Ρεπορτάζ Κορίνα Καφετζοπούλου

Χίλιοι οκτακόσιοι τόνοι συσσωρευτών (μπαταρίες αυτοκινήτων) πωλούνται ετησίως σε επίπεδο Κρήτης και μέχρι σήμερα είχαν άγνωστη τύχη όταν πλέον ήταν άχρηστοι.

Η περιφέρεια Κρήτης σε αυτό το μεγάλο ζήτημα της ανακύκλωσης των συσσωρευτών αλλά και των μπαταριών πρωτοπορεί καθώς είναι η μόνη περιοχή σε όλη τη χώρα που εναρμονίζεται με την ευρωπαϊκή νομοθεσία και εφαρμόζει ήδη το πρόγραμμα LIFE – Green Batteries.

Πρόκειται για ένα ολοκληρωμένο σύστημα διαλογής και επεξεργασίας που φέρει τη βούλα του ΥΠΕΧΩΔΕ αφού μόλις πριν λίγες ημέρες υπουργός ΠΕΧΩΔΕ κ. Γ. Σουφλιάς υπέγραψε την Υπουργική Απόφαση δημιουργίας του σχετικού συστήματος της Κρήτης.

Τις επόμενες ημέρες αναμένεται η δημοσίευση της απόφασης και στο ΦΕΚ.

Η περιφέρεια Κρήτης που πρωτοστατεί σε αυτή την προσπάθεια δημιούργησε τον αρμόδιο φορέα Συλλογικής Εναλλακτικής Διαχείρισης Συσσωρευτών Κρήτης, το ΣΕΔΙΣ – Κ.

Στόχος του συγκεκριμένου φορέα είναι μέχρι το 2009 να είναι σε θέση να ανακυκλώνει ετησίως 580 τόνους από τα οργανωμένα σημεία πώλησης.

Ήδη στα πλαίσια αυτά έχουν ανακυκλωθεί οι πρώτοι 86 τόνοι.

Η Ελλάδα δεν υστερεί στη νομοθεσία αλλά στην ευαισθητοποίηση του κοινού είπε μιλώντας στην “Π” ο αντιπρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών και καθηγητής Φυσικής Περιβάλλοντος κ. Δημοσθένης Ασημακόπουλος.

Ο κ. Ασημακόπουλος παρουσίασε στην ημερίδα για την προβολή του προγράμματος την ευρωπαϊκή εμπειρία του LIFE – Green Batteries.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η Ελλάδα σ’ ένα μεγάλο βαθμό ακολουθεί στα θέματα περιβάλλοντος, την υπόλοιπη Ευρώπη έστω και με κάποια μικρή καθυστέρηση.

Ταυτόχρονα εναρμονίζεται με την ευρωπαϊκή νομοθεσία και δεν είναι το κακό παιδί της Ε.Ε

Οι οδηγίες που κατέχουν θέσει νόμου γίνονται και εθνικές νομοθεσίες στον τόπο μας.

Αλλά δεν φτάνει μόνο αυτό. Η μεγαλύτερη καθυστέρηση είναι ότι μετά την ενεργοποίηση και της εθνικής νομοθεσίας υπάρχουν κάποιες αγκυλώσεις σε πολλά θέματα περιβάλλοντος.

Ένα από αυτά είναι και το θέμα των μπαταριών όπου παρουσιάζεται μια σχετική υστέρηση σε σχέση με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες.

Στην υπόλοιπη Ευρώπη όσον αφορά στους συσσωρευτές η ανακύκλωση μπορεί να φτάνει το 70% ακόμα και στο 95%. Στη χώρα μας τα καταγεγραμμένα ποσοστά είναι σαφώς μικρότερα.

Στις μικρές μπαταρίες υπάρχει διαφοροποίηση από χώρα σε χώρα τόσο στους φορείς που συμμετέχουν αλλά και στον τρόπο που γίνεται η συλλογή και ως προς το αποτέλεσμα.

Η ειδοποιός διαφορά όμως σε σχέση με τις υπόλοιπες χώρες είναι ότι έχουν προηγηθεί σε θέματα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης.

“Εκεί είναι η μεγάλη διαφορά της Ελλάδας με τις άλλες χώρες. Εκεί ασκείται πίεση όχι από περιβαλλοντικές οργανώσεις αλλά από τους ίδιους τους πολίτες.

Στην Αγγλία οι πολίτες καταφέρανε μέσα στο θέμα της ιδιωτικοποίησης των πάντων λόγω της ευαισθητοποίησης του και της εκπαίδευσης που έχουν να ασκήσουν τόσο μεγάλη πίεση με έκπληκτα αποτελέσματα χωρίς την εμπλοκή της αγγλικής κυβέρνησης.

Αντιθέτως στη Γερμανία η κυβέρνηση με συγκεκριμένη μεθοδολογία επέβαλε την ανακύκλωση από το στάδιο της παρασκευής , της εμπορίας ακόμα και της κατανάλωσης δημιούργησαν εθνικές δράσεις και συνέστησαν χώρους συλλογής”.



Η πρώτη εμπειρία από την Κρήτη



Στην Ελλάδα η μεγάλη διαφορά στην προσπάθεια που ξεκίνησε ήταν η απεμπλοκή από το πρόγραμμα συλλογής των Ο.Τ.Α.

Οι δήμοι δεν μπορούσαν να ανταποκριθούν ούτε να συμμετάσχουν ενεργά στην προσπάθεια. Με νόμο καλύφθηκε η αδυναμία της τοπικής αυτοδιοίκησης ενώ ουσιαστικά άλλαξε και η φιλοσοφία για να υπάρξει κίνητρο.

Αυτός που εισάγει και παράγει πρέπει να πληρώνει. Αυτοί που κατασκευάζουν και αυτοί που εισαγάγουν για να μεταπουλήσουν μαζεύοντας το προϊόν, έχουν οικονομικό κίνητρο.

Η διακίνηση γίνεται σε ηλεκτρολογεία, μηχανολογεία, συνεργεία αυτοκινήτων, καταστήματα εμπορίας ανταλλακτικών, κάθετες αλυσίδες πώλησης και επισκευής οχημάτων και σταθμούς πώλησης βενζίνης. Για την δραστηριότητα που αναπτύχθηκε στο νησί μίλησε στην “Π” η δρ. Αργυρώ Λαγούδη της TERRANOVA.

Στην προσπάθεια αυτή συμμετέχουν 11 επιχειρήσεις εισαγωγέων συσσωρευτών και ανακυκλωτών .

Περισσότεροι από 150 επαγγελματίες έχουν δηλώσει ενυπόγραφα τη συνεργασία τους με το ΣΕΔΙΣ-Κ.

Έχει γίνει η καταγραφή 226 επιχειρήσεων που εμπλέκονται στην διακίνηση συσσωρευτών αυτοκινήτου, ενώ έχουν διανεμηθεί παλετοκιβωτίων σε 195 επιχειρήσεις που εμπλέκονται στην διακίνηση συσσωρευτών αυτοκινήτου σε ολόκληρη την Κρήτη.

Οι στόχοι είναι πολύ συγκεκριμένοι και περιλαμβάνουν την συλλογή του 70% κ.β. όλων των χρησιμοποιούμενων συσσωρευτών (βιομηχανικών και οχημάτων), που διακινούνται στην Κρήτη μέχρι τις 31/12/2006 και την ανακύκλωση τουλάχιστον του 80% των συλλεγόμενων χρησιμοποιημένων συσσωρευτών και του 30% για τις μικρές.

Η κατανομή των επιχειρήσεων ανά νομό φαίνεται στον Πίνακα 1, ενώ η διασπορά τους στην Κρήτη φαίνεται στο Πίνακα 2 και στους χάρτες στα περισσότερα σημεία μοιράστηκε ένας κάδος εκτός από ελάχιστα σημεία που δόθηκαν δύο κάδοι. Ό πως φαίνεται στο Π, το 67% των σημείων βρίσκεται στις 5 μεγαλύτερες πόλεις, δηλαδή στα Χανιά, το Ηράκλειο, το Ρέθυμνο, την Ιεράπετρα και τον Άγιο Νικόλαο.

Οι υπόλοιπες επιχειρήσεις είναι διεσπαρμένες σε 35 πόλεις και χωριά σε ολόκληρη την Κρήτη όπου σε κάθε περιοχή συνήθως υπάρχει μία επιχείρηση.

Η κατανομή των επιχειρήσεων ανάλογα με την δραστηριότητα τους φαίνεται στον Πίνακα 3.

Ο μεγαλύτερος αριθμός επιχειρήσεων που συμμετέχουν στο πρόγραμμα αποτελούν τα ηλεκτρολογεία ενώ οι μεγαλύτερες ποσότητες διακινούνται από τις επιχειρήσεις εισαγωγής και εμπορίας συσσωρευτών.

Η διανομή των κάδων ξεκίνησε το 2005 και ολοκληρώθηκε το 2006. Η συλλογή των συσσωρευτών πραγματοποιείται με κατάλληλο όχημα το οποίο διαθέτει παλετοκιβώτιο και ηλεκτρονικό ζυγό.

Η ποσότητα συσσωρευτών που έχει συλλεχθεί από τον Οκτώβριο του 2005 μέχρι σήμερα ανέρχεται σε 86 τόνους.

Η ποσότητα αυτή συλλέχθηκε από 55 σημεία, όπου η μέση ποσότητα συλλογής ανά σημείο στο συγκεκριμένο χρονικό διάστημα ανέρχεται σε 1.7 τόνους. Βέβαια, οι ποσότητες ανά σημείο παρουσιάζουν σημαντική διακύμανση.

Η μεγαλύτερη ποσότητα (57%) συλλέχθηκε από την περιοχή του Ηρακλείου.



Ποσοτικοί στόχοι του συστήματος



Στόχος της πιλοτικής προσπάθειας είναι να καλυφτεί ένα σημαντικό ποσοστό των συσσωρευτών που διακινούνται στην αγορά της Κρήτης. Ξεκινώντας από τους 50 τόνους ανά έτος και μέχρι το 2009 να φτάσει στους 580.

Σημειώνεται ότι οι συνολικές ποσότητες συσσωρευτών που διακινούνται από τους ηλεκτρολόγους και τους εισαγωγείς συσσωρευτών της Κρήτης ανέρχονται σε 650 τόνους ενώ η συνολική ποσότητα που διακινείται στην Κρήτη εκτιμάται σε 1.800 τόνους.

Οι συγκεκριμένοι στόχοι του συστήματος ΣΕΔΙΣ-Κ, όπως δόθηκαν στο ΥΠΕΧΩΔΕ, είναι η κάλυψη σε πρώτη φάση των υποχρεώσεων απέναντι στην νομοθεσία των εισαγωγέων στην Κρήτη και στην συνέχεια η κάλυψη όσο δυνατό μεγαλύτερων ποσοτήτων που διακινούνται στην Κρήτη.

Οι στόχοι αυτοί υπερβαίνουν κατά πολύ τους στόχους του πιλοτικού προγράμματος LIFE GREEN BATTERIES.

Η στοχοθεσία για τη συλλογή τα πρώτα έτη λειτουργίας του συστήματος είναι:

Ποσότητα (τόνοι)

2005 50

2006 265

2007 480

2008 530

2009 580

Η συλλογή των συσσωρευτών θα ξεκινήσει από τα σημεία πώλησης και αντικατάστασης τα οποία έχουν δείξει ενδιαφέρον συνεργασίας τα οποία είναι περίπου 200 καλύπτοντας στα πρώτα 4 χρόνια περίπου 300 σημεία σε ολόκληρη την Κρήτη στα οποία αναμένεται να τοποθετηθούν περίπου 350 κάδοι.

Με βάση τις υπογεγραμμένες δηλώσεις συμμετοχής στο ΣΕΔΙΣ-Κ στο Νομό Ηρακλείου θα τοποθετηθούν αρχικά 85 κάδοι, στο Νομό Λασιθίου 30, στο Νομό Ρεθύμνης 15 και στο Νομό Χανίων 70.

Η εξελικτική πορεία για την τοποθέτηση των κάδων θα είναι:

Έτος Αριθμ. κάδων

2005 200

2006 100

2007 30

2008 20

Σύνολο 350

Στοιχεία λειτουργίας πιλοτικού προγράμματος για τις μικρές μπαταρίες.

Το πιλοτικό σύστημα συλλογής των μικρών μπαταριών στην Κρήτη πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με το πανελλαδικό σύστημα εναλλακτικής διαχείρισης "ΑΦΗΣ".

Στα πλαίσια του πιλοτικού προγράμματος έχουν τοποθετηθεί 851 μεγάλοι κάδοι (10 λίτρων) σε ολόκληρη την Κρήτη και 43 μικροί (3.5 λίτρων). Η τοποθέτηση των κάδων πραγματοποιήθηκε στο διάστημα μεταξύ 3/2005- 6/2006.

Είναι σαφές ότι το 70% των κάδων έχουν τοποθετηθεί στις 2 μεγάλες πόλεις ενώ το 92% ουσιαστικά βρίσκεται στις 5 μεγαλύτερες πόλεις της Κρήτης. Η διασπορά των κάδων στις υπόλοιπες πόλεις δεν είναι τόσο μεγάλη όσο στους συσσωρευτές εφόσον κάδοι έχουν τοποθετηθεί σε άλλα 20 σημεία σε ολόκληρη την Κρήτη.

Την υλοποίηση του συγκεκριμένου προγράμματος συντονίζει από την Περιφέρειας Κρήτης ο κ. Δρ. Κων/νο Στραταριδάκη.

Σε αυτό συμετέχουν η Ομάδα Παρακολούθησης LIFE – ASTRALE, το Γραφείο Εναλλακτικής Διαχείρισης Συσκευασιών και άλλων Προϊόντων του ΥΠΕΧΩΔΕ, το Πανεπιστήμιο Αθηνών, την TERRANOVA, ο ΕΣΔΑΚ, η ΑΦΗΣ, η Ένωση Εισαγωγέων Συσσωρευτών, ο Συλλόγος Ηλεκτρολόγων και Μηχανικών Αυτοκινήτων, και ο ανακυκλωτής συσσωρευτών Κρήτης.