Toυ Σταύρου Λυριντζάκη*

Τα αεροδρόμια “Ελευθέριος Βενιζέλος”, ”Μακεδονία” και του Ηρακλείου, μπορούν να καταστήσουν την Ελλάδα κόμβο του εμπορίου για ολόκληρη την ανατολική Μεσόγειο

Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της Διεθνούς Ομοσπονδίας Αερομεταφορών, οι εμπορευματικές αερομεταφορές καλύπτουν το 25% του παγκόσμιου φορτίου εμπορευμάτων, ενώ αναμένεται τα επόμενα χρόνια το ποσοστό αυτό να αυξηθεί κατά 6% λόγω της τάσης που επικρατεί στις μεταφορές για νέους ταχύτερους και ασφαλέστερους δρόμους στην διακίνηση των εμπορευμάτων. Ο κλάδος των εμπορευματικών αερομεταφορών αποτελεί μια υγιή αγορά με σταθερό πελατολόγιο και βρίσκεται σε φάση διαρκούς ανάπτυξης με ανακύκλωση κεφαλαίου σε δυναμικές αγορές, όπως της Κίνας, της Ινδίας και της Βραζιλίας. Σύμφωνα με το ανώτατο διευθυντικό στέλεχος της εταιρείας Airbus κ. Ούμπερτ, οι αεροπορικές εταιρείες ποτέ στο παρελθόν δεν έκαναν τόσες πολλές παραγγελίες, σημάδι ότι είναι πολύ αισιόδοξες για το μέλλον των αεροπορικών μεταφορών.

Οι τεχνοκράτες της Διεθνούς Ενώσεως Αερομεταφορών (ΙΑΤΑ) τονίζουν ότι οι εμπορευματικές αερομεταφορές διατήρησαν την δυναμική τους και δεν επηρεάστηκαν από την κρίση που προκάλεσαν το τρομοκρατικό κτύπημα της 11ης Σεπτεμβρίου και ο ιός SARS, σε αντίθεση με τις επιβατικές μεταφορές που ταλανίζονται ακόμα και σήμερα. Μπορεί το 2005 οι απώλειες στις μεγάλες αεροπορικές εταιρείες, κυρίως των Ηνωμένων Πολιτειών, να έφθασαν το 8 δισεκατομμύρια δολάρια, το 2006 όμως αναμένεται μείωση των απωλειών στα 4.3 δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ τα αναμενόμενα κέρδη για το 2007 εκτιμάται ότι θα είναι περίπου 6 δισεκατομμύρια δολάρια. Σημαντική ανάπτυξη των αερομεταφορών αναμένεται σύμφωνα με τους αναλυτές στην μέση και στην Άπω Ανατολή και την Ινδία. Στην Κίνα, που είναι σύμφωνα με το βρετανικό περιοδικό “Airline Cargo Management” παγκοσμίως η δεύτερη σημαντικότερη αγορά, ο όγκος των μεταφορών air cargo αναμένεται το 2006 να φθάσει τους 3.3 εκατομμύρια τόνους, παρουσιάζοντας αύξηση κατά 10% σε σχέση με το 2005. Στα πλαίσια αυτά μεγάλες αεροπορικές εταιρίες της Κίνας, όπως η AirChina, η China Eastern και η China Southern Airlines, ενισχύουν τις νέες παραγγελίες αεροσκαφών τους. Το πιο μεγάλο όνομα παγκοσμίως σήμερα στο χώρο των αερομεταφορών εμπορευμάτων είναι η Emirates SkyCargo, ενώ ιδιαίτερα ενθαρρυντικά είναι τα στοιχεία από την ινδική εμπορευματική αγορά air cargo, ύστερα από την απελευθέρωση και την ανάπτυξη της αεροπορικής βιομηχανίας στην Ινδία. Έτσι παρά τους αρχικούς υπολογισμούς για ετήσια αύξηση κατά 5%, η τελική αύξηση κατά 7% καθώς και το γεγονός ότι την διετία 2004-2005 οι αερομεταφορές εμπορευμάτων ανήλθαν στο 24% του συνόλου των μεταφορών, ώθησαν την κυβέρνηση της χώρας στο να μεταβάλει τις εκτιμήσεις της για ακόμη μεγαλύτερους στόχους. Αποτέλεσμα όλων αυτών ήταν επιχειρηματίες, τραπεζίτες και επενδυτές από όλο τον κόσμο να είναι πλέον πεπεισμένοι σχετικά τις υγιείς προοπτικές ανάπτυξης των αερομεταφορών στην Ινδία και να επενδύσουν στην δημιουργία έξι νέων μεταφορέων, της Viz, της Air Deccan, της Kingfisher, της Spice Jet, της Paramount Airways και της Go Airlines. Στην Λατινική Αμερική υπάρχουν δυσκολίες στην ανάπτυξη των μεταφορών λόγω της πολιτικής και οικονομικής αστάθειας. Στην Βραζιλία η ΤΑΜ παρήγγειλε δέκα ακόμη νέα αεροσκάφη Α350-900, ενώ η Varig βρίσκεται αντιμέτωπη με την πιθανότητα να επιστρέψει τα αεροσκάφη που είχε αποκτήσει με εκμίσθωση. Εάν συμβεί αυτό το μερίδιο του 20% που κατέχει στην εσωτερική αγορά θα μοιρασθεί στις ΤΑΜ και Gol Linhas Aereas Inteligentes. Στην Ελλάδα παρατηρείται συγκέντρωση των εμπορευματικών αερομεταφορών κατά 90% στο Διεθνές Αερολιμένα Αθηνών (ΔΑΑ) και στο αεροδρόμιο “Μακεδονία”.

Σύμφωνα με τον καθηγητή του ΜΙΤ κ. Ζόζεφ Σάσσμαν, η μεταφορά εμπορευμάτων είναι αποδοτικότερη από την μεταφορά επιβατών. Τα επίπεδα υπηρεσιών διαφέρουν και κυρίως δεν απαιτούνται πολυτελείς υποδομές για την εξυπηρέτηση των προσώπων. Μεγάλες εταιρίες που διαχειρίζονται προϊόντα υψηλής αξίας επιλέγου τις εμπορευματικές αερομεταφορές ως το μόνο αξιόπιστο μέσο ταχείας και ασφαλούς προώθησης των προϊόντων τους. Το τιμολόγιο των εμπορευματικών αερομεταφορών μπορεί να είναι ακριβό, αλλά αυτό είναι το τίμημα της υψηλής ποιότητας υπηρεσιών. Οι παραδόσεις των φορτίων γίνονται με εξαιρετική χρονική ακρίβεια, ενώ είναι αυξητικές οι τάσεις εκτέλεσης παραγγελιών μέσω του διαδικτύου από χώρα σε χώρα και από ήπειρο σε ήπειρο. Μπορεί σήμερα το μερίδιο του air cargo σε σχέση με το συνολικό παγκοσμίως πλέγμα των εμπορικών μεταφορών να είναι μικρό, είναι όμως συνεχώς αυξανόμενο, ενώ μεγάλες εταιρείες μεταφορών εμπορευμάτων όπως η UPS, η FedEX και η DHL, βασίζονται πλέον κατά κύριο λόγο στις αεροπορικές μεταφορές.

Ο καθηγητής Συγκοινωνιακής Τεχνικής στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης κ. Πορφυλλίδης, σε συνέντευξη του στο περιοδικό Logistics & Management, προτείνει τη δημιουργία δικτύου εμπορευματικών αεροδρομίων στην Ελλάδα, που θα εξυπηρετούν την αγορά και θα ελέγχουν τις ροές φορτίων από την Ασία στην Ευρώπη και αντιστρόφως. Σύμφωνα με τα στοιχεία το 2003 πέρασαν 33.9 εκατομμύρια επιβάτες από τα αεροδρόμια ης χώρας, έναντι των 30.9 εκατομμυρίων επιβατών το 1993. Το αεροδρόμιο Αθηνών είχε το 2004 εμπορευματικό έργο 109.000 τόνων, έναντι 98.000 τόνων το 1995. Αριθμοί που καταδεικνύουν ότι δεν έχουμε αναπτύξει τις αερομεταφορές όσο θα μπορούσαμε. Σύμφωνα με τον κ. Πορφυλλίδη, αν λάβουμε υπόψη ότι το εμπορευματικό έργο στο αεροδρόμιο “Ελευθέριος Βενιζέλος” καλύπτει το 75% του συνόλου των αερομεταφορών εμπορευμάτων και το αεροδρόμιο ”Μακεδονία” καλύπτει ένα 12% μ3 13%, είναι φανερό ότι το air cargo εκτός Αθηνών και Θεσσαλονίκης είναι κάτι χειρότερο από πενιχρό. Το αεροδρόμιο του Ηρακλείου σύμφωνα με τον καθηγητή μπορεί να αποτελέσει το μοντέλο στις αερομεταφορές εμπορευμάτων στην Ελλάδα. Διαθέτει στρατηγική θέση στην Μεσόγειο, υπάρχει περιθώριο να διαμορφώσει ανταγωνιστική τιμολογιακή πολιτική και να μπορεί να δεχθεί τροφοδοτικές γραμμές, αφού γίνουν οι απαραίτητες ενισχύσεις στις υποδομές. Δυστυχώς σήμερα το διεθνές αεροδρόμιο του Ηρακλείου όχι μόνο δεν μπορεί να δεχθεί εμπορεύματα, αλλά το καλοκαίρι δεν μπορεί να εξυπηρετήσει ούτε τους επιβάτες. Άλλωστε για τον λόγο αυτό και οι Κινέζοι αξιωματούχοι εξέφρασαν σοβαρές επιφυλάξεις και προβληματισμό κατά την πρόσφατη επίσκεψη τους στην Κρήτη, για το αν θα μπορούσε να δημιουργηθεί εκεί κινέζικο διαμετακομιστικό κέντρο containers. Σύμφωνα με τον κ. Πορφυλλίδη τα αεροδρόμια “Ελευθέριος Βενιζέλος”, ”Μακεδονία” και Ηρακλείου, θα μπορούσαν να δημιουργήσουν ένα δίκτυο που θα καταστούσε την Ελλάδα κόμβο για το εμπόριο σε ολόκληρη την ανατολική Μεσόγειο.

Οι εμπορευματικές αερομεταφορές αποτελούν ένα τομέα με ιδιαίτερη δυναμική. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο μεταφέρονται φορτία που ανταποκρίνονται στο 0.3% και στο 0.1% του εξωκοινοτικού και του ενδοκοινοτικού εμπορίου αντίστοιχα. Σε χρηματοοικονομική αξία όμως αντιπροσωπεύουν το 25% του εξωκοινοτικού και 5% του ενδοκοινοτικού γενικού εμπορίου, χάρη στην υφή και στην μεγαλύτερη αξία των εμπορευμάτων που μεταφέρονται με αεροσκάφη. Οι ειδικοί της ΙΑΤΑ εκτιμούν ότι η συμμετοχή του air cargo αποτελεί το 25% των αερομεταφορών παγκοσμίως, ποσοστό που αναμένεται να αυξηθεί κατά 6% το επόμενο διάστημα.

Πράγματι λόγω της γεωπολιτικής της θέσης η Ελλάδα θα μπορούσε να γίνει κόμβος των αερομεταφορών ανάμεσα στην Μέση και Άπω Ανατολή και στην Ευρώπη και στην Αμερική. Δυστυχώς όμως αυτό δεν έγινε με ιδιαίτερη δυναμική μέχρι σήμερα, αφού το πολιτικό σύστημα δεν τόλμησε να εκσυγχρονίσει και να καταστήσει ανταγωνιστική την Ολυμπιακή Αεροπορία. Σήμερα με την συμμετοχή των ιδιωτών παρουσιάζεται η μεγάλη ευκαιρία για την αναβάθμιση των υποδομών και των υπηρεσιών των αεροδρομίων της χώρας και κυρίως των αεροδρομίων του “Ελευθέριου Βενιζέλου”, του ”Μακεδονία” και του Ηρακλείου. Η πρόκληση είναι μεγάλη και δεν πρέπει να χαθεί η ευκαιρία αυτή. Οι μεταφορές εμπορευμάτων απαιτούν σήμερα ταχύτητα και ασφάλεια. Η Ελλάδα λόγω της γεωγραφικής της θέσης και της πολιτικής σταθερότητας της, μπορεί να γίνει ο δυνατός “παίχτης” στην αναπτυσσόμενη αγορά air cargo, και το αεροδρόμιο του Ηρακλείου να γίνει το κομβικό σημείο της χώρας μας. Μια τέτοια εξέλιξη είναι φανερό ότι θα δώσει στο Ηράκλειο και σε ολόκληρη την Κρήτη σημαντικότατη αναπτυξιακή υπεραξία.

* Ο Σταύρος Λυριντζάκης είναι πολιτικός μηχανικός