Η ετήσια άδεια που μεταφέρεται σε επόμενο χρόνο χρησιμοποιείται υποχρεωτικά από τον εργαζόμενο και δεν αντικαθίσταται με χρηματική αποζημίωση, αφού αυτό απαγορεύεται από το κοινοτικό δίκαιο.

Την απόφαση αυτή πήρε χθες το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο διευκρινίζοντας παράλληλα πως αυτό θα πρέπει να εφαρμόζεται ανεξάρτητα από το αν η καταβολή χρηματικής αποζημίωσης έναντι της ετήσιας άδειας μετ’ αποδοχών στηρίζεται σε συμφωνία συμβατικής φύσης.

Η απόφαση ελήφθη λαμβάνοντας υπόψη ότι η καταβολή χρηματικής αποζημίωσης για τη μεταφερόμενη ελάχιστη ετήσια άδεια θα αποτελούσε κίνητρο για να μη χρησιμοποιεί ο εργαζόμενος την άδειά του για την ανάπαυσή του.

Αφορμή για την έκδοση της απόφασης αυτής του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου ήταν η προσφυγή της Ομοσπονδίας Συνδικαλιστικών Οργανώσεων της Ολλανδίας κατά του Ολλανδικού κράτους σχετικά με την ερμηνεία των διατάξεων που ρυθμίζουν τις άδειες.

Σύμφωνα με την οδηγία για την οργάνωση του χρόνου εργασίας (κοινοτική οδηγία 2003/88/ΕΚ), τα κράτη μέλη θεσπίζουν τα αναγκαία μέτρα ώστε να παρέχεται σε όλους τους εργαζομένους ετήσια άδεια μετ’ αποδοχών διάρκειας τουλάχιστον τεσσάρων εβδομάδων.

Η ελάχιστη περίοδος ετήσιας άδειας μετ’ αποδοχών μπορεί να αντικαθίσταται από χρηματική αποζημίωση μόνο σε περίπτωση τερματισμού της εργασιακής σχέσης.

Το θέμα ανέκυψε όταν με ένα ενημερωτικό έντυπο, το υπουργείο κοινωνικών υπηρεσιών και απασχόλησης της Ολλανδίας ερμήνευσε τις ολλανδικές διατάξεις που ρυθμίζουν τις άδειες με τρόπο ώστε οι εργοδότες και οι εργαζόμενοι να μπορούν να συμφωνούν γραπτώς κατά τη διάρκεια ισχύος της σύμβασης εργασίας ότι στον εργαζόμενο που σε κάποιο έτος δεν έλαβε καθόλου, ή δεν έλαβε ολόκληρη, την ελάχιστη ετήσια άδειά του μπορεί να καταβάλλεται χρηματική αποζημίωση σε κάποιο από τα επόμενα έτη. Κατά το ολλανδικό υπουργείο, οι ημέρες που έχουν συσσωρευθεί από τα προηγούμενα έτη, τόσο οι προβλεπόμενες από τον νόμο όσο και οι υπερβαίνουσες το όριο του νόμου, δεν περιλαμβάνονται στο δικαίωμα για ελάχιστη άδεια και συνεπώς μπορούν καταρχήν να εξαγοράζονται.

Η Ομοσπονδία Συνδικαλιστικών Οργανώσεων της Ολλανδίας (FNV) προσέφυγε στη Δικαιοσύνη ζητώντας να αναγνωριστεί ότι η ερμηνεία αυτή είναι ασυμβίβαστη με την οδηγία για την οργάνωση του χρόνου εργασίας.

Στην απόφασή του το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο σημειώνει ότι το δικαίωμα για ετήσια άδεια μετ’ αποδοχών αποτελεί σημαντική αρχή του κοινοτικού κοινωνικού δικαίου. Όπως υποστηρίζει, στον εργαζόμενο θα πρέπει να παρέχεται η δυνατότητα πραγματικής ανάπαυσης, στο πλαίσιο της μέριμνας της αποτελεσματικής προστασίας της ασφάλειας και της υγείας του. Μόνο στην περίπτωση τερματισμού της εργασιακής σχέσης επιτρέπεται να αντικαθίσταται το δικαίωμα για ετήσια άδεια μετ’ αποδοχών από χρηματική αποζημίωση, αναφέρει το Δικαστήριο.

Το Δικαστήριο εκτιμά επίσης ότι το θετικό αποτέλεσμα της άδειας αυτής για την ασφάλεια και την υγεία του εργαζομένου διασφαλίζεται πλήρως όταν η άδεια χρησιμοποιείται κατά τη διάρκεια του έτους για το οποίο προβλέπεται. Εντούτοις, η άδεια αυτή δεν χάνει την αξία της για την επίτευξη του σκοπού της προστασίας των εργαζομένων, αν χρησιμοποιηθεί σε μεταγενέστερη περίοδο, σημειώνει το Δικαστήριο.

Τέλος, το Δικαστήριο επισημαίνει στην απόφασή του ότι η δυνατότητα καταβολής χρηματικής αποζημίωσης για τη μεταφερόμενη ελάχιστη ετήσια άδεια θα αποτελούσε κίνητρο για να μη χρησιμοποιεί ο εργαζόμενος την άδειά του για την ανάπαυσή του ή για να εξωθούνται οι εργαζόμενοι να μην τη χρησιμοποιούν προς τούτο, κίνητρο που θα ήταν πάντως ασυμβίβαστο με τους σκοπούς της οδηγίας.