερνό της αντίο.
Να είσαι αναπαυμένη Χρυσούλα!
Δυο χρόνια που μας λείπεις τώρα, η απουσία σου είναι αισθητή. Η λέξη απουσία φυσικά δεν χωράει εδώ, αφού ζεις συνεχώς στη σκέψη μας, ανάμεσά μας, στην πόλη μας το Ηράκλειο, που τόσο αγάπησες και προώθησες έξω από τα όριά του. Ακόμα, στην Κρήτη μας, την Ελλάδα και πιο πέρα ακόμα, όπου ζει και υπάρχει ελληνισμός. Ζεις ανάμεσά μας αληθινά, έντονα όπως τότε.
Κανένας δεν μπορεί να πιστέψει ακόμα ότι λείπεις. Όλοι περιμένουν να μάθουν τι καινούργιο θα φτιάξεις πάλι, τι θα παρουσιάσεις, για να το θαυμάσουν, να το απολαύσουν. Είναι τόσα πολλά που άφησες στις θύμησές μας. Ακούραστη, ανήσυχη, δημιουργική, πρωτοπόρα και σεμνή σε γνωρίσαμε όλοι. Ένα τόξο φωτός πάνω από την πόλη μας, που ήθελες να το επεκτείνεις μακρύτερα, όσο μακρύτερα μπορούσες και το μπορούσες γιατί το πέτυχες. Αν ψάξεις τις καρδιές όλων, χτυπούν αυτή τη μέρα πιο έντονα Χρυσούλα. Χτυπούν για την απουσία σου. Χτυπούν γιατί δεν βλέπουν πια το χαμόγελό σου, την αγάπη σου, την πραότητα που είχες, τη δημιουργικότητα και τον ενθουσιασμό που διέθετες επάνω σ’ αυτήν. Κλείνουμε ευλαβικά το γόνυ πάνω στο χώμα που σε έχει σκεπάσει.
Αυτό κάνω κι εγώ τώρα. Όμως, είναι δύσκολο να καλπάσει η σκέψη στο ότι μας λείπεις. Γιατί ποτέ δεν πέθανες. Ποτέ δεν έφυγες από κοντά μας, από τη σκέψη μας, από την αγάπη που σου είχαμε. Όχι μόνο εμείς, οι στενοί φίλοι σου. Μια ολόκληρη πόλη. Μια ολόκληρη Κρήτη. Μια ολόκληρη Ελλάδα. Τα όριά της, που επάξια τα ξεπέρασες με τις αξιόλογες δραστηριότητές σου και την αγάπη του σκοπού που επιτελούσες. Ό,τι έκανες Χρυσούλα, το έκανες με κέφι, με σύνεση και μελέτη. Κάποτε έγραφα:
“Η δύναμη του λαϊκού χορού, και της μουσικής μέσα από το έργο του Νίκου Καζαντζάκη, είμαι βέβαιος πως με τον τρόπο που θα παρουσιαστεί από την Χρυσούλα Μπουρλώτου και το επιτελείο της, θα μας οδηγήσει σε μια άλλη διάσταση του μεγάλου μας λογοτέχνη. Δικαιώθηκα στις 12 του Φλεβάρη, στην αίθουσα του Κιν/θεάτρου “Ορφέας” στην Αθήνα με την παρουσίαση αυτής της εκδήλωσης”.
Θυμάμαι την αγωνία σου. Θυμάμαι ακόμα την έντονη ανησυχία που είχες για την έκβαση της παρουσίασης. Αν και ήσουν σίγουρη, αφού πάντα προετοίμαζες σωστά τις διάφορες εκδηλώσεις, πάλι ανησυχούσες μέχρι το τέλος τους. Μέχρι τη στιγμή που θα απολάμβανες τον καρπό της σποράς σου.
Λίγο καιρό πριν από αυτή την εκδήλωση είχα γράψει για εκείνη την υπέροχη έκθεση στο Γκάζι, στην Αθήνα. Μιας έκθεσης που σκιαγραφούσε εποχές και δρώμενα του πολιτισμού των Μινωιτών και των μετέπειτα απογόνων τους, μέχρι των ημερών μας. Στοιχεία άγνωστα ακόμα στους περισσότερους.
Αξέχαστη Χρυσούλα, όχι μόνο είχες φτάσει αρκετές φορές στην επιτυχία, αλλά την είχες ξεπεράσει κιόλας, με τις γνώσεις και το ταπεραμέντο που διέθετες. Πιο πολύ όμως, με την αγάπη που είχες για τον τόπο σου.
Το αποκορύφωμα της επιτυχίας σου ήταν στις 23 του Μάρτη του 1999. “Μέσα στη σκοτεινή αίθουσα του Θεάτρου “Τζένη Καρέζη”, σ’ αυτή τη θαυμάσια, υπέροχη και συγκινητική βραδιά, οι προβολείς φώτιζαν δυο ξεχωριστές και ευγενικές ομάδες ανθρώπων. Τους αμέτρητους θεατές που είχαν κατακλύσει κυριολεκτικά το χώρο και τους εμπνευστές της υπέροχης εκείνης παρουσίασης. Της “Μινωικής Τελετουργίας”, με το ταξίδεμα του χρόνου στην εποχή των προγόνων μας. Ένας μοναχικός προβολέας, φώτιζε ιδιαίτερα το χαρούμενο και ικανοποιημένο πρόσωπο σου.
Δεν είναι βέβαια αυτά μόνο τα έργα σου “Μεγάλη Κυρία” της πόλης μας. Αμέτρητες υπήρξαν οι δραστηριότητές σου.
Η Κρήτη και ιδιαίτερα το Ηράκλειο, έχει βγει έξω από τα σύνορα με τις αξιόλογες αυτές πρωτοβουλίες του Λυκείου Ελληνίδων υπό την καθοδήγηση σου Χρυσούλα και του άξιου επιτελείου σου. Αξίζουν για σένα τα παρακάτω λόγια:
“Κρήτη θυμού τσι γόνους σου και τσι δουλευταράδες, που σε κρατήξα ζωντανή κι απόκοπη απ’ τον κόσμο. Μη νοιάζεσαι που φύγανε γιατί κοντά σου ζούνε. Οι ρίζες που εφίκανε βλαστούς θα βγάλουν νέους και με την καθοδήγηση, στεφάνια θα σου πλέκουν”.
Στο μυαλό μου τριγυρίζουν πάντα τα λόγια σου. Εκείνα που είχες γράψει μέσα από την ψυχή σου, με μελάνι τη φλόγα και πένα την αγάπη σου:
“Κρήτη! Νησί της ταλαιπωρίας, της φλόγας πεισματάρικο. Με τους Θεούς σου, τους πολιτισμούς σου, την ομορφιά σου. Θα σε κρατήσουμε μέσα στο χώρο, μέσα στην απεραντοσύνη, μέσα στο χάος, πάντα ακέραιη”. Έτσι ακριβώς το έκανες.
Να είσαι αναπαυμένη Χρυσούλα εκεί που βρίσκεσαι.

