Του Ν. Τσακγαράκη
Από τη μια άκρη της Γης στην άλλη και στα βάθη του εσωτερικού κόσμου ενός μικρού κοριτσιού.
TIDELAND
Σκην.: Τέρι Γκίλιαμ
Πρωτ.: Γιοντέλ Φέρλαντ, Τζάνετ Μακτίρ, Μπρένταν Φλέτσερ, Τζεφ Μπρίτζες
Η Τζελάιζα-Ρόουζ είναι ένα μικρό κορίτσι με γονείς δύο ‘τελειωμένα’ πρεζόνια. Μάλιστα η μητέρα της πεθαίνει από υπερβολική δόση στην αρχή της ιστορίας, γεγονός που πανικοβάλλει τον πατέρα της, ο οποίος την παίρνει για να πάνε στο πατρικό του, ένα ερειπωμένο αγροτόσπιτο στην άγονη ύπαιθρο. Εκεί ο πατέρας της κοπέλας δε θα παραμείνει για πολύ ζωντανός, κι έτσι θα καταλήξει μόνη της μέσα στο φανταστικό πια κόσμο που έχει κατασκευάσει, τον μόνο που μπορεί να κατανοήσει.
Είναι η δεύτερη ταινία του Γκίλιαμ μέσα στη σεζόν μετά τους «Αδερφούς Γκριμ», αλλά αντί να διαλύσει την εντύπωση ότι ο σκηνοθέτης περνάει αδύναμη φάση, την ενισχύει. Ο Γκίλιαμ αυτή τη φορά βασίζει την ιστορία του στον πραγματικό κόσμο, χωρίς όμως να απορρίπτει τα υπερφυσικά στοιχεία που χαρακτηρίζουν το σινεμά του. Η νεαρή ηρωίδα του κατοικεί σ’ έναν φανταστικό μικρόκοσμο όπως -καθώς λέγεται- τα περισσότερα παιδιά φτιάχνουν σε κάποια περίοδο της ζωής τους. Υπάρχουν όμως δύο βασικά προβλήματα με την αφήγηση: πρώτο, ότι το σενάριο (σε αντίθεση με τη σκηνοθεσία) δεν εκμεταλλεύεται επαρκώς τη λειτουργία αυτού του φανταστικού κόσμου και δεύτερο, τα γεγονότα παρουσιάζονται ανερμάτιστα, χωρίς συνοχή και γι’ αυτό στερούνται ενδιαφέροντος.
Αφήνεται στον θεατή να υποθέσει ότι ο μικρόκοσμος της Τζελάιζα Ρόουζ τη βοηθάει να επιβιώσει τη σκληρή οικογενειακή πραγματικότητα που ζει. Αυτή η διαπίστωση όμως παράγεται περισσότερο από την κοινή λογική του πραγματικού κόσμου, παρά από οποιοδήποτε έρεισμα του φιλικού.
Ο Γκίλιαμ (που έχει επίσης συν-γράψει το σενάριο) δεν βγαίνει ποτέ έξω απ’ αυτόν τον κόσμο τον οποίο διαμορφώνει ως αυτοσκοπό του φιλμ, και καταλήγει να τον μεταχειρίζεται απλώς ως αφορμή για ‘μυστηριώδεις’ παραμυθιακές σκηνές που όμως ακόμη και μόνες τους δε συναρπάζουν καθώς δε διαθέτουν την απαιτούμενη αφηγηματική βαρύτητα και την ευρηματικότητα προηγούμενων φαντασιώσεων του σκηνοθέτη.
Τα οράματα του κοριτσιού και τα γεγονότα που συμβαίνουν γύρω της δε δείχνουν να έχουν κάποιο σοβαρό αντίκτυπο πάνω της, καθώς η ιστορία σπάνια συγκρίνει την εσωτερική της κατάσταση με τον εξωτερικό κόσμο, συνεπώς δε δημιουργείται πλαίσιο κρισιμότητας για ην κατάστασή της, επηρεάζοντας αρνητικά την ταύτιση και το ενδιαφέρον του θεατή. Ακόμα κι όταν στο τέλος αυτό το πλαίσιο σύγκρισης δίνεται με το σιδηροδρομικό ατύχημα, η εκδήλωση του τραύματος του κοριτσιού δε φανερώνει τίποτα περισσότερο απ’ ό,τι είχε ήδη καταστεί αυτονόητο όλη την προηγούμενη ώρα. Το πρόβλημα δεν είναι καν ότι τα περιστατικά εκτυλίσσονται χωρίς εξέλιξη, αλλά το ότι ο συνεκτικός ιστός που τα συνδέει (η απόγνωση της Τζελάιζα-Ρόουζ) είναι ήδη αδύναμος για να τα συνδέσει. Όσο για την αναφορά στην Αλίκη από τη ‘Χώρα των θαυμάτων’, η αντιστροφή του προτύπου είναι υπερβολικά προφανής για να δηλώνει κάτι παραπάνω από έναν απλό παραλληλισμό.
Ευτυχώς που ο Γκίλιαμ δεν έχει χάσει εντελώς τη δημιουργικότητά του και προσφέρει περιστασιακές σκηνοθετικές χαρές μέσα στο φιλμ, αλλά εφόσον έχουμε φτάσει στο σημείο να χαιρόμαστε που υπάρχουν και κάποια ψήγματα έμπνευσης σε ταινία του σκηνοθέτη, αυτό είναι μάλλον ανησυχητικό.
Ο ΑΛΛΟΣ ΤΕΛΙΚΟΣ
THE OTHER FINAL
Σκην.: Γιόχαν Κρέιμερ
Στις 30 Ιουνίου του 2002, την ίδια μέρα που πραγματοποιήθηκε ο τελικός του Μουντιάλ ανάμεσα στη Γερμανία και τη Βραζιλία, οργανώθηκε ένας άλλος ‘τελικός’ μεταξύ δυο ομάδων, πριν από τον οποίο οι περισσότεροι φίλαθλοι ανά τον κόσμο πιθανώς να μη γνώριζαν καν την ύπαρξή τους. Μετά τον αποκλεισμό τους από το παγκόσμιο κύπελλο ποδοσφαίρου, ολλανδοί ποδοσφαιρικοί παράγοντες αποφάσισαν να διοργανώσουν έναν αγώνα με τους ‘χαμένους’ του παγκόσμιου ποδοσφαιρικού πίνακα της FIFA, τις δύο τελευταίες ομάδες στην παγκόσμια βαθμολογική κατάταξη που είναι οι ομάδες του Μπουτάν και του Μονσεράτ. Το παιχνίδι πραγματοποιήθηκε στην πρωτεύουσα του Μπουτάν, το οποίο κατάφερε να επικρατήσει ξεφεύγοντας από την προτελευταία θέση, ενώ το Μονσεράτ υπέστη ακόμα μία ήττα που το καθήλωσε στο τέρμα της παγκόσμιας κατάταξης (μέχρι την περίοδο που γυρίστηκε η ταινία τουλάχιστον).
Σ’ αυτό το ντοκιμαντέρ που προβλήθηκε στο αφιέρωμα ποδοσφαιρικών ταινιών του «Τεχνόπολις» την προηγούμενη εβδομάδα, παρακολουθούμε τη διοργάνωση του αγώνα από την απόφαση των ολλανδών παραγόντων (κυρίως παιχτών της εθνικής ομάδας), την προετοιμασία των δύο ομάδων και τη σημασία του ποδοσφαίρου για καθεμία από τις δύο χώρες. Η ιδιαιτερότητα του αγώνα πηγάζει από το γεγονός ότι κι οι δύο χώρες είναι μικροσκοπικά, σχεδόν άγνωστα κράτη με μικρό πληθυσμό και επίσης μικρή επαφή με τον Δυτικό κόσμο. Χωρίς να είναι αποκομμένα, εξακολουθούν να ζουν κυρίως με τις δικές τους παραδόσεις και επηρεασμένα από τις γεωγραφικές ιδιαιτερότητες της περιοχής τους. Το Μονσεράτ δεν έχει ξεπεράσει ακόμη την πληγή του ηφαιστείου που εξερράγη το 1997 ισοπεδώνοντας μια σημαντική έκταση του νησιού, ενώ το Μπουτάν απολαμβάνει την ηρεμία του στις παρυφές των Ιμαλαΐων, απομακρυσμένο από την εκβιομηχάνιση και τους φρενήρεις ρυθμούς των δυτικών αστικών κέντρων.
Οι δύο χώρες έχουν ίση και ανάλογη αντιμετώπιση από την ταινία, που διεισδύει στην ξεχωριστή νοοτροπία των δυο λαών και στις προσδοκίες τους από τον αγώνα. Γι’ αυτούς η επαφή μ’ ένα κράτος από την άλλη άκρη του πλανήτη ήταν κάτι που δε μπορούσαν να φανταστούν και για το οποίο το ποδόσφαιρο στάθηκε η καλύτερη αφορμή. Υπήρξε η αιτία να ‘μπουν στο χάρτη’, να αυξηθεί η εθνική τους αυτοπεποίθηση και να ξεχάσουν για λίγο το ότι δε θα μπορέσουν ποτέ ίσως να ανταγωνιστούν με ίσους όρους τις μεγάλες ομάδες και να παίξουν στα μεγάλα γήπεδα του κόσμου.
Μια όμορφη σύγκλιση κινηματογράφου και ποδοσφαίρου, με τον αθλητισμό να αποδεικνύει τη δυνατότητά του να ενώνει λαούς και το καταγραφικό σινεμά να βρίσκεται εκεί για να την πιστοποιήσει.

