Μετά την έγκριση από το Tαμείο Συνοχής της τροποποιημένης πρότασης των απορριμμάτων της Κρήτης που σημαίνει και την εισροή πόρων ύψους 29 εκ ευρώ, ένα νέο τοπίο αρχίζει να διαμορφώνεται στην Κρήτη στο θέμα της διαχείρισης των απορριμμάτων.
Σε αυτό θα συντελέσουν η ολοκλήρωση του Κέντρου Διαλογής και Ανακύκλωσης Υλικών, η σταδιακή προώθηση των προγραμμάτων ανακύκλωσης, η δρομολόγηση των έργων αποκατάστασης των Πέρα Γαλήνων,σε συνδυασμό με το νέο κύτταρο ταφής, αλλά και η πρόσφατη έγκριση της χρηματοδότησης της μονάδας προεπεξεργασίας των απορριμμάτων του Ηρακλείου.
Το τελευταίο αυτό έργο προϋπολογισμού 15 εκ ευρώ ήταν το κρυφό χαρτί στα χέρια του περιφερειάρχη Κρήτης όταν η Μεσαρά έμεινε εκτός της πρότασης λόγω των αντιδράσεων που υπήρχαν στην περιοχή.
Τι σημαίνουν όμως πρακτικά αυτά τα έργα; Ποιες θα είναι οι επιπτώσεις τους στην απασχόληση, το περιβάλλον και τη δημόσια υγεία;
Για απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα, απευθυνθήκαμε στον Αντώνη Μαυρόπουλο, λόγω του διπλού ρόλου του. Από τη μια έχει εμπλακεί ενεργά, ως διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας ΕΠΕΜ, στην ωρίμανση και αδειοδότηση των παραπάνω έργων, άρα γνωρίζει πολλές λεπτομέρειες.
Από την άλλη, είναι πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ΕΕΔΣΑ) που μετράει ήδη 6 χρόνια ενεργού παρουσίας στη χώρα μας, έχει επιστημονικό και μη κερδοσκοπικό χαρακτήρα και συσπειρώνει στις γραμμές της πάνω από 300 εξειδικευμένα στελέχη που ασχολούνται σε επαγγελματική βάση με τη διαχείριση των στερεών αποβλήτων, όπως μελετητές, καθηγητές Πανεπιστημίων, στελέχη της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, εργολήπτες, διαχειριστές αποβλήτων κλπ.
Ο κ. Αντώνης Μαυρόπουλος για πρώτη φορά μιλά δημοσίως για αυτά τα θέματα, αποκαλύπτοντας το ρόλο της μονάδας προεπεξεργασίας των απορριμμάτων του Ηρακλείου. Υπενθυμίζεται ότι αυτή προβλέπεται να λειτουργήσει δίπλα στο Κέντρο Διαλογής και Ανακύκλωσης Υλικών.
Μεσαρά
Μερικές ημέρες μετά τις εκλογές ο μελετητής της εγκεκριμένης πλέον πρότασης της Κρήτης τονίζει ότι η ευκαιρία για να γίνουν έργα διαχείρισης απορριμμάτων στη Μεσαρά δεν έχει ακόμα χαθεί. Η πρόθεση της χρηματοδότησης υπάρχει. Οι νέοι αιρετοί της περιοχής που “κληρονομούν” το πρόβλημα πρέπει να εκμεταλλευτούν την τελευταία ευκαιρία του Δ’ΚΠΣ
Κύριε Μαυρόπουλε, ας ξεκινήσουμε από την επικαιρότητα. Πρόσφατα μάθαμε ότι τελικά εγκρίθηκε η χρηματοδότηση για τη μονάδα προεπεξεργασίας των απορριμμάτων του Ηρακλείου. Τι θα αλλάξει με την κατασκευή και λειτουργία αυτής της μονάδας;
Πρακτικά, αυτή η μονάδα επιτυγχάνει δραστική μείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων αλλά και του βάρους και του όγκου των απορριμμάτων. Στη μονάδα εισέρχονται περίπου 240 τόνοι απορριμμάτων την ημέρα και μετά από επεξεργασία 10-15 ημερών εξέρχονται 150 -180 τόνοι δέματα. Έχουμε επομένως μείωση βάρους κατά 25-30%, κυρίως με αφαίρεση υγρασίας. Το σημαντικό είναι ότι αυτά τα δέματα αποτελούνται από αδρανοποιημένα απόβλητα, που έχουν σημαντικά μικρότερες περιβαλλοντικές επιπτώσεις κατά την ταφή τους. Επομένως, με αυτή τη μονάδα προεπεξεργασίας, θα οδηγούνται προς ταφή πολύ λιγότερα απόβλητα με σημαντικά μειωμένες περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Νομίζω ότι αυτός είναι και ο λόγος που αυτή η τεχνική επεξεργασίας των στερεών αποβλήτων έχει ευρεία εφαρμογή στο εξωτερικό.
Τέτοιες μονάδες δεν έχουν επιπτώσεις . Όλα γίνονται σε ένα κλειστό κτίριο.
Οι μονάδες αυτές στο εξωτερικό είναι χωροθετημένες μέσα στους κοινωνικούς ιστούς, επειδή ακριβώς δεν έχουν καμία επίπτωση.
Το εχέγγυο της έγκρισης της πρότασης ποιο ήτανε; Πολλοί λένε ότι τα έργα εγκρίθηκαν επειδή κανένα από αυτά δεν είχε κοινωνική αντίδραση. Όσο και να φαίνεται οξύμωρο ισχυρίζονται ότι ο αποκλεισμός των έργων στη Μεσαρά λειτούργησε θετικά για την έγκριση των υπόλοιπων έργων, κάτι που ενδεχομένως δεν θα γινότανε αν υπήρχε μέσα ο ΧΥΤΑ στην Αγ. Βαρβάρα ή σε άλλη περιοχή της Μεσαράς.
Ναι, από τυπική άποψη λειτούργησε θετικά, διότι η κοινότητα δεν θέλει να χρηματοδοτεί έργα μη αποδεκτά από την κοινωνία. Ο κύριος λόγος που εγκρίθηκε όμως η πρόταση δεν ήταν αυτός. Η πρόταση που κατέθεσε ο ΕΣΔΑΚ ήταν η μοναδική από όλη την Ελλάδα που προέβλεπε ολοκληρωμένο σχεδιασμό διαχείρισης και όχι απλά χώρους υγειονομικής ταφής. Με την υλοποίηση της πρότασης που συζητάμε η Κρήτη, και ειδικότερα η περιοχή του Ηρακλείου, θα αποκτήσει ένα ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης που θα έχει ανακύκλωση επεξεργασία πριν από την ταφή με το έργο της μονάδας προεπεξεργασίας των απορριμμάτων και σύγχρονο χώρο ταφής με τα έργα που θα γίνουν στη χωματερή των Πέρα Γαλήνων. Πρόκειται για μια ολοκληρωμένη παρέμβαση που θα αντιμετωπίσει οριστικά το θέμα των απορριμμάτων στην Κρήτη. Υπολείπονται και ακόμα ένα με δύο έργα για να πούμε ότι ολοκληρώθηκε το σύστημα.
Πολλοί έλεγαν ότι με δεδομένη την κατάρρευση του σχεδίου για το ΧΥΤΑ Αγ. Βαρβάρας το Ταμείο Συνοχής θα έκοβε τα κονδύλια για την Κρήτη. Είσαστε από τους λίγους που επέμεναν ότι αξίζει να προσπαθήσουμε και φαίνεται ότι τελικά άξιζε τον κόπο. Αισθάνεστε δικαιωμένος για αυτό;
Η αλήθεια είναι ότι η έγκριση αυτής της χρηματοδότησης είναι μια σημαντική επιτυχία, πόσο μάλλον που γίνεται σε μια περίοδο μαζικών περικοπών των δαπανών των δημοσίων έργων, λόγω της ολοκλήρωσης του Γ’ ΚΠΣ.
Πριν από οτιδήποτε άλλο, η επιτυχία πρέπει να πιστωθεί στο δήμαρχο Ηρακλείου και στο γενικό γραμματέα της Περιφέρειας Κρήτης που δεν επέτρεψαν να χαθούν λεφτά για την Κρήτη και με τη στάση τους απέδειξαν ότι υπάρχουν ακόμα πολιτικοί με όραμα και πάθος.
Χωρίς το προσωπικό ενδιαφέρον και την αμέριστη υποστήριξή του γενικού γραμματέα της Περιφέρειας Κρήτης η Κρήτη θα καταδικαζόταν να λύσει το πρόβλημα της διαχείρισης των απορριμμάτων στο Δ’ ΚΠΣ και αν.
Όσον αφορά στο Γιάννη Κουράκη, ό,τι και να πω εγώ είναι λίγο, το 73% των δημοτικών εκλογών τα λέει όλα. Αν στις δημοτικές εκλογές ψήφιζαν όσοι ενδιαφέρονται να επιλυθεί οριστικά το θέμα των απορριμμάτων θα έπρεπε να πάρει 100% για τον αγώνα που έδωσε. Πρόκειται για ένα δήμαρχο με όραμα για το Ηράκλειο, παθιασμένο με το έργο του και με μεγάλη αποτελεσματικότητα και όλα αυτά τα έβαλε στο τραπέζι για να λυθεί το θέμα της διαχείρισης των απορριμμάτων. Νομίζω ότι θα καταφέρει αυτό που μέχρι πριν 3-4 χρόνια ήταν αδιανόητο, να γίνει το Ηράκλειο «πράσινη πόλη» - πρότυπο αστικού περιβάλλοντος και καθαριότητας.
Επιπλέον, πρέπει να τονίσουμε τη σημαντική προσπάθεια των στελεχών του ΕΣΔΑΚ αλλά και τη σκληρή δουλειά από τις αρμόδιες υπηρεσίες της Περιφέρειας και του ΥΠΟΙΟ.
Καταλαβαίνετε λοιπόν ότι, με τέτοια υποστήριξη, η δική μου δουλειά ήταν απλά ένα μέρος μιας συνολικής προσπάθειας που δεν είναι δυνατό να απομονωθεί από το συνολικό πλέγμα που προανέφερα.
Δεν μου αρέσει ο όρος δικαίωση, αλλά νομίζω ότι αν όλα πάνε καλά θα μπορώ και εγώ να καμαρώνω ότι έβαλα ένα μικρό λιθαράκι για να λυθεί το πρόβλημα της διαχείρισης των απορριμμάτων στο Ηράκλειο.
Τι προβλέπεται να γίνει με τη Μεσσαρά; Θα κατασκευαστεί τοπικός ΧΥΤΑ ή όχι και αν ναι, με τι κονδύλια;
Για το αν θα κατασκευαστεί τοπικός ΧΥΤΑ δεν είμαι αρμόδιος να σας απαντήσω, καλύτερα να απευθυνθείτε στους νέους δημάρχους οι οποίοι κληρονομούν το πρόβλημα από τους προηγούμενους.
Πρέπει να διευκρινίσουμε όμως ότι τα λεφτά χάθηκαν από το Ταμείο Συνοχής.
Στον περιφερειακό σχεδιασμό έχει αποφασισθεί ότι στη Μεσαρά θα κατασκευαστεί ένας διακριτός χώρος ταφής για τους δήμους της περιοχής. Γνωρίζω πάρα πολύ καλά ότι πρόθεση για την χρηματοδότηση του έργου υπάρχει. Περιμένει όμως από τους δήμους τις νέες κινήσεις . Επαναλαμβάνω ο ΧΥΤΑ της Μεσαράς είναι εκτός Ταμείου Συνοχής και όχι εκτός περιφερειακού σχεδιασμού της Κρήτης και όχι εκτός της οπτικής γωνίας της Περιφέρειας.
Πάντως να είστε σίγουροι ότι αν συμφωνήσουν οι δήμαρχοι στη χωροθέτηση, θα βρεθούν κονδύλια, αρκεί αυτό να γίνει εντός του Δ’ ΚΠΣ.
Πού αποδίδετε το γεγονός της άρνησης της τοπικής κοινωνίας για να υποδεχθεί ένα έργο διαχείρισης των απορριμμάτων;
Βλέπουμε ότι τα προβλήματα που υπάρχουν στη διαχείριση των αποβλήτων στην Κρήτη δεν είναι διαφορετικά από την υπόλοιπη Ελλάδα. Τα συνοψίζω σε τρεις κατηγορίες, ένα πρώτο πρόβλημα που εντοπίζεται και στην Κρήτη είναι ότι πολλές φορές σχεδιάσαμε δημόσια έργα και όχι ολοκληρωμένα συστήματα διαχείρισης.
Είναι άλλο να σχεδιάσω ένα δημόσιο έργο και άλλο είναι ένα βιώσιμο σύστημα που θα λειτουργεί για είκοσι χρόνια θα έχει τη σωστή τιμολογιακή πολιτική και την κοινωνική συναίνεση που απαιτείται.
Το πρώτο λάθος είναι αυτό κάναμε έργα και όχι συστήματα. Αυτό κάνουμε τώρα στην Κρήτη ένα πολύ ολοκληρωμένο σύστημα .
Το δεύτερο λάθος που είχε γίνει είναι ότι σε μερικές περιπτώσεις οι χωροθετήσεις των έργων μοιάζανε λίγο με συνωμοσίες.
Αυτό δεν γινότανε επίτηδες, πολλές φορές επιβαλλότανε από την ταχύτητα που έπρεπε να γίνουν ορισμένα πράγματα και τους χρόνους.
Όμως όταν δημιουργείς την αίσθηση ότι αυτό είναι συνωμοσία, τότε είναι σίγουρο ότι η κοινωνία θα είναι απέναντι. Ακόμα και αν έχεις την καλύτερη των προθέσεων. Π.χ στην περίπτωση της Αγ. Βαρβάρας. Το Γεωτεχνικό Επιμελητήριο είπε επισήμως ότι είναι η καλύτερη θέση που υπάρχει στην Κρήτη. Δεν μπορέσαμε να πείσουμε τους ανθρώπους για αυτό επειδή νόμιζαν ότι γίνεται μια μεγάλη συνωμοσία σε βάρος τους. Γι αυτό το λόγο και απέτυχε η προσπάθεια. Ο τρίτος λόγος είναι ότι στην Ελλάδα υπάρχει ένα γενικότερο πρόβλημα σχεδιασμού σε σχέση και με τις χρηματοδοτήσεις.
Τα έργα του περιφερειακού σχεδιασμού θα προλάβουμε να τα υλοποιήσουμε ως το τέλος του 2008; Θεωρούνται εύκολα έργα ή δύσκολα;
Από άποψη χρονική τα έργα είναι εφικτά . Τεχνικά είναι πολυσύνθετα και περιλαμβάνουν και χωματουργικές εργασίες και υδραυλικά έργα κ.α.
Βλέπουμε ότι σταδιακά αρχίζουν να αναπτύσσονται και τα προγράμματα ανακύκλωσης στο Ηράκλειο, γεγονός που σχετίζεται άμεσα με τη λειτουργία του Κέντρου Διαλογής και Ανακύκλωσης Υλικών. Ποια θα είναι τα οφέλη από αυτά;
Η ανακύκλωση στο Ηράκλειο σταδιακά θα καλύψει σχεδόν όλο το νομό και προβλέπεται να ανακυκλώνονται περίπου 30 τόνοι χρήσιμων υλικών (πλαστικών, χαρτιού, γυαλιού, αλουμινίου κλπ.) την ημέρα. Καταλαβαίνετε ότι και μόνο το γεγονός ότι, αυτά τα υλικά δεν θα πηγαίνουν για ταφή αλλά θα οδηγούνται ξανά σε νέες χρήσεις στον παραγωγικό κύκλο, είναι μια σημαντική εξοικονόμηση των πόρων (ξυλεία, πετρέλαιο, μεταλλεύματα, ενέργεια, ανθρώπινη εργασία), που απαιτούνται για την παραγωγή τους. Σκεφτείτε μόνο ότι με την ανακύκλωση 1 τόνου χαρτιού γλιτώνουμε 900 κιλά εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, ενώ με την ανακύκλωση 1 τόνου αλουμινίου γλιτώνουμε σχεδόν 9 τόνους εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα!
Επιπλέον, η εκτροπή αυτών των υλικών από την ταφή συνεπάγεται και μείωση του όγκου των αποβλήτων που θάβονται κατά 8-15%, επομένως μεγαλύτερη διάρκεια ζωής των χώρων ταφής.
Επομένως, με το συνδυασμό ανακύκλωσης και μονάδας προεπεξεργασίας υπάρχει πολύ μεγάλη μείωση του όγκου των απορριμμάτων που θα πηγαίνουν σε ΧΥΤΑ.
Ναι, σε βάθος πενταετίας η μείωση θα είναι δραστική και αυτό είναι και το σημαντικότερο για το Ηράκλειο: Διαμορφώνεται ένα ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης των απορριμμάτων που με τη λειτουργία του θα διασφαλίσει ένα πολύ ανώτερο επίπεδο προστασίας του περιβάλλοντος και της δημόσιας υγείας και θα ελαχιστοποιήσει την ταφή των απορριμμάτων.
Δεν είναι όμως αμελητέο το γεγονός ότι, το Κέντρο Ανακύκλωσης και η μονάδα προεπεξεργασίας δημιουργούν και θετικές κοινωνικές επιπτώσεις: 50 νέες θέσεις εργασίας στο Ηράκλειο δεν είναι και λίγες, με τα σημερινά επίπεδα ανεργίας.
Ας μιλήσουμε και για την Ελληνική Εταιρεία Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ΕΕΔΣΑ). Ποιος είναι ο στόχος της και οι δραστηριότητες της;
Είμαστε μια επιστημονικού χαρακτήρα μη κυβερνητική- μη κερδοσκοπική εταιρεία. Δουλεύουμε εθελοντικά και στόχος μας είναι να συνεισφέρουμε με πρακτικό τρόπο προς μια βιώσιμη διαχείριση στερεών αποβλήτων στην Ελλάδα.
Η ΕΕΔΣΑ φτιάχτηκε για να προωθήσει τη διάχυση της επιστημονικής γνώσης και προσέγγισης της διαχείρισης των στερεών αποβλήτων, για να διαδίδει τεχνογνωσία και καλές πρακτικές εκεί που παίρνονται οι αποφάσεις για τα απορρίμματα.
Οι δραστηριότητες μας περιλαμβάνουν συνέδρια, συνεργασία με την Τοπική Αυτοδιοίκηση, εκπαιδευτικά σεμινάρια, εκδόσεις κ.α..
Δεν υποκαθιστούμε κανέναν, υποστηρίζουμε τους πάντες και επιδιώκουμε να διευρύνουμε το δίκτυο των ανθρώπων που θα τροφοδοτούνται από την ΕΕΔΣΑ και θα την τροφοδοτούν ταυτόχρονα.
Ποιοι συμμετέχουν στην ΕΕΔΣΑ και πως μπορεί κάποιος να γίνει μέλος της;
Στην ΕΕΔΣΑ συμμετέχουν μελετητές, πανεπιστημιακοί, μηχανικοί, στελέχη δημόσιας διοίκησης, δήμοι, εργολήπτες αλλά και οποιοσδήποτε άλλος έχει εμπλοκή και ενδιαφέρον για τα θέματα της διαχείρισης των στερεών αποβλήτων.
Μια μόνο προϋπόθεση υπάρχει για να γίνει κάποιος μέλος μας: να συμπληρώσει τη σχετική αίτηση που βρίσκεται στην ιστοσελίδα μας (www.eedsa.gr) και να υποστηρίξουν την εγγραφή του δύο από τα υπάρχοντα μέλη.
Αυτή τη στιγμή έχουμε εγγεγραμμένους πάνω από 300 εξειδικευμένους επιστήμονες που είναι στη διάθεση οποιουδήποτε χρειάζεται επιστημονική στήριξη και μεταφορά τεχνογνωσίας ή καλών-αποτελεσματικών πρακτικών.
Πρακτικά, τι θα μπορούσε ένας δήμος να ζητήσει από την ΕΕΔΣΑ;
Ένας δήμος θα μπορούσε να ζητήσει πολλά. Από μια απλή παρουσία μας ή ομιλία μας σε ανοικτές συζητήσεις για τα θέματα της διαχείρισης των αποβλήτων μέχρι τη διοργάνωση εκπαιδευτικών σεμιναρίων για τους εργαζόμενους του δήμου. Συνεργαζόμαστε συστηματικά με Δήμους και Νομαρχίες με στόχο την αναβάθμιση του ανθρώπινου δυναμικού και των υφιστάμενων πρακτικών διαχείρισης.
Δουλεύουμε εθελοντικά, που σημαίνει ότι κατά βάση το μόνο που ζητάμε από τους δήμους είναι να μας καλύπτουν τα έξοδα μετακίνησης και διαμονής, εφόσον πρόκειται για δουλειά 1-2 ημερών.
Πρακτικά λοιπόν καλώ οποιονδήποτε δήμαρχο ή νομάρχη ή στέλεχος Περιφέρειας αισθάνεται ότι τον απασχολούν θέματα διαχείρισης στερεών αποβλήτων να απευθυνθεί στην ΕΕΔΣΑ, θα μας βρει πάντα διαθέσιμους. Μια ματιά στην ιστοσελίδα της εταιρείας μας είναι αρκετή για να μας βρείτε.
Υπάρχουν μέλη της ΕΕΔΣΑ στην Κρήτη;
Βεβαίως και υπάρχουν, ανάμεσα τους και αναμφίβολα είναι λιγότεροι από όσους θα θέλαμε, ωστόσο ανάμεσα τους υπάρχουν και ορισμένοι εξαιρετικοί επιστήμονες, όπως ο κ. Μανιός. Το επόμενο διάστημα έχουμε κατά νου να προωθήσουμε μια καμπάνια εγγραφής νέων μελών και στην Κρήτη και πιθανότατα την ίδρυση τοπικού παραρτήματος. Σε κάθε περίπτωση, τα στελέχη μας στην Κρήτη μπορούν να αντιμετωπίσουν κάθε θέμα και είναι στη διάθεση όσων ζητήσουν βοήθεια ή υποστήριξη.
